Obowiązek wykonania zapisu zwykłego w testamencie
• Data: 2026-01-05 • Autor: Katarzyna Bereda
Trzy miesiące temu zmarła moja mama, pozostawiła testament. W testamencie powołana do całości spadku jest moja siostra. W testamencie jest zapis: „(Mama_ oświadcza, że zobowiązuje powołaną do spadku córkę, w przypadku sprzedaży mieszkania wchodzącego w skład spadku po niej, do wypłacenia kwoty XXX zł na rzecz syna testatorki w terminie 5 (pięciu) lat od daty sprzedaży mieszkania”. Mieszkanie zostało sprzedane 03.07.2020. Piec lat od daty sprzedaży mieszkania mija 03.03.2025. Jakie jest znaczenie terminu 5 lat od daty sprzedaży mieszkania? Czy moja siostra do 03.07.2025 musi wypłacić mi pieniądze? Czy jest możliwe, że moja siostra mogła nie znać treści testamentu? Moja siostra twierdzi, że mieszkanie zostało sprzedane 4 lata temu i mama do dnia śmierci wydala wszystkie pieniądze na jedzenie, lekarzy, lekarstwa, prywatną opiekę I że masa spadkowa w dniu śmierci wynosi zero. Czy to możliwe?
.jpg)
Zapis w testamencie
W opisanym przypadku mama dokonała na Pana rzecz zapisu. Zgodnie z art. 968 Kodeksu cywilnego:
„§ 1. Spadkodawca może przez rozrządzenie testamentowe zobowiązać spadkobiercę ustawowego lub testamentowego do spełnienia określonego świadczenia majątkowego na rzecz oznaczonej osoby (zapis zwykły).
§ 2. Spadkodawca może obciążyć zapisem zwykłym także zapisobiercę (dalszy zapis)”.
Zgodnie z art. 981 „roszczenie z tytułu zapisu przedawnia się z upływem lat pięciu od dnia wymagalności zapisu”. Obciążony obowiązkiem wykonania zapisu zwykłego może zostać zarówno spadkobierca, jak i inny zapisobierca (zwykły lub windykacyjny – zob. art. 9814).
Jeżeli do spadku jest powołanych kilku spadkobierców, to zastosowanie znajdzie art. 971, zgodnie z którym „pierwszeństwo ma wola testatora co do wskazania, kto jest obciążony obowiązkiem wykonania konkretnego zapisu”.
Zapis zwykły może zostać ustanowiony bez względu na to, czy do dziedziczenia dochodzi w reżimie testamentowym, czy ustawowym, ponieważ obowiązek wykonania zapisu zwykłego spadkodawca może nałożyć zarówno na spadkobiercę testamentowego, jak i ustawowego.
Konieczność wykonania zapisu
Wskazanie zapisobiercy oraz obciążonego obowiązkiem wykonania zapisu może zostać dokonane w różnych testamentach, np. gdy w starszym testamencie spadkodawca jedynie ustanowi zapisy, co może uczynić ze względu na to, że prawo polskie nie reguluje minimalnej treści testamentu, a w późniejszym akcie ostatniej woli tylko powoła spadkobiercę – wówczas ten spadkobierca będzie zobowiązany wykonać zapisy ustanowione wcześniej (zob. wyrok SN z 17.10.2008 r., sygn. akt I CSK 158/08).
Wobec tego, jak Pan widzi, Pana roszczenie o wykonanie zapisu, a więc zapłaty, przedawnia się z upływem 5 lat od ogłoszenia testamentu. Dlatego proszę pilnować terminu ogłoszenia testamentu i dochodzić zapłaty z tego tytułu.
Przykłady
Spadkobierca zobowiązany do przekazania konkretnej kwoty
Pani Helena w testamencie zapisała cały majątek swojej córce Annie, ale jednocześnie zobowiązała ją do przekazania zapisu w wysokości 20 000 zł na rzecz swojego wnuka, Piotra. Po śmierci Heleny Ania, jako spadkobierczyni, musi wypłacić Piotrowi tę kwotę — zapis jest dla niej prawnie wiążący. Piotr ma 5 lat od ogłoszenia testamentu, aby dochodzić tego świadczenia.
Zapis konkretnej rzeczy – samochodu
Pan Edward sporządził testament, w którym powołał swojego syna Michała do spadku, ale zapisał w nim także, że jego przyjacielowi Janowi przekazuje samochód osobowy. Michał, jako spadkobierca, musi przekazać Janowi ten pojazd — zgodnie z wolą zmarłego. Jan, jako zapisobierca, może domagać się wydania samochodu w ciągu 5 lat od dnia ogłoszenia testamentu.
Zapis na rzecz organizacji charytatywnej
Pani Barbara, będąc osobą zaangażowaną społecznie, w testamencie powołała do całości spadku swojego bratanka, lecz wprowadziła także zapis, zobowiązując bratanka do przekazania 10 000 zł na rzecz wybranej fundacji charytatywnej. Fundacja, jako zapisobierca, nabywa prawo do otrzymania tej kwoty i ma 5 lat na dochodzenie swojego roszczenia od momentu ogłoszenia testamentu.
Podsumowanie
Zapis w testamencie to szczególne rozporządzenie spadkodawcy, które zobowiązuje spadkobiercę lub innego zapisobiercę do przekazania określonego świadczenia na rzecz wskazanej osoby lub instytucji. Może dotyczyć zarówno konkretnych przedmiotów (np. samochodu, obrazu), jak i kwoty pieniężnej. Kluczowe jest, że zapisobierca nie staje się spadkobiercą, ale zyskuje prawo do określonego świadczenia, którego może dochodzić przez 5 lat od ogłoszenia testamentu.
Oferta porad prawnych
Masz wątpliwości co do przysługującego Ci zapisu z testamentu lub obawiasz się, że upływa termin na jego realizację? Skonsultuj się z naszym prawnikiem — przeanalizujemy Twoją sytuację i pomożemy w skutecznym dochodzeniu Twoich praw. Podpowiemy Ci również, jakie kroki podjąć, by uniknąć przedawnienia i bezpiecznie przeprowadzić postępowanie spadkowe.
Źródła:
Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz.U. 1964 nr 16 poz. 93
Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.
Zapytaj prawnika - porady prawne online
O autorze: Katarzyna Bereda
Adwokat, absolwentka Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu Szczecińskiego – pracę magisterską napisała z prawa pracy. Podczas studiów odbyła liczne praktyki, zarówno w sądach, jak i w kancelariach adwokackich. Aplikację adwokacką rozpoczęła w 2015 roku. W marcu 2018 roku przystąpiła do egzaminu zawodowego, uzyskując jeden z najlepszych wyników w izbie zielonogórskiej i w konsekwencji kończąc aplikację adwokacką z wyróżnieniem. Specjalizuje się w prawie rodzinnym, cywilnym, zobowiązaniach, prawie spadkowym, prawie gospodarczym i spółkach prawa handlowego.
.jpg "Dziedziczenie mieszkania po siostrze dziadka a podatek")
.jpg "Odrzucenie spadku przez kilku spadkobierców – jak liczyć terminy i co z zawiadomieniami?")
prawnicy z dużym doświadczeniem
Zapytaj prawnika
NAJNOWSZE
Zadaj pytanie »
» Zachowek po zmarłym małżonku a darowizna do majątku wspólnego
» Postanowienie o nabyciu spadku a wypłata środków z banku
» Spadek po siostrze prababci, spis inwentarza, obowiązki spadkobierców i problem dzierżawy
» Egzekucja ze spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu po śmierci dłużnika, jakie prawa mają spadkobiercy i domownicy?
» Darowizna działki, zachowek i odwołanie darowizny, najważniejsze kwestie prawne
