Testament, zapis dożywotniego mieszkania i problem z wykonaniem zapisu

Testament z zapisem

W niniejszym stanie faktycznym należy mówić o zapisie. Zgodnie z treścią art. 968 Kodeksu cywilnego:

„§ 1. Spadkodawca może przez rozrządzenie testamentowe zobowiązać spadkobiercę ustawowego lub testamentowego do spełnienia określonego świadczenia majątkowego na rzecz oznaczonej osoby (zapis zwykły).

§ 2. Spadkodawca może obciążyć zapisem zwykłym także zapisobiercę (dalszy zapis)”.

Zapis to jedno z postanowień testamentu, a zatem staje się skuteczny wraz z całym aktem ostatniej woli w chwili otwarcia spadku (w przypadku zapisu zwykłego wówczas też powstaje roszczenie o wykonanie zapisu, którego wymagalność reguluje art. 970). Obowiązek wykonania zapisu zwykłego to dług spadkowy.

Wobec tego, odpowiadając na pytanie, wskazuję, iż nie ma konieczności i obowiązku ustanowienia zapisu w formie testamentu notarialnego – ustanowienie służebności mieszkania wymaga formy aktu notarialnego, ale sam zapis w testamencie nie wymaga takiej formy.

Wada zapisu

Odpowiadając dalej, wskazuję, iż w Państwa przypadku, jeżeli nie może Pani wykonać zapisu, należy mówić o wadzie zapisu, a nawet jego bezskuteczności – chociaż niniejsze w przypadku sporu będzie wymagało drogi sądowej.

Zgodnie z art. 976 „w braku odmiennej woli spadkodawcy zapis rzeczy oznaczonej co do tożsamości jest bezskuteczny, jeżeli rzecz zapisana nie należy do spadku w chwili jego otwarcia albo jeżeli spadkodawca był w chwili swej śmierci zobowiązany do zbycia tej rzeczy”.

Proszę mieć także na uwadze, iż zgodnie z art. 973 „jeżeli osoba, na której rzecz został uczyniony zapis, nie chce lub nie może być zapisobiercą, obciążony zapisem zostaje zwolniony od obowiązku jego wykonania, powinien jednak w braku odmiennej woli spadkodawcy wykonać dalsze zapisy”.

Porozumienie w problemu z realizacją zapisu

Dlatego może po prostu porozumieć się Pani z siostrą w zakresie niemożności wykonania zapisu, bowiem roszczenie należy wykonać jedynie na wniosek zapisobiercy – sąd w postępowaniu o nabycie spadku nie zmusi Pani do wykonania zapisu, jeżeli siostra tego nie chce. Prawo spadkowe nie zmusza nikogo do przyjęcia rozrządzenia mortis causa i przewiduje mechanizmy pozwalające na odrzucenie tego rodzaju świadczenia. Jednocześnie reguluje również sytuacje, kiedy osoba, dla której przeznaczono określone prawa ze spadku, nie może ich przyjąć.

Artykuł 973 rozwiązuje te dwa problemy na potrzeby zapisu zwykłego. Dlatego też, w mojej ocenie w Pani przypadku możemy mówić o zasadności zastosowania art. 973, gdzie zapis nie może być wykonany wobec innego przeznaczenia budynku, a więc siostra nie może być zapisobiercą.

Oczywiście może Pani polubownie porozumieć się z siostrą i ustanowić zapis w innym budynku, składając wspólne oświadczenie, iż zapis z testamentu mamy jest niewykonalny i siostra nie chce go dochodzić. Jednak w mojej ocenie, wobec niewykonalności zapisu, siostra nie może być zapisobiercą z tego testamentu, a wiec należy mówić o zastosowaniu art. 973.

Zgodnie z nim jeżeli zapisobierca zwykły nie może lub nie chce być zapisobiercą, to zapis wygasa – obciążony obowiązkiem wykonania zapisu zostaje z niego zwolniony. Proszę mieć na uwadze, iż sąd nie zmusi Pani do wykonania zapisu – zapis może być wykonany jedynie na podstawie roszczenia siostry. Zgodnie także z art. 981 „roszczenie z tytułu zapisu przedawnia się z upływem lat pięciu od dnia wymagalności zapisu”.

Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej  ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.