Brak informacji o środkach na kontach zmarłego a SD-Z2

Termin na złożenie SD-Z2 po śmierci bliskiej osoby

Nabycie spadku podlega podatkowi od spadków i darowizn, ale małżonek, zstępni, wstępni, pasierb, rodzeństwo, ojczym i macocha mogą korzystać ze zwolnienia przewidzianego w art. 4a ustawy o podatku od spadków i darowizn. Jeżeli w danej sprawie istnieje obowiązek zgłoszenia, warunkiem zwolnienia jest prawidłowe i terminowe zgłoszenie SD-Z2.

Przy sądowym stwierdzeniu nabycia spadku termin wynosi 6 miesięcy od dnia uprawomocnienia się postanowienia. Gdy nabycie potwierdza notarialny akt poświadczenia dziedziczenia, termin liczy się od dnia jego zarejestrowania, a przy europejskim poświadczeniu spadkowym – od dnia jego wydania. Dlatego przy ustalaniu, kiedy mija termin zgłoszenia spadku do urzędu skarbowego, trzeba odnieść się do dokumentu potwierdzającego nabycie.

Każdy spadkobierca składa zgłoszenie we własnym zakresie. Jeżeli przykładowo dwie osoby dziedziczą po 1/2, każda z nich zgłasza nabycie swojego udziału, a nie całego majątku spadkowego.

Nie warto odkładać całego zgłoszenia tylko dlatego, że jeden z elementów majątku nie został jeszcze dokładnie wyceniony. Upływ terminu może prowadzić do utraty zwolnienia, dlatego w razie wątpliwości trzeba odróżnić brak wiedzy o istnieniu prawa od braku wiedzy o jego dokładnej wartości.

Co wpisać w SD-Z2, gdy bank nie podał jeszcze kwoty na rachunku?

Jeżeli spadkobierca wie, że zmarły posiadał rachunek w konkretnym banku albo że w skład spadku wchodzi określone prawo do środków, ale nie otrzymał jeszcze informacji o saldzie, brak tej jednej danej nie powinien prowadzić do biernego oczekiwania aż do upływu terminu. Najbezpieczniej zgłosić znany składnik majątku i podać wszystkie informacje, które można rzetelnie ustalić.

W zgłoszeniu lub dołączonym piśmie można wyjaśnić, że rachunek jest znany, lecz dokładna wartość środków nie została jeszcze ustalona, ponieważ bank nie przekazał informacji. Warto wskazać nazwę banku, rodzaj prawa, udział przypadający podatnikowi oraz opisać podjęte działania zmierzające do uzyskania danych.

Nie należy wpisywać przypadkowej kwoty wyłącznie po to, aby wypełnić pole dotyczące wartości. Jeżeli istnieją podstawy do rzetelnego oszacowania wartości, można wskazać wartość ustaloną na tej podstawie i opisać sposób jej określenia. Jeżeli takich podstaw nie ma, bezpieczniejsze jest transparentne wyjaśnienie braku danych, a po otrzymaniu informacji z banku – niezwłoczne skorygowanie lub uzupełnienie przekazanych informacji.

Warto jednocześnie zachować korespondencję z bankiem, potwierdzenie złożenia wniosku o informację oraz dokument wskazujący datę, w której bank podał saldo. Takie dokumenty mogą mieć znaczenie, jeżeli urząd będzie wyjaśniał, dlaczego pierwotne zgłoszenie nie zawierało dokładnej wartości.

O ryzyku związanym z niedochowaniem ustawowego terminu szerzej piszemy w materiale o skutkach złożenia SD-Z2 po terminie.

Znany rachunek i nieznane saldo to nie to samo co później odkryty rachunek

Art. 4a ust. 2 ustawy o podatku od spadków i darowizn odnosi się do sytuacji, w której nabywca dopiero po upływie podstawowego terminu dowiaduje się o nabyciu własności rzeczy lub prawa majątkowego. Przepis nie mówi natomiast o każdym przypadku późniejszego uzyskania dokładniejszych danych dotyczących wartości składnika, o którego nabyciu podatnik wiedział już wcześniej.

Dlatego trzeba rozdzielić dwie sytuacje. Jeżeli spadkobierca od początku wiedział o rachunku lub roszczeniu wobec banku, lecz nie znał jego dokładnej wartości, powinien zgłosić znane prawo w podstawowym terminie. Po uzyskaniu salda należy niezwłocznie skorygować albo uzupełnić informacje. Nie należy jednak przedstawiać dnia otrzymania salda jako automatycznego początku nowego 6-miesięcznego terminu z art. 4a ust. 2.

