Jak uregulować formalności po śmierci rodziców – przepisanie umów i postępowanie spadkowe krok po kroku

Przyjęcie spadku po rodzicach – strona formalna

Aby przepisać umowy na siebie, siostra powinna dysponować tytułem prawnym do nieruchomości, do której jest doprowadzany gaz i prąd. Z uwagi na śmierć rodziców i brak przeprowadzenia postępowania spadkowego takim tytułem obecnie nie dysponuje. Zatem konieczne będzie przeprowadzenie postępowania spadkowego. Inaczej byłoby w sytuacji, w której umiera jedno z małżonków. Wówczas ten drugi małżonek mógłby bez konieczności przeprowadzenia postępowania spadkowego przepisać umowy na siebie. Jeżeli chodzi o córkę, trzeba przeprowadzić postępowanie spadkowe, aby wykazać swój tytuł prawny do tej nieruchomości. Proszę się jednak nie obawiać, że procedura dotycząca stwierdzenia nabycia spadku jest długotrwała. W przypadku gdy nie ma sporu co do ustalenia kręgu spadkobierców, można to załatwić w ciągu jednego dnia, wizytą u notariusza.

W pierwszej kolejności wskazać należy, że zgodnie z art. 941 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (zwanej w skrócie K.c.): Rozporządzić majątkiem na wypadek śmierci można jedynie przez testament. W przypadku niesporządzenia testamentu spadek przechodzi na spadkobierców zgodnie z tzw. dziedziczeniem ustawowym, czyli określoną w przepisach od art. 931 do art. 940 K.c. regułą dziedziczenia. Zgodnie z art. 922 § 1 K.c. prawa i obowiązki majątkowe zmarłego przechodzą z chwilą jego śmierci na jedną lub kilka osób stosowanie do przepisów prawa. Zgodnie z art. 931 § 1 K.c. w pierwszej kolejności powołane są z ustawy do spadku dzieci spadkodawcy oraz jego małżonek; dziedziczą oni w częściach równych. Jednakże część przypadająca małżonkowi nie może być mniejsza niż jedna czwarta całości spadku. Natomiast w przypadku braku zstępnych spadkodawcy powołani są do spadku z ustawy jego małżonek oraz rodzice (art. 932 § 1 K.c.). Jeżeli jedno z rodziców spadkodawcy nie dożyło otwarcia spadku, udział spadkowy, który by mu przypadał, przypada rodzeństwu spadkodawcy w częściach równych (art. 932 § 4 K.c.). Jeżeli którekolwiek z rodzeństwa spadkodawcy nie dożyło otwarcia spadku, pozostawiając zstępnych, udział spadkowy, który by mu przypadał, przypada jego zstępnym. Podział tego udziału następuje według zasad, które dotyczą podziału między dalszych zstępnych spadkodawcy.

Stwierdzenie nabycia spadku w sądzie

Zatem osoba, która występuje z wnioskiem o stwierdzenie nabycia spadku, jest wnioskodawcą i składa pismo wszczynające postępowanie. Natomiast pozostałe osoby, które powinny być brane pod uwagę z uwagi na obowiązujące przepisy prawa w zakresie dziedziczenia, są uczestnikami postępowania, tj. należy wskazać ich imię, nazwisko oraz adres zamieszkania.

Jeżeli chodzi o dokumenty, które należy złożyć wraz z wnioskiem, są to:

• odpis skrócony aktu zgonu zmarłych, po których ustalamy dziedziczenie;
• odpisy skrócone aktu urodzenia / małżeństwa osób, które dziedziczą po określonych zmarłych, tak aby wykazywały pokrewieństwo pomiędzy zmarłymi a osobami, które są w kręgu osób uprawnionych do dziedziczenia. Wniosek o wydanie odpisu takiego aktu składa się do Urzędu Stanu Cywilnego, wskazując na interes prawny, tj. przeprowadzenie postępowania spadkowego. W przypadku odmowy wydania takich dokumentów przez Urząd, pismo to dołącza się do wniosku o stwierdzenie nabycia spadku i wówczas sąd zobowiązuje Urząd Stanu Cywilnego do przesłania tychże dokumentów.

