Wyrzeknięcie się spadku w imieniu małego dziecka
• Data: 2025-08-27 • Autor: Iryna Kowalczuk
Mieszkam na stałe za granicą. Chciałabym wyrzec się w imieniu rocznej córki spadku po moich rodzicach. Jak to zrobić, bym nie musiała jechać do sądu w Polsce?
Odrzucenie spadku przez osobę niepełnoletnią
Odrzucenie spadku przez osobę niepełnoletnią jest czynnością przekraczającą zwykły zarząd, w konsekwencji rodzice nie mogą bez zgody sądu opiekuńczego dokonać takiej czynności ani wyrażać zgody na ich wykonanie (art. 101 § 3 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego).
Tym samym musi Pani wystąpić do sądu opiekuńczego (którym jest sąd rejonowy, wydział rodzinny i nieletnich, w którego okręgu mieszka dziecko) z wnioskiem o zezwolenie na dokonanie czynności przekraczającej zakres zwykłego zarządu majątkiem dziecka.
We wniosku należy uprawdopodobnić, że przyjęcie spadku pozostaje w sprzeczności z dobrem i interesem Pani dziecka.
Wniosek musi być opłacony – opłatą stałą w wysokości 40 zł. Potwierdzenie uiszczenia opłaty należy załączyć do wniosku.
Po uprawomocnieniu się zezwolenia sądu opiekuńczego w formie postanowienia należy złożyć przed notariuszem lub sądem rejonowym, wydziałem cywilnym, właściwym ze względu na miejsce zamieszkania lub pobytu dziecka, oświadczenie o odrzuceniu spadku przez dziecko.
Oświadczenie o odrzuceniu spadku można złożyć na piśmie z podpisem urzędowo (notarialnie) poświadczonym bądź ustnie do protokołu. Oświadczenie powinno zawierać:
- imię i nazwisko spadkodawcy, datę i miejsce jego śmierci oraz miejsce jego ostatniego zamieszkania, a także odpis aktu zgonu, jeśli oświadczenie składa Pani przed notariuszem;
- tytuł powołania do spadku.
Nadto winna Pani załączyć bądź okazać postanowienie sądu opiekuńczego o zezwolenie na dokonanie czynności przekraczającej zwykły zarząd majątkiem dziecka.
Oświadczenie o odrzuceniu spadku
Należy pamiętać, że oświadczenie o odrzuceniu spadku winno zostać złożone w terminie 6 miesięcy. Termin ten liczy się od momentu dowiedzenia się o tytule swego powołania do dziedziczenia (w tym wypadku będzie to chwila odrzucenia spadku przez Pani). Tym samym, aby zmieścić się w terminie z samym wnioskiem o udzielenie zezwolenia na dokonanie czynności przekraczającej zwykły zarząd, powinna Pani wystąpić odpowiednio wcześniej (trudno zresztą określić, ile może potrwać cała sprawa).
Zarówno wniosek o zezwolenie do sądu opiekuńczego, jak i oświadczenie o odrzuceniu spadku może Pani złożyć przez pełnomocnika. Pełnomocnikiem może być adwokat lub radca prawny, jak również rodzice, małżonek, rodzeństwo lub zstępni wnioskodawcy oraz osoby pozostające z nim w stosunku przysposobienia.
Jeśli z wnioskiem o zezwolenie do sądu opiekuńczego wystąpi tylko jedno z rodziców, drugie i tak musi zostać wysłuchane. Zgodnie bowiem z art. 583 Kodeksu postępowania cywilnego „sąd udziela bowiem zezwolenia na wniosek jednego z rodziców po wysłuchaniu drugiego”. Dlatego warto żeby pełnomocnictwo było udzielone przez Panią wraz z mężem.
Pełnomocnictwo winno być opłacone – opłatą skarbową w wysokości 17 zł. Pełnomocnictwo do złożenia wniosku do sądu opiekuńczego o zezwolenie na odrzucenie spadku w imieniu dziecka może być sporządzone wyłącznie na piśmie, bez żadnych dodatkowych wymogów co do formy. Natomiast pełnomocnictwo do złożenia oświadczenia o odrzuceniu spadku musi zostać sporządzone z podpisem urzędowo (notarialnie) poświadczonym.
Czy konsul może przyjąć oświadczenie o odrzuceniu spadku?
Konsul może poświadczyć urzędowo podpis, ale nie może przyjąć oświadczenia o odrzuceniu spadku.
Niemniej warto także wiedzieć, iż oświadczenie o odrzuceniu spadku zarówno w imieniu swoim, jak i w imieniu dziecka (oczywiście po uzyskaniu zezwolenia sądu opiekuńczego) można złożyć w formie obowiązującej w miejscu złożenia oświadczenia, tj. w formie obowiązującej według prawa państwa, w którym aktualnie Pani przebywacie (art. 35 ustawy Prawo prywatne międzynarodowe). Powyższe rozwiązanie może Pana jednak narazić na konieczność wykazania przed polskim sądem, ze forma obowiązująca w prawie państwa, w którym Pan przebywa, została zachowana, co wiąże się z pewnością z koniecznością dokonywania tłumaczeń przez tłumacza przysięgłego.
Reasumując, zgodnie z prawem polskim:
- w celu uzyskania zezwolenia sądu opiekuńczego na odrzucenie spadku przez dziecko powinna Pani z ojcem dziecka udzielić jednej z wymienionych osób mieszkających w Polsce pełnomocnictwa do złożenia wniosku o dokonanie czynności przekraczającej zwykły zarząd majątkiem dziecka;
- w celu złożenia oświadczenia o odrzuceniu spadku w imieniu dziecka powinna Pani udzielić drugiego pełnomocnictwa, z tym że Pani podpis na tym pełnomocnictwie winien być urzędowo poświadczony, co może uczynić konsul.
Osobiście, dla uniknięcia niepotrzebnych nieporozumień w przypadku dziedziczenia długów spadkowych, radziłabym Pani złożyć oświadczenie o odrzuceniu spadku przed sądem polskim.
Przykłady
Pierwsza sytuacja zdarzyła się w rodzinie, w której dziadek zmarł, pozostawiając spore zadłużenie w banku. Jego córka odrzuciła spadek, a w konsekwencji do dziedziczenia powołane zostały jej małe dzieci. Aby chronić je przed przejęciem długów, rodzice musieli szybko wystąpić do sądu rodzinnego o zgodę na odrzucenie spadku w imieniu dzieci. Cała procedura przebiegła sprawnie, a ostateczne oświadczenie zostało złożone przez pełnomocnika w Polsce, dzięki czemu dzieci uniknęły zobowiązań.
Inny przykład dotyczył kobiety mieszkającej od lat w Niemczech, której matka zmarła w Polsce, pozostawiając mieszkanie, ale też liczne nieuregulowane pożyczki. Kobieta wiedziała, że nie chce mieć z tym majątkiem nic wspólnego, jednak największy problem pojawił się w chwili, gdy trzeba było zadbać także o rocznego syna. Z pomocą notariusza sporządziła pełnomocnictwo z poświadczonym podpisem w konsulacie, a polski adwokat przeprowadził całą procedurę przed sądem rodzinnym i notariuszem. Dzięki temu formalności udało się zakończyć bez konieczności wyjazdu do kraju.
Trzecia historia dotyczyła rodziców, którzy zwlekali z decyzją, sądząc, że „jakoś się ułoży”. Odrzucili spadek po zmarłym ojcu dopiero po kilku miesiącach, a czas na działanie w imieniu dzieci kurczył się niebezpiecznie. Zanim sąd zdążył rozpoznać ich wniosek, upłynął sześciomiesięczny termin i spadek został uznany za przyjęty z dobrodziejstwem inwentarza. Ostatecznie dzieci nie odpowiadały za długi całym majątkiem, ale rodzina musiała przechodzić przez skomplikowaną inwentaryzację i wiele dodatkowych formalności, które można było łatwo uniknąć, gdyby sprawą zajęli się od razu.
Podsumowanie
Odrzucenie spadku w imieniu małoletniego to procedura wymagająca zgody sądu rodzinnego i zachowania sześciomiesięcznego terminu, który biegnie od chwili odrzucenia spadku przez rodzica. Choć wymaga to kilku formalności, w tym sporządzenia pełnomocnictw i złożenia oświadczenia przed sądem lub notariuszem, daje realną ochronę dzieci przed dziedziczeniem długów. W praktyce najbezpieczniej jest działać szybko i korzystać z pomocy pełnomocnika w Polsce, co pozwala uniknąć problemów i zakończyć sprawę bez konieczności przyjazdu z zagranicy.
Oferta porad prawnych
Jeśli stoisz przed podobnym problemem i potrzebujesz wsparcia, oferuję profesjonalne porady prawne online. Pomagam w przygotowaniu wniosków do sądu opiekuńczego, sporządzaniu pełnomocnictw oraz w bezpiecznym przeprowadzeniu procedury odrzucenia spadku w imieniu dziecka. Wszystko odbywa się zdalnie, bez konieczności przyjazdu do Polski, a kontakt możliwy jest mailowo lub telefonicznie – szybko, wygodnie i z pełnym zabezpieczeniem interesów Twojej rodziny.
Źródła:
1. Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz.U. 1964 nr 43 poz. 296
Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.
Zapytaj prawnika - porady prawne online
O autorze: Iryna Kowalczuk
Magister prawa, absolwentka Lwowskiego Państwowego Uniwersytetu Spraw Wewnętrznych Ukrainy, uzyskany tytuł: magister prawa ukraińskiego; ukończyła także Studium Podyplomowe prawa UE na Uniwersytecie Warszawskim. Doświadczenie nabyła w trakcie pracy w dwóch kancelariach adwokackich. Ze względu na biegłość w analizie różnorodnych zagadnień prawnych w serwisie ePorady24.pl pełniła funkcję administratora. Udzielała porad z zakresu prawa spadkowego i rodzinnego oraz w sprawach związanych z prawem ukraińskim. Biegle posługuje się zarówno językiem ukraińskim, rosyjskim, jak i polskim. Z serwisem spadek.info współpracowała od początku jego istnienia czyli od 2012 roku.
prawnicy z dużym doświadczeniem
Zapytaj prawnika
NAJNOWSZE
Zadaj pytanie »
» Dziedziczenie po ojczymie, odpowiedzialność za długi, krąg spadkobierców
» Odszkodowanie po śmierci wujka, gdy spadkobierca nie udostępnia mieszkania
» Dyspozycja środków z konta IKE po śmierci małżonka, prawa wdowy i zachowek
» Zachowek po darowiznach, gdy spadkodawca rozdał cały majątek za życia
» Jak uregulować formalności po śmierci rodziców – przepisanie umów i postępowanie spadkowe krok po kroku
