Dział spadku za pośrednictwem pełnomocników
• Data: 2025-08-27 • Autor: Marek Gola
Po śmierci mamy nie przeprowadzono rozprawy o przyjęcie spadku. Sprawa została założona dopiero teraz i odbędzie się w listopadzie. Dziedziczą – tata, siostra i ja. Oboje z siostra chcemy się zrzec naszych części (2/6) na rzecz taty, który mieszka w tym mieszkaniu. Tata przebywa jednak teraz za granicą i z powodu zdrowia nie jest w stanie dotrzeć do Polski. Upoważnił notarialnie siostrę do pełnego dysponowania swoim majątkiem i reprezentowania go przed urzędami w nieograniczonym zakresie. Czy jest jakakolwiek szansa na szybkie dokonanie działu spadku z przekazaniem mieszkania tacie? Czy możemy zrobić to u notariusza? Siostra będzie w kraju tylko 3 tygodnie. Jakiej treści pełnomocnictwo ja muszę wystawić pełnomocnikowi, jeżeli ja także nie będę mógł uczestniczyć w przeprowadzeniu działu spadku?
Przeprowadzenie postępowania spadkowego
Podstawę prawną niniejszej opinii stanowią przepisy Kodeksu cywilnego zwanego dalej K.c. oraz przepisy Kodeksu postępowania cywilnego – w skrócie K.p.c.
Po przeprowadzeniu postępowania spadkowego w listopadzie od dnia posiedzenia należy doliczyć 21 dni celem uprawomocnienia się postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku. W terminie 7 dni od ogłoszenia postanowienia, każdy z uczestników ma prawo złożyć wniosek o uzasadnienie postanowienie. Jeżeli wniosek taki nie wpłynie, wówczas każdy z uczestników ma prawo w terminie kolejnych 14 dni złożyć apelację. W przypadku braku zarówno wniosku o uzasadnienie, jak i apelacji, postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku uprawomocni się.
Kolejnym krokiem winno być złożenie w sądzie pierwszego dnia po uprawomocnieniu się postanowienia (22. dzień po publikacji postanowienia) wniosku o doręczenie odpisu postanowienia z adnotacją o prawomocności. Opłata kancelaryjna wynosi 6 zł na każdą stronę. Jeżeli zatem postanowienie będzie miało 1 stronę opłata wynosi 6 zł, jeżeli 2 strony – wówczas 12 zł. Składając wniosek, proszę najlepiej osobiście udać się do sędziego i poprosić o wydanie odpisu postanowienia niezwłocznie, wskazując, że uczestniczka postępowania (Pana siostra) przebywa w Polsce zaledwie przez 3 tygodnie.
Zobacz również: Pełnomocnictwo do stwierdzenia nabycia spadku u notariusza
Pełnomocnictwo do reprezentowania na rozprawie w sprawie o dział spadku
W chwili obecnej zarówno Pana ojciec, jak i siostra powinni upoważnić Pana (pełnomocnictwo ogólne) do reprezentowania Pana na rozprawie w sprawie o dział spadku. Dysponując takim pełnomocnictwem proszę poprosić także siostrę by ta osobiście wyraziła zgodę na przeniesienie prawa majątkowe jej przysługującego w postaci 1/3 spadku po matce, na rzecz swojego ojca. Oświadczenie takie siostra może złożyć przed notariuszem. Wówczas podpis będzie poświadczony notarialnie, albowiem przed notariuszem złożony, a i treść takiego oświadczenia nie będzie budziła podejrzeń.
Wówczas może Pan wystąpić do sądu z wnioskiem o zgody dział spadku. Sprawa pod nieobecność Pana ojca i siostry będzie mogła zostać rozstrzygnięta na pierwszym posiedzeniu. Warunkiem koniecznym jest jednak zawarcie w treści pełnomocnictwa wskazania, iż jest Pan upoważniony także do odbierania korespondencji.
Opłata sądowa wynosi 1000 zł, a jeżeli będzie zgoda na zaproponowany podział opłata wynosiłaby 300 zł.
Zobacz również: Jak napisać wniosek o dział spadku i zniesienie współwłasności?
Dział spadku przed notariuszem
Jeżeli zdecydowaliby się Państwo na notariusza, wówczas taksa notarialna zostanie ustalona na podstawie Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 czerwca 2004 r. w sprawie maksymalnych stawek taksy notarialnej. Podstawą określenia maksymalnej stawki jest przy działach – ogólna wartość majątku podlegającego działowi.
Maksymalna stawka wynosi od wartości:
- do 3000 zł – 100 zł;
- powyżej 3000 zł do 10.000 zł – 100 zł + 3% od nadwyżki powyżej 3.000 zł;
- powyżej 10 000 zł do 30.000 zł – 310 zł + 2% od nadwyżki powyżej 10.000 zł;
- powyżej 30 000 zł do 60.000 zł – 710 zł + 1% od nadwyżki powyżej 30.000 zł;
- powyżej 60 000 zł do 1.000.000 zł – 1.010 zł + 0,4% od nadwyżki powyżej 60.000 zł;
- powyżej 1 000 000 zł do 2 000 000 zł – 4770 zł + 0,2% od nadwyżki powyżej 1 000 000 zł;
- powyżej 2 000 000 zł – 6770 zł + 0,25% od nadwyżki powyżej 2 000 000 zł, nie więcej jednak niż 10 000 zł, a w przypadku czynności dokonywanych pomiędzy osobami zaliczonymi do I grupy podatkowej w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn nie więcej niż 7 500 zł.
Innymi słowy przeprowadzenie działu spadku przed sądem, choć trwające dłużej, będzie tańsze, aniżeli przeprowadzenie działu spadku i zniesienia współwłasności przed notariuszem.
Proszę pamiętać także, by złożyć deklarację do Urzędu Skarbowego o nabyciu prawa majątkowego. Mimo iż są Państwo zwolnieni od podatku, konieczne jest zgłoszenie takiego wniosku w ciągu 6 miesięcy od uprawomocnienia się postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku.
Zobacz również: Kto ponosi koszty działu spadku u notariusza?
Przykłady
Pewnego dnia Marek, mieszkający od lat w Niemczech, dowiedział się, że po śmierci jego mamy w Polsce trzeba przeprowadzić dział spadku. W mieszkaniu mieszkał ojciec, a Marek wraz z siostrą zgodzili się, że to on powinien zostać jedynym właścicielem. Marek, nie mogąc przyjechać do kraju, udał się do niemieckiego notariusza i sporządził pełnomocnictwo, które następnie opatrzono apostille i przesłano do Polski. Dzięki temu siostra mogła reprezentować go przed notariuszem w Warszawie i sprawa zakończyła się bez konieczności dodatkowych rozpraw.
W innym przypadku Anna, która pracowała w Londynie, stanęła przed podobnym problemem, gdy zmarła jej babcia. Spadkobiercami byli ojciec, ona i brat. Anna chciała przekazać swój udział ojcu, ale jej pobyt w Polsce ograniczał się do tygodnia urlopu. Rozwiązaniem okazało się pełnomocnictwo sporządzone w ambasadzie RP w Londynie, które pozwoliło bratu przeprowadzić całą procedurę sądową w kraju. Choć postępowanie trwało kilka miesięcy, Anna nie musiała już osobiście pojawiać się na żadnym etapie sprawy.
Podobną sytuację przeżył Krzysztof, który na co dzień mieszkał w Stanach Zjednoczonych. Po śmierci matki spadkobiercami zostali on, siostra i ojciec. Krzysztof nie mógł przyjechać na rozprawę, a siostra chciała szybko uregulować kwestie własności mieszkania, bo planowała sprzedaż. Z pomocą prawnika przygotowano pełnomocnictwo obejmujące zarówno udział w postępowaniu spadkowym, jak i dział spadku. Dokument podpisany przed amerykańskim notariuszem został przetłumaczony i zalegalizowany. Dzięki temu siostra mogła reprezentować brata i doprowadzić do tego, że ojciec stał się jedynym właścicielem mieszkania.
Podsumowanie
Dział spadku z udziałem pełnomocników jest możliwy zarówno przed sądem, jak i u notariusza, ale wymaga odpowiednio sporządzonych pełnomocnictw notarialnych, często z legalizacją lub apostille, jeśli są wydawane za granicą. Kluczowe jest także zachowanie terminów – od uprawomocnienia się postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku po zgłoszenie nabycia w urzędzie skarbowym. Choć procedura może wydawać się czasochłonna, właściwie przygotowane dokumenty pozwalają przeprowadzić ją bez osobistej obecności wszystkich spadkobierców i zakończyć sprawę w sposób bezpieczny oraz zgodny z prawem.
Oferta porad prawnych
Jeżeli stoisz przed koniecznością przeprowadzenia działu spadku, a nie możesz być obecny w Polsce, skontaktuj się z nami. Przygotujemy dla Ciebie odpowiednie pełnomocnictwa, wskażemy najkorzystniejszą drogę postępowania – przed sądem lub notariuszem – oraz zadbamy o wszystkie formalności, aby cały proces przebiegł szybko i bezpiecznie. Dzięki naszej pomocy Twoje sprawy spadkowe zostaną uregulowane sprawnie, nawet jeśli przebywasz za granicą.
Źródła:
1. Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz.U. 1964 nr 16 poz. 93
Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.
Zapytaj prawnika - porady prawne online
O autorze: Marek Gola
prawnicy z dużym doświadczeniem
Zapytaj prawnika
NAJNOWSZE
Zadaj pytanie »
» Dziedziczenie po ojczymie, odpowiedzialność za długi, krąg spadkobierców
» Odszkodowanie po śmierci wujka, gdy spadkobierca nie udostępnia mieszkania
» Dyspozycja środków z konta IKE po śmierci małżonka, prawa wdowy i zachowek
» Zachowek po darowiznach, gdy spadkodawca rozdał cały majątek za życia
» Jak uregulować formalności po śmierci rodziców – przepisanie umów i postępowanie spadkowe krok po kroku
