Zachowek przy współwłasności budynku usługowego

Wysokość udziału w spadku a zachowek

Jeżeli córka otrzyma w masie spadkowej wysokość roszczenia, jaka przysługiwałaby jej w przypadku dziedziczenia całości masy spadkowej – z uwzględnieniem części nieruchomości – to roszczenie już jej nie przysługuje. Wszystko bowiem zależy od tego, jaka jest wartość części nieruchomości, a jaka wartość aktywów w masie spadkowej, to wszystko należy zsumować i wyjdzie, podzielić na 2, dwóch spadkobierców ustawowych – a następnie jeszcze na pół , bowiem roszczenie o zachowek to połowa udziału spadkowego. Wtedy wyjdzie wysokość roszczenia o zachowek. Jeżeli taka wysokość znajdzie się w udziale w masie spadkowej, to córka zaspokoi swoje roszczenie już z masy spadkowej.

Zgodnie z treścią art. 991 Kodeksu cywilnego:

„§ 1. Zstępnym, małżonkowi oraz rodzicom spadkodawcy, którzy byliby powołani do spadku z ustawy, należą się, jeżeli uprawniony jest trwale niezdolny do pracy albo jeżeli zstępny uprawniony jest małoletni – dwie trzecie wartości udziału spadkowego, który by mu przypadał przy dziedziczeniu ustawowym, w innych zaś wypadkach – połowa wartości tego udziału (zachowek).

§ 2. Jeżeli uprawniony nie otrzymał należnego mu zachowku bądź w postaci uczynionej przez spadkodawcę darowizny, bądź w postaci powołania do spadku, bądź w postaci zapisu, przysługuje mu przeciwko spadkobiercy roszczenie o zapłatę sumy pieniężnej potrzebnej do pokrycia zachowku albo do jego uzupełnienia”.

Wartość spadku a zachowki

W uchwale z 17.5.1985 r. (sygn. akt III CZP 69/84,) SN wyjaśnił, że w procesie o zachowek sąd samodzielnie rozstrzyga w ramach swej kognicji wszystkie zagadnienia prawne niezbędne dla rozstrzygnięcia procesu, jako o przesłankach prejudycjalnych. W przypadku gdy w skład spadku wchodzi udział spadkodawcy w majątku dorobkowym, dopuszczalne jest w procesie o roszczenia z tytułu zachowku samodzielne ustalenie przez sąd orzekający stanu i wartości spadku bez uprzedniego postępowania o dział spadku lub o podział majątku, który był objęty małżeńską wspólnością ustawową.

W uchwale z 12.11.1981 r. (sygn. akt III CZP 47/81,) SN prawidłowo przyjął, że „w sprawie o zachowek sąd uprawniony jest do ustalenia – jako przesłanki rozstrzygnięcia – że należąca do spadku nieruchomość stanowiła majątek dorobkowy spadkodawcy i jego współmałżonka w sytuacji, gdy w księdze wieczystej wpisany jest jako właściciel spadkodawca”.

Zgodnie z uchwałą SN(7) z 26.3.1985 r. (sygn. akt III CZP 75/84) obliczanie zachowku następuje na podstawie wartości spadku ustalonej według cen z daty orzekania o roszczeniach z tego tytułu. Stanowisko to zostało potwierdzone w licznych orzeczeniach i nie jest kwestionowane w doktrynie.

Dlatego też należy najpierw obliczyć wartość spadku – z doliczeniem wartości budynku i aktywów na koncie, a dopiero potem następnie udział spadkowy uprawnionej pomniejszony o wartość substratu zachowku. Jeżeli córka w udziale spadkowym otrzyma wartość odpowiednią jej roszczeniu o zachowek (połowa udziału spadkowego), to nie przysługuje jej roszczenie do wnuka zmarłego.

Źródła:

Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz.U. 1964 nr 16 poz. 93

Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej  ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.