• Data: 2025-08-27 • Autor: Eliza Rumowska
Moi rodzice przed śmiercią sporządzili testamenty, w których powołali wnuka (mojego syna) do dziedziczenia całego majątku. Moja siostra oświadczyła, że należy jej się połowa majątku i wystąpi o spłatę. Więcej rodzeństwa nie mam. Wiadomo, że sprawa sądowa o nabycie spadku chwilę potrwa. Czy mój syn może już teraz wynająć mieszkanie, które wkrótce odziedziczy?

Prawo do pełnego dysponowania przedmiotem spadku daje dopiero postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku (bez znaczenia, czy to testamentowego, czy też z ustawy). Dlatego co do zasady należałoby się powstrzymać z jakimikolwiek decyzjami i rozporządzaniem przedmiotem spadku do czasu wydania postanowienia spadkowego lub poświadczenia dziedziczenia.
Natomiast koszty utrzymania mieszkania jako majątku spadkowego można odliczyć przy ustaleniu kwoty bazowej do zachowku, którego – jak Pani pisze – będzie dochodził jeden z ustawowych spadkobierców.
W tym miejscu nadmienię, że zachowek, który przypadnie Pani siostrze, to połowa, ale z jej ustawowego udziału spadkowego, przez co spłata z mieszkania to 1/4 jego wartości pomniejszonej o koszty utrzymania. Tymczasem najem stanowiłby przysporzenie, którym także należałoby się „dzielić” w ramach spłaty zachowku. Dlatego w mojej ocenie korzystniej jest pokrywać wydatki na utrzymanie lokalu, by nie powiększać kwoty bazowej do spłaty zachowku.
Oczywiście – co do zawarcia samej umowy najmu – byłoby to realne, gdyby obie strony (wynajmujący, tj. Pani syn, i potencjalny najemca) taką umowę zawarły, jednak powtarzam, byłaby to umowa zawarta z osobą nieposiadającą potwierdzenia swego dziedziczenia po spadkodawcach.
Zobacz również: Wynajęcie mieszkania przed stwierdzeniem nabycia spadku
Co do przyspieszenia sprawy pragnę nadmienić, że aktualnie obok stwierdzenia nabycia spadku przed sądem cywilnym funkcjonuje równoważna instytucja prawna poświadczenia dziedziczenia u notariusza. Z pewnością terminy byłyby krótsze niż w sądzie, choć opłaty mogą się niestety różnić, bo notariusz ponad taksę podstawową (te same opłaty co w sądzie) może doliczyć także dodatkowe kwoty za zawiłość sprawy i przygotowanie samego aktu notarialnego.
Tak oto wygląda sytuacja w kontekście przedstawionej sprawy – proszę ocenić, czy rzeczywiście warto angażować się w najem, skoro będą to zyski do wliczenia w poczet kwot „zachowkowych”. W mojej ocenie – nie warto.
Pani Anna odziedziczyła po ojcu mieszkanie w centrum miasta. Testament wskazywał wyraźnie ją jako jedyną spadkobierczynię, ale zanim sąd wydał postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku, pojawił się lokator, chętny do wynajęcia lokalu. Anna podpisała z nim umowę najmu „na szybko”, bo nie chciała, aby mieszkanie stało puste. Kilka miesięcy później okazało się, że brat domaga się zachowku, a sam najemca miał wątpliwości, czy umowa zawarta z osobą formalnie jeszcze niewpisaną jako właściciel jest ważna. Spór nie tylko wydłużył postępowanie, ale też przysporzył Annie dodatkowych kosztów.
Pan Marek odziedziczył po matce niewielkie mieszkanie na obrzeżach miasta. Wiedząc, że formalności spadkowe potrwają kilka miesięcy, zrezygnował z wynajmu i przez ten czas pokrywał tylko bieżące opłaty za lokal. Gdy jego siostra zaczęła domagać się zachowku, mógł udokumentować wszystkie wydatki, jakie poniósł na utrzymanie mieszkania. Dzięki temu kwota zachowku, którą musiał wypłacić, została pomniejszona o te koszty, co znacznie zmniejszyło obciążenie finansowe.
Pani Katarzyna, chcąc uniknąć wielomiesięcznego czekania na rozprawę sądową, udała się z bratem do notariusza. Tam oboje, jako jedyni spadkobiercy, potwierdzili dziedziczenie i uzyskali akt poświadczenia dziedziczenia już po kilku dniach. Dzięki temu Katarzyna mogła szybko wynająć mieszkanie po rodzicach, a dodatkowe dochody przeznaczyła częściowo na spłatę zachowku, którego brat miał pełne prawo się domagać.
Dziedziczenie mieszkania zawsze wiąże się z emocjami, ale też z koniecznością zachowania ostrożności prawnej. Zawarcie umowy najmu przed formalnym potwierdzeniem praw do spadku może rodzić ryzyko sporów i niepotrzebnych komplikacji. Warto pamiętać, że koszty utrzymania lokalu obniżają podstawę do obliczenia zachowku, natomiast dochód z najmu ją zwiększa. Dlatego rozsądniej jest poczekać na stwierdzenie nabycia spadku lub poświadczenie dziedziczenia u notariusza, a dopiero potem podejmować decyzje dotyczące wynajmu i dalszego gospodarowania odziedziczonym majątkiem.
Jeśli znajdujesz się w podobnej sytuacji i potrzebujesz indywidualnej analizy swojej sprawy, możesz skorzystać z naszej oferty porad prawnych online. Wystarczy opisać problem i przesłać dokumenty, a prawnik przygotuje dla Ciebie rzetelną opinię lub wskaże możliwe rozwiązania. Porady udzielane są szybko, wygodnie i bez konieczności wychodzenia z domu – odpowiedź otrzymasz mailowo w ustalonym terminie.
1. Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz.U. 1964 nr 16 poz. 93
Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.
Zapytaj prawnika - porady prawne online
O autorze: Eliza Rumowska
Radca prawny od 2005 roku, absolwentka prawa na Wydziale Prawa i Administracji Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach. Udziela porad z prawa cywilnego, pracy oraz rodzinnego, a także z zakresu procedury cywilnej i administracyjnej. Ma wieloletnie doświadczenie w stosowaniu prawa administracyjnego i samorządowego. Ukończyła również aplikację sądową. Obecnie prowadzi własną kancelarię prawną.
Zapytaj prawnika