Jak zabezpieczyć majątek osobisty dla dziecka przed rozwodem i roszczeniami małżonka?

Zastanawiałam się, w jaki sposób mógłby Pan postąpić spełniając wszystkie swoje oczekiwania. Problemem jest bowiem kwestia wyznaczenia terminu do możliwości skorzystania z darowizny. Myślałam o konstrukcji polecenia, ale de facto nie spełniłoby ono funkcji jaką chciałby Pan nadać takiemu zastrzeżeniu. 

Darowizna na wypadek śmierci

Ze względu na zakaz zawarty w art. 157 § 1 Kodeksu cywilnego niedopuszczalna jest darowizna z zastrzeżeniem terminu dla przejścia własności, którym miałaby być śmierć darczyńcy. Nadejście tego terminu nie może spowodować przejścia własności na obdarowanego (lub jego spadkobierców) z mocy samego prawa. Umowa darowizny zawierająca takie zastrzeżenie nie jest jednak nieważna. Nie może ona tylko wywołać skutku rzeczowego. Zatem także w tym wypadku konieczne staje się zawarcie umowy rzeczowej, do zawarcia której zobowiązani są spadkobiercy darczyńcy (E. Drozd, Darowizna na wypadek śmierci, „Rejent”, 1992). Musiałby Pan zatem przekazać darowiznę córce, która to darowizna stałaby się od razu jej własnością z poleceniem utrzymania substancji darowizny do Pańskiej śmierci. Takie polecenie mogłoby jednak zostać uznane za sprzeczne ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem prawa własności, które ze swej istoty zakłada swobodę zarządzania.

Przepisanie majątku na dziecko niepełnoletnie

To pierwsze kłopoty związane z darowizna dla córki. Druga kwestia to to, że na darowiznę musiałby wyrazić zgodę sąd, o ile mamy do czynienia z niepełnoletnim dzieckiem. Otóż zgodnie z treścią art. 101 § 3 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego „rodzice nie mogą, bez zezwolenia sądu opiekuńczego, dokonywać czynności przekraczających zakres zwykłego zarządu ani wyrażać zgody na dokonywanie takich czynności przez dziecko”. Umowa darowizny jest czynnością prawną dwustronną i wymaga złożenia przez darczyńcę oświadczenia zawierającego jego zobowiązanie do przeniesienia własności na obdarowanego, jak i oświadczenia obdarowanego wyrażającego na to zgodę.

Jeżeli zatem darowizna wiąże się z zobowiązaniami, niesie rozliczne dla małoletniego nabywcy obowiązki i ryzyka – rodzice zobowiązani są do uzyskania uprzedniej zgody sądu opiekuńczego na zawarcie umowy darowizny w imieniu małoletniego dziecka lub na wyrażenie zgody na dokonanie takiej