Odrzucenie spadku przez kilku spadkobierców – jak liczyć terminy i co z zawiadomieniami?
• Data: 2025-08-08 • Autor: Elżbieta Kaczmarek
Niedługo minie pół roku od śmierci mojego brata. Ja i syn odrzuciliśmy spadek po nim u notariusza zaraz po pogrzebie, a córka zrobiła to 2 miesiące po nas również w kancelarii notarialnej. Niedługo potem otrzymała pismo z sądu informujące, że ja i syn odrzuciliśmy spadek. Czy to odrzucenie spadku przez moją córkę jest skuteczne przed zawiadomieniem z sądu, czy trzeba jeszcze raz odrzucać? Dołączam do wglądu zawiadomienie o odrzuceniu spadku osób powołanych do dziedziczenia i protokół przyjęcia oświadczenia o odrzuceniu spadku.
.jpg)
Oświadczenie o przyjęciu lub o odrzuceniu spadku
Skoro córka złożyła już w ustawowym terminie oświadczenie o odrzuceniu spadku w przepisanej prawem formie, w związku z tym nie ma potrzeby składania ponownie tego oświadczenia ani przed sądem, ani przed notariuszem.
Zgodnie z art. 1015 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (K.c.) – oświadczenie o przyjęciu lub o odrzuceniu spadku może być złożone w ciągu sześciu miesięcy od dnia, w którym spadkobierca dowiedział się o tytule swego powołania.
Termin na złożenie oświadczenia spadkowego
Dowiedzenie się o tytule powołania do spadku należy pojmować jako powzięcie przez spadkobiercę wiarygodnej informacji o tym, że został on do danego spadku powołany z ustawy albo z testamentu. Jeżeli spadkodawca nie sporządził testamentu, jego spadkobierca dowiaduje się o tytule swego powołania, gdy dotrze do niego wiadomość o śmierci spadkodawcy. W sytuacji gdy spadkobierca ustawowy powołany w bliższej kolejności odrzucił spadek, spadkobierca dochodzący do dziedziczenia w dalszej kolejności dowiaduje się o swoim tytule powołania, gdy dociera do niego wiadomość o tym odrzuceniu (podobnie w przypadku uznania za niegodnego spadkobiercy, który miał dziedziczyć w bliższej kolejności). Termin do złożenia oświadczenia spadkowego biegnie zatem indywidualnie dla każdego spadkobiercy.
Wynikający z art. 1015 § 1 K.c. termin ma charakter terminu zawitego (prekluzyjnego) prawa materialnego do wykonania prawa kształtującego, wobec czego uwzględniany jest przez sąd z urzędu i nie podlega przywróceniu czy przedłużeniu. Zgodnie z ogólną regułą dowodową (art. 6 K.c.), to spadkobiercę obciąża dowód, że termin do złożenia oświadczenia spadkowego jest w konkretnych okolicznościach zachowany.
Sposób złożenia oświadczenia
Z kolei w myśl art. 1018 § 3 k.c. oświadczenie o przyjęciu lub o odrzuceniu spadku składa się przed sądem lub przed notariuszem. Można je złożyć ustnie lub na piśmie z podpisem urzędowo poświadczonym. Pełnomocnictwo do złożenia oświadczenia o przyjęciu lub o odrzuceniu spadku powinno być pisemne z podpisem urzędowo poświadczonym. Oświadczenie składane przed notariuszem powinno mieć formę aktu notarialnego.
Kwestie dotyczące przyjęcia lub odrzucenia spadku regulują także przepisy proceduralne – ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (K.p.c.). Zgodnie z art. 640 § 1 i 2 K.p.c. oświadczenie o prostym przyjęciu spadku lub z dobrodziejstwem inwentarza albo o odrzuceniu spadku może być złożone przed notariuszem lub w sądzie rejonowym, w którego okręgu znajduje się miejsce zamieszkania lub pobytu składającego oświadczenie. Notariusz lub sąd prześle niezwłocznie oświadczenie, wraz z załącznikami, do sądu spadku. Notariusz nie przesyła oświadczenia, jeżeli zarejestrował akt poświadczenia dziedziczenia. Oświadczenia, o których mowa powyżej, mogą być również składane w sądzie spadku w toku postępowania o stwierdzenie praw do spadku.
Zawiadomienie osób powołanych do dziedziczenia
Stosownie do art. 643 K.p.c. – o odrzuceniu spadku zawiadamia się wszystkie znane sądowi spadku osoby, które zgodnie z treścią oświadczenia i przedstawionych dokumentów są powołane do dziedziczenia.
W przedstawionej sprawie, jeżeli córka obawia się, że jej oświadczenie o odrzuceniu spadku nie zostało przesłane do sądu spadku, może – powołując się na sygnaturę zawartą w piśmie z sądu – przesłać odpis aktu notarialnego o odrzuceniu spadku.
Przykłady
Zaskoczenie po sześciu miesiącach
Pani Maria myślała, że sprawa spadku po jej kuzynie została załatwiona – odrzuciła go u notariusza zaraz po pogrzebie. Po pół roku dostała wezwanie z sądu do złożenia oświadczenia. Okazało się, że sąd nie miał informacji o jej wcześniejszym odrzuceniu. Po przedstawieniu aktu notarialnego sprawa została zamknięta bez konieczności składania drugiego oświadczenia.
Kiedy zaczyna się termin?
Pan Tomasz dowiedział się od siostry, że ich brat zmarł i ona odrzuciła spadek. Dwa tygodnie później sam złożył oświadczenie u notariusza. Termin sześciu miesięcy zaczął dla niego biec dopiero w dniu, w którym dowiedział się, że jest kolejnym spadkobiercą po siostrze, a nie od dnia śmierci brata.
Syn w Anglii, ojciec w Polsce
Ojciec odrzucił spadek po swojej matce u notariusza w Polsce. Jego pełnoletni syn, mieszkający w Anglii, zrobił to miesiąc później w polskim konsulacie. Po otrzymaniu zawiadomienia z sądu ojciec przesłał odpisy obu aktów notarialnych z obawy, że dokument syna jeszcze nie dotarł. Sąd potwierdził, że wszystko jest ważne i nie trzeba niczego powtarzać.
Podsumowanie
Odrzucenie spadku to czynność prawna, którą należy wykonać świadomie, w odpowiednim terminie i właściwej formie. Wystarczy złożenie jednego ważnego oświadczenia – niezależnie od tego, czy nastąpiło ono przed sądem czy notariuszem – a sąd uwzględni je po otrzymaniu stosownych dokumentów. W razie wątpliwości warto samodzielnie przekazać odpis aktu notarialnego do sądu spadku.
Oferta porad prawnych
Potrzebujesz pomocy w sprawie odrzucenia spadku lub chcesz mieć pewność, że Twoje oświadczenie jest ważne? Oferujemy porady prawne online oraz sporządzanie pism do sądu i notariusza. Aby skorzystać z naszych usług, opisz swój problem w formularzu pod artykułem.
Źródła:
1. Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz.U. 1964 nr 16 poz. 93
2. Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz.U. 1964 nr 43 poz. 296
Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.
Zapytaj prawnika - porady prawne online
.jpg "Obowiązek wykonania zapisu zwykłego w testamencie")
.jpg "Sprzedaż mieszkania przez dziadków przed śmiercią, jak ustalić spadkobierców i sprawdzić umowę notarialną?")
prawnicy z dużym doświadczeniem
Zapytaj prawnika
NAJNOWSZE
Zadaj pytanie »
» Zachowek po darowiznach, gdy spadkodawca rozdał cały majątek za życia
» Jak uregulować formalności po śmierci rodziców – przepisanie umów i postępowanie spadkowe krok po kroku
» Obowiązek wykonania zapisu zwykłego w testamencie
» Dziedziczenie mieszkania po siostrze dziadka a podatek
» Odrzucenie spadku przez dalszą rodzinę, kiedy zaczyna się bieg terminu?