Inaczej jest wtedy, gdy bank dopiero później ujawnia istnienie rachunku, lokaty albo innego prawa, o którym spadkobierca wcześniej rzeczywiście nie wiedział. W takiej sytuacji może znaleźć zastosowanie art. 4a ust. 2, jeżeli spełnione są jego przesłanki.

Kiedy art. 4a ust. 2 daje 6 miesięcy od późniejszego dowiedzenia się o składniku?

Jeżeli spadkobierca dowiedział się o nabyciu określonej rzeczy lub prawa majątkowego dopiero po upływie terminów przewidzianych w art. 4a ust. 1 pkt 1 lub ust. 1a, może zachować zwolnienie w odniesieniu do tego składnika, jeżeli zgłosi go naczelnikowi urzędu skarbowego w ciągu 6 miesięcy od dnia, w którym dowiedział się o jego nabyciu, oraz uprawdopodobni fakt późniejszego powzięcia tej wiadomości.

Nie wystarczy zatem samo stwierdzenie, że składnik został znaleziony później. Trzeba móc wykazać, kiedy i w jakich okolicznościach podatnik rzeczywiście uzyskał informację o jego nabyciu. Pomocne mogą być m.in. datowane pismo banku, korespondencja, informacja uzyskana od innej instytucji albo dokument odnaleziony już po zakończeniu podstawowych formalności spadkowych.

Jeżeli nowy składnik został odkryty jeszcze przed upływem podstawowego 6-miesięcznego terminu, nie należy zakładać, że art. 4a ust. 2 rozpoczyna kolejny pełny termin. Ten przepis dotyczy późniejszego dowiedzenia się o nabyciu po upływie terminów podstawowych. Jeśli czas na pierwotne zgłoszenie jeszcze biegnie, składnik należy zgłosić w tym terminie.

Sposób postępowania po ujawnieniu rzeczywiście nowego prawa omawia również artykuł o tym, jak zgłosić nowy składnik spadku po złożeniu SD-Z2.

Przywrócenie terminu do SD-Z2 od 2026 r. – art. 4c

Od 7 stycznia 2026 r. obowiązuje art. 4c ustawy o podatku od spadków i darowizn. Przewiduje on możliwość przywrócenia terminów określonych m.in. w art. 4a ust. 1 pkt 1 i ust. 2, jeżeli podatnik złoży wniosek i uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy.

Mechanizm ten trzeba odróżnić od art. 4a ust. 2. Art. 4a ust. 2 dotyczy późniejszego dowiedzenia się o nabyciu konkretnej rzeczy lub prawa. Art. 4c służy natomiast sytuacjom, w których podatnik znał obowiązek lub składnik majątku, ale z niezawinionej przyczyny nie dochował właściwego terminu.

Do przywrócenia terminu stosuje się odpowiednio art. 162 § 2 i 3 Ordynacji podatkowej. Wniosek trzeba więc wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia, a jednocześnie dopełnić czynności, dla której termin był określony, czyli złożyć właściwe zgłoszenie. Sam 7-dniowy termin na złożenie wniosku o przywrócenie nie podlega przywróceniu.

Brak informacji z banku nie oznacza automatycznie braku winy podatnika. Jeżeli podatnik wiedział o rachunku i mógł w terminie zgłosić znane prawo, samo oczekiwanie na dokładne saldo może nie wystarczyć do wykazania, że nie miał możliwości dochowania terminu. Ocena braku winy zależy od konkretnych okoliczności i przedstawionych dowodów.

Trzeba też uwzględnić przepisy przejściowe. Art. 4c stosuje się do nabyć, które nastąpiły od 7 stycznia 2026 r., a do nabyć wcześniejszych tylko wtedy, gdy właściwy termin na zgłoszenie określony w przepisach objętych nowelizacją nie upłynął przed 7 stycznia 2026 r. Nowa regulacja nie otworzyła więc ponownie wszystkich terminów, które zakończyły się przed jej wejściem w życie.

SD-Z2 w imieniu osoby ubezwłasnowolnionej

Jeżeli jednym ze spadkobierców jest osoba całkowicie ubezwłasnowolniona, zgłoszenie dotyczące jej udziału składa się na dane tej osoby jako podatnika. W jej imieniu działa i podpisuje dokument przedstawiciel ustawowy lub opiekun prawny.

Warto dołączyć dokument potwierdzający umocowanie opiekuna, np. odpis postanowienia sądu albo stosowne zaświadczenie. Samo terminowe zgłoszenie podatkowe służące zachowaniu zwolnienia nie powinno być przedstawiane jako czynność wymagająca odrębnego zezwolenia sądu. Ewentualna potrzeba uzyskania zezwolenia może dotyczyć innych czynności odnoszących się do majątku osoby pozostającej pod opieką i wymaga osobnej oceny.

Jeżeli przykładowo córka i jej ubezwłasnowolniona matka dziedziczą po 1/2, córka składa własne SD-Z2, a w odniesieniu do udziału matki składane jest odrębne zgłoszenie na dane matki, podpisane przez osobę uprawnioną do działania w jej imieniu.

Jakie dokumenty warto zachować przy braku danych z banku?

Przepisy nie wymagają dołączania rozbudowanego pakietu dokumentów do każdego SD-Z2, ale przy niepełnej wiedzy o środkach bankowych dokumentacja może później pomóc wyjaśnić sprawę. Warto zachować w szczególności:

• postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku, akt poświadczenia dziedziczenia albo inny dokument potwierdzający nabycie,
• korespondencję z bankiem i potwierdzenie złożenia wniosku o informację o rachunkach lub saldzie,
• kopię wyjaśnienia dołączonego do pierwotnego SD-Z2,
• pismo banku wskazujące datę przekazania informacji o saldzie albo o wcześniej nieznanym rachunku,
• potwierdzenie złożenia pierwotnego zgłoszenia i późniejszej korekty, uzupełnienia albo zgłoszenia nowego składnika,
• dokument potwierdzający umocowanie opiekuna, jeśli podatnik działa przez przedstawiciela ustawowego.

Dokument potwierdzający datę uzyskania informacji ma szczególne znaczenie wtedy, gdy podatnik powołuje się na art. 4a ust. 2 i musi uprawdopodobnić późniejsze powzięcie wiadomości o nabyciu określonego prawa.

FAQ

Czy można złożyć SD-Z2 bez dokładnej kwoty z banku?

Jeżeli spadkobierca wie o istnieniu rachunku lub prawa do środków, a termin już biegnie, nie powinien biernie czekać na dokładne saldo. Najbezpieczniej zgłosić znany składnik w terminie, wyjaśnić brak możliwości podania dokładnej wartości, a po otrzymaniu danych niezwłocznie skorygować lub uzupełnić informacje.

Czy odpowiedź banku zawsze rozpoczyna nowy termin 6 miesięcy?

Nie. Jeżeli odpowiedź banku jedynie podaje saldo rachunku, o którego istnieniu i nabyciu spadkobierca wiedział wcześniej, art. 4a ust. 2 nie tworzy automatycznie nowego terminu od dnia poznania wartości. Inaczej może być, gdy dopiero odpowiedź banku ujawnia wcześniej nieznany rachunek, lokatę lub inne prawo, o którego nabyciu podatnik wcześniej nie wiedział.

Co jeśli nieznany wcześniej rachunek zostanie odkryty jeszcze przed upływem podstawowych 6 miesięcy?

W takiej sytuacji należy zgłosić go w ramach nadal biegnącego podstawowego terminu. Art. 4a ust. 2 odnosi się do przypadku, w którym podatnik dowiaduje się o nabyciu rzeczy lub prawa dopiero po upływie terminów podstawowych.

Czy spóźnienie z SD-Z2 zawsze oznacza utratę zwolnienia?

Nie w każdym przypadku. Jeżeli podatnik później dowiedział się o samym nabyciu określonego składnika, może mieć zastosowanie art. 4a ust. 2. Od 7 stycznia 2026 r. w przypadkach objętych art. 4c można również wnioskować o przywrócenie terminu, jeśli uchybienie nastąpiło bez winy podatnika i spełnione są warunki proceduralne oraz przepisy przejściowe.

Jak szybko trzeba złożyć wniosek o przywrócenie terminu z art. 4c?

Wniosek należy wnieść w ciągu 7 dni od ustania przyczyny uchybienia terminowi. Jednocześnie trzeba dopełnić czynności, której termin dotyczył, czyli złożyć odpowiednie zgłoszenie. Trzeba także uprawdopodobnić brak winy w niedochowaniu terminu.

Czy każdy spadkobierca składa własne SD-Z2?

Co do zasady tak. Każdy spadkobierca jest odrębnym podatnikiem i zgłasza nabycie swojego udziału. W przypadku osoby ubezwłasnowolnionej zgłoszenie składa się na jej dane, a podpisuje je osoba uprawniona do reprezentacji.

Źródła

• Ustawa z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn – w szczególności art. 4a ust. 1, 1a, 2 i 4 oraz art. 4c.
• Ustawa z dnia 21 listopada 2025 r. o zmianie ustawy o podatku od spadków i darowizn – Dz.U. 2025 poz. 1854 – art. 1–3, w tym przepisy przejściowe dotyczące art. 4c.
• Ordynacja podatkowa – tekst jednolity, Dz.U. 2026 poz. 622 – art. 162 § 2 i 3 oraz art. 163 § 1 i 3.
• Serwis gov.pl – zgłoszenie otrzymania majątku ze spadku lub darowizny, formularz SD-Z2.