• Data: 2025-12-15 • Autor: Aleksandra Pofit
Po śmierci mojej mamy pojawiła się konieczność uregulowania kwestii spadkowych. Spadkobiercami jestem ja oraz mój brat. Do masy spadkowej należą udziały w mieszkaniu i samochodzie, które posiadaliśmy wspólnie z mamą w równych częściach. W skład spadku wchodzą również udziały w działce rolnej i w działce zabudowanej, które wcześniej mama współdzieliła z dwoma swoimi braćmi. Jeden z nich zmarł wiele lat temu, nie pozostawiając spadkobierców, a po jego śmierci nie przeprowadzono żadnego postępowania spadkowego. Drugi brat nadal żyje. Dodatkowym problemem jest fakt, że nieruchomość nie ma założonej księgi wieczystej, a jedynie akt własności z lat 70. Dodatkowo w akcie znalazła się literówka w nazwisku mojej mamy, choć reszta danych jest poprawna.
Potrzebuję porady, w jaki sposób i w jakiej kolejności przeprowadzić postępowanie spadkowe oraz czy konieczne jest wcześniejsze założenie księgi wieczystej.
.jpg)
Założenie księgi wieczystej nie jest warunkiem koniecznym do stwierdzenia nabycia spadku. Najpierw należy udać się do notariusza w celu sporządzenia aktu poświadczenia dziedziczenia. W tym postępowaniu muszą uczestniczyć wszyscy spadkobiercy – w tym przypadku Pan i Pana brat. Dokument ten potwierdzi, że oboje dziedziczycie po matce w częściach równych.
Alternatywnie można przeprowadzić to postępowanie w sądzie, jednak w praktyce u notariusza odbywa się to szybciej i w bardziej przystępny sposób.
Po uzyskaniu aktu poświadczenia dziedziczenia lub orzeczenia sądu można przystąpić do działu spadku. W jego skład wchodzą mieszkanie, samochód oraz udziały w działkach.
Jeżeli istnieje zgodność między spadkobiercami co do podziału majątku, można ponownie udać się do notariusza i zawrzeć umowę działową. W przypadku sporu konieczne będzie skierowanie sprawy do sądu.
Kodeks cywilny przewiduje dwa sposoby działu spadku:
Art. 1037 [Dział umowny i sądowy]
§ 1. Dział spadku może nastąpić bądź na mocy umowy między wszystkimi spadkobiercami, bądź na mocy orzeczenia sądu na żądanie któregokolwiek ze spadkobierców.
§ 2. Jeżeli do spadku należy nieruchomość, umowa o dział powinna być zawarta w formie aktu notarialnego.
§ 3. Jeżeli do spadku należy przedsiębiorstwo, umowa o dział spadku powinna być zawarta w formie pisemnej z podpisami notarialnie poświadczonymi. Jeżeli jednak w skład przedsiębiorstwa wchodzi nieruchomość albo przedsiębiorstwo jest objęte zarządem sukcesyjnym, umowa o dział spadku powinna być zawarta w formie aktu notarialnego.
Art. 1038 [Dział całkowity i częściowy]
§ 1. Sądowy dział spadku powinien obejmować cały spadek. Jednakże z ważnych powodów może być ograniczony do części spadku.
§ 2. Umowny dział spadku może objąć cały spadek lub być ograniczony do części spadku.
§ 3. Sądowy częściowy dział spadku może nastąpić w szczególności z tego powodu, że w skład spadku wchodzi przedsiębiorstwo.
W przypadku działki rolnej niezbędne będzie przeprowadzenie dodatkowego postępowania spadkowego po braciach mamy. Jeżeli jeden z nich nie miał spadkobierców, konieczne będzie formalne stwierdzenie tego faktu. Jeśli drugi brat pozostawił spadkobierców, staną się oni współwłaścicielami działki razem z Panem i Pana bratem.
Po uregulowaniu tych kwestii możliwy będzie dział spadku obejmujący także nieruchomości.
Podział spadku może odbyć się w trzech podstawowych formach:
Podział fizyczny – rozdzielenie składników majątku na części.
Przyznanie rzeczy jednemu spadkobiercy – z obowiązkiem spłaty pozostałych.
Sprzedaż majątku – a następnie podział uzyskanych środków między spadkobierców.
Wybór sposobu zależy od rodzaju majątku, wartości poszczególnych składników oraz stopnia porozumienia między spadkobiercami.
Sprawa wymaga kilku kroków – w pierwszej kolejności należy sporządzić akt poświadczenia dziedziczenia u notariusza. Następnie możliwe będzie przeprowadzenie działu spadku, który w przypadku zgody stron również można załatwić u notariusza. W odniesieniu do działki rolnej konieczne będzie dodatkowe postępowanie spadkowe po braciach mamy. Dopiero po uregulowaniu tych kwestii możliwe będzie pełne rozdzielenie majątku.
Przykład 1
Dwóch braci odziedziczyło po matce mieszkanie. Zgodnie ustalili, że jeden przejmie całość, a drugi otrzyma spłatę pieniężną.
Przykład 2
Rodzeństwo odziedziczyło po ojcu samochód. Ustalili, że auto zostanie sprzedane, a środki podzielone równo.
Przykład 3
Siostry odziedziczyły po matce działkę rolną. Ze względu na możliwość fizycznego podziału gruntu każda otrzymała osobny kawałek ziemi.
Jeśli potrzebujesz wsparcia w sprawach spadkowych, pomocy w sporządzeniu dokumentów lub reprezentacji przed sądem, możesz skorzystać z indywidualnej porady prawnej online. Pomogę Ci przejść przez wszystkie etapy postępowania w sposób bezpieczny i skuteczny.
1. Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz.U. 1964 nr 16 poz. 93
Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.
Zapytaj prawnika - porady prawne online
Zapytaj prawnika