Dziedziczenie przez nienarodzone dziecko
• Data: 2025-12-27 • Autor: Iryna Kowalczuk
Trzy tygodnie temu zmarł mój brat, jego partnerka jest w ciąży. Brat miał nieruchomość, którą dostał od rodziców (rodzice żyją) – była to darowizna. Partnerka brata nie jest zameldowana w tej nieruchomości. Nie wiemy, jak załatwić sprawę spadkową po bracie. Czy dochodzi do dziedziczenia przez nienarodzone dziecko? Co z obciążeniami finansowymi po bracie?
Kolejność dziedziczenia po zmarłym bracie
Jeżeli Pani brat nie pozostawił testamentu, w którym wskazał, kto konkretnie ma po nim dziedziczyć, to zasady dziedziczenia są następujące: według art. 93 § 1 Kodeksu cywilnego (K.c.) w pierwszej kolejności powołane są z ustawy do spadku dzieci spadkodawcy oraz jego małżonek; dziedziczą oni w częściach równych. Jednakże część przypadająca małżonkowi nie może być mniejsza niż jedna czwarta całości spadku.
Jeżeli dziecko spadkodawcy nie dożyło otwarcia spadku, udział spadkowy, który by mu przypadał, przypada jego dzieciom (czyli wnukom spadkodawcy) w częściach równych. Przepis ten stosuje się odpowiednio do dalszych zstępnych.
W przypadku braku dzieci (zstępnych) spadkodawcy powołani są do spadku z ustawy jego małżonek i rodzice. W sytuacji braku dzieci i małżonka spadkodawcy cały spadek przypada jego rodzicom w częściach równych.
Jeżeli jedno z rodziców spadkodawcy nie dożyło otwarcia spadku, udział spadkowy, który by mu przypadał, przypada rodzeństwu spadkodawcy w częściach równych.
Jeżeli którekolwiek z rodzeństwa spadkodawcy nie dożyło otwarcia spadku, pozostawiając zstępnych, udział spadkowy, który by mu przypadał, przypada jego zstępnym. Podział tego udziału następuje według zasad, które dotyczą podziału między dalszych zstępnych spadkodawcy.
Te reguły dotyczą jedynie sytuacji, gdy spadkodawca nie pozostawił po sobie testamentu. W przeciwnym wypadku dziedziczenie następuje zgodnie z treścią rozrządzenia testamentowego.
Zobacz również: Odrzucenie spadku przez małoletniego o co pyta sąd?
Dziedziczenie przez nienarodzone dziecko
Jak zatem wynika z powyższego, partnerka (konkubina) Pani brata nie będzie po nim dziedziczyła, jednakże, jak Pani napisała, była ona w ciąży jeszcze przed śmiercią Pani brata. Zatem w tej sytuacji mamy do czynienia z tzw. dziedziczeniem nasciturusa, czyli dziecka poczętego przed śmiercią jego ojca, pod warunkiem że dziecko to urodzi się żywe.
Art. 927 § 2 K.c. stanowi, iż dziecko w chwili otwarcia spadku już poczęte może być spadkobiercą, jeżeli urodzi się żywe. Zatem pod warunkiem, że dziecko Pani brata urodzi się żywe i Pani brat faktycznie jest jego ojcem, to będzie ono jako jedyne dziedziczyło cały spadek po Pani bracie. W tej sytuacji ani Pani, ani nikomu innemu nic ze spadku po Pani bracie nie będzie się należało. Zatem w tej sytuacji nie musi się Pani martwić o to, co wchodzi w skład spadku po Pani bracie, bowiem niczego Pani po nim nie odziedziczy.
Obciążenia spadku a brak spadkobiercy
Aktualnie nie ma ustalonego spadkobiercy, bowiem dopiero po urodzeniu dziecka będzie ustalane jego ojcostwo. Co do zasady jest tak, że wszelkie opłaty za odziedziczony majątek ponosi spadkobierca. Aktualnie spadkobierca nie został ustalony, tak więc teoretycznie nikt nie jest zobowiązany do płacenia czegokolwiek po zmarłym. Jeżeli zgłosiłby się jakiś wierzyciel z powodu niepłacenia rachunków czy też opłat, to i tak musi on udowodnić, kto jest spadkobiercą zmarłego, aby móc ściągnąć od tej osoby zaległe kwoty pieniędzy.
Jednakże nie radziłabym mimo wszystko niepłacenia za majątek brata (ruchomości i nieruchomości), aby nie narażać się np. na odłączenie prądu, gazu, wody itp. Tak więc aktualnie osoby, które mieszkają w nieruchomości brata, powinny za nią płacić. Tak samo osoby, które korzystają z samochodu itp. Dopiero gdy zostanie ustalone ojcostwo i faktycznie okaże się, że dziecko było Pani brata, to osoby, które płaciły za spadkobiercę brata różne opłaty, będą miały do tego spadkobiercy (w tym przypadku do matki dziecka) roszczenie o zwrot poniesionych nakładów na nie swoją własność. Tak więc teraz, dopóki nie zostanie stwierdzone ojcostwo i przeprowadzona sprawa spadkowa, radziłabym porozumieć się z partnerką Pani brata co do kwestii opłat za jego ruchomości, nieruchomości i inne zobowiązania finansowe.