Wniosek o stwierdzenie nabycia spadku składa się do sądu powszechnego właściwego według ostatniego miejsca zwykłego pobytu zmarłego np. jeżeli zmarły mieszkał w Krakowie, a przed śmiercią przebywał w domu opieki we Wrocławiu (nie był to pobyt krótkotrwały trwający np. tydzień), to sądem właściwym będzie sąd we Wrocławiu.

Akt poświadczenia dziedziczenia – u notariusza

Stwierdzenie nabycia spadku może być dokonane także u notariusza. W takiej sytuacji sporządzany jest akt poświadczenia dziedziczenia. Warunkiem jego sporządzenia jest to, aby w kancelarii notarialnej stawili się wszyscy spadkobiercy ustawowi po danych osobach. Jeżeli chodzi o wynagrodzenie notariusza – jest to kwestia taksy notarialnej. Jej maksymalna wysokość została określona w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 czerwca 2004 r. w sprawie maksymalnych stawek taksy notarialnej (dalej „rozporządzenie”). Zgodnie z jego art. 10a § 1: Za sporządzenie aktu poświadczenia dziedziczenia ustawowego lub testamentowego, uzupełniającego aktu poświadczenia dziedziczenia w zakresie spadkobierców dziedziczących gospodarstwo rolne maksymalna stawka wynosi 50 zł. Natomiast zgodnie z § 2: Za sporządzenie protokołu dziedziczenia maksymalna stawka wynosi 100 zł.

Dział spadku – taksa notarialna obliczona od wartości spadku

Kolejnym pozytywnym aspektem sporządzenia aktu poświadczenia dziedziczenia u notariusza jest to, że zaraz po sporządzeniu tego aktu, w przypadku dysponowania wymaganymi przez notariusza dokumentami dotyczącymi masy spadkowej po zmarłych, możliwe jest przeprowadzenie działu spadku. Natomiast wysokość taksy notarialnej w tym zakresie będzie zależała już od wartości spadku. Zgodnie bowiem z § 2 ust. 3 pkt. 2 rozporządzenia podstawą określenia maksymalnej stawki jest przy działach ogólna wartość majątku podlegającego działowi. Nadto § 3 rozporządzenia stanowi, że maksymalna stawka wynosi od wartości:

1) do 3000 zł – 100 zł;

2) powyżej 3000 zł do 10.000 zł – 100 zł + 3% od nadwyżki powyżej 3000 zł;

3) powyżej 10.000 zł do 30.000 zł – 310 zł + 2% od nadwyżki powyżej 10.000 zł;

4) powyżej 30.000 zł do 60.000 zł – 710 zł + 1% od nadwyżki powyżej 30.000 zł;

5) powyżej 60.000 zł do 1.000.000 zł – 1010 zł + 0,4% od nadwyżki powyżej 60.000 zł;

6) powyżej 1.000.000 zł do 2.000.000 zł – 4770 zł + 0,2% od nadwyżki powyżej 1.000.000 zł;

7) powyżej 2.000.000 zł – 6770 zł + 0,25% od nadwyżki powyżej 2.000.000 zł, nie więcej jednak niż 10.000 zł, a w przypadku czynności dokonywanych pomiędzy osobami zaliczonymi do I grupy podatkowej w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn nie więcej niż 7500 zł.

Jednocześnie wskazać należy, że jeżeli umowy na dostawę mediów pozostaną na osoby zmarłe, to jeśli opłaty będą na bieżąco regulowane, również nie będzie z tym problemu.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz.U. 1964 nr 16 poz. 93
2. Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 czerwca 2004 r. w sprawie maksymalnych stawek taksy notarialnej - Dz.U. 2004 nr 148 poz. 1564

Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej  ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.