Przykłady
Pani Anna straciła męża w tragicznym wypadku samochodowym, będąc w trzecim miesiącu ciąży. Małżeństwo nie sporządziło testamentu, a jedynym dzieckiem zmarłego miało być to, które nosiła pod sercem. Po śmierci męża rodzina zmarłego – jego siostra i matka – zaczęły interesować się podziałem majątku, w tym odziedziczoną nieruchomością. Sąd wstrzymał postępowanie spadkowe do czasu narodzin dziecka. Gdy dziewczynka przyszła na świat, została uznana za jedynego spadkobiercę, a rodzina zmarłego nie miała już praw do spadku.
Pan Krzysztof zmarł nagle na zawał serca, nie mając jeszcze dzieci, ale jego partnerka była wtedy w piątym miesiącu ciąży. Ponieważ nie byli małżeństwem, kobieta nie została uwzględniona w dziedziczeniu. Jednakże rodzice zmarłego, świadomi sytuacji, nie podjęli żadnych działań spadkowych. Po narodzinach syna partnerka zmarłego złożyła wniosek o ustalenie ojcostwa oraz o stwierdzenie nabycia spadku przez dziecko. Sąd uwzględnił dowody (w tym zapis rozmowy z ojcem dziecka oraz badania DNA) i cały majątek przypadł nowonarodzonemu dziecku.
Pani Maria mieszkała od lat w domu swojego zmarłego brata, który formalnie jej ten dom zapisał w formie ustnej, bez żadnych dokumentów. Po śmierci brata okazało się, że jego partnerka spodziewa się dziecka. Pani Maria myślała, że jako siostra zmarłego będzie mogła ubiegać się o część majątku, tym bardziej że to ona płaciła podatki i utrzymywała dom. Sąd jednak po narodzinach dziecka uznał je za jedynego spadkobiercę i cały majątek – w tym dom, który Maria zajmowała – przypadł nowemu właścicielowi. Maria mogła jedynie ubiegać się o zwrot poniesionych nakładów na nieruchomość.
Podsumowanie
Dziedziczenie przez nienarodzone dziecko to szczególna sytuacja przewidziana w polskim prawie – dziecko poczęte, ale jeszcze nienarodzone w chwili śmierci spadkodawcy, może zostać spadkobiercą pod warunkiem, że urodzi się żywe. W praktyce oznacza to konieczność wstrzymania postępowania spadkowego do chwili narodzin. Partnerka zmarłego, jeśli nie była jego żoną, nie dziedziczy z ustawy, a majątek – w razie braku testamentu – może przypaść w całości dziecku. Warto znać te zasady, by uniknąć nieporozumień i niepotrzebnych konfliktów w rodzinie.
Oferta porad prawnych
Masz wątpliwości co do dziedziczenia, chcesz ustalić swoje prawa do spadku lub przygotować wniosek do sądu? Skorzystaj z profesjonalnej porady prawnej online – szybko, wygodnie i bez wychodzenia z domu. Prześlij swoje pytanie, a prawnik przygotuje dla Ciebie jasną i konkretną odpowiedź dostosowaną do Twojej sytuacji. Sprawdź, jak proste może być rozwiązanie Twojego problemu prawnego.
Źródła:
1. Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz.U. 1964 nr 16 poz. 93
Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.
Zapytaj prawnika - porady prawne online
O autorze: Iryna Kowalczuk
Magister prawa, absolwentka Lwowskiego Państwowego Uniwersytetu Spraw Wewnętrznych Ukrainy, uzyskany tytuł: magister prawa ukraińskiego; ukończyła także Studium Podyplomowe prawa UE na Uniwersytecie Warszawskim. Doświadczenie nabyła w trakcie pracy w dwóch kancelariach adwokackich. Ze względu na biegłość w analizie różnorodnych zagadnień prawnych w serwisie ePorady24.pl pełniła funkcję administratora. Udzielała porad z zakresu prawa spadkowego i rodzinnego oraz w sprawach związanych z prawem ukraińskim. Biegle posługuje się zarówno językiem ukraińskim, rosyjskim, jak i polskim. Z serwisem spadek.info współpracowała od początku jego istnienia czyli od 2012 roku.
prawnicy z dużym doświadczeniem
Zapytaj prawnika
NAJNOWSZE
Zadaj pytanie »
» Zachowek po zmarłym małżonku a darowizna do majątku wspólnego
» Postanowienie o nabyciu spadku a wypłata środków z banku
» Spadek po siostrze prababci, spis inwentarza, obowiązki spadkobierców i problem dzierżawy
» Egzekucja ze spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu po śmierci dłużnika, jakie prawa mają spadkobiercy i domownicy?
» Darowizna działki, zachowek i odwołanie darowizny, najważniejsze kwestie prawne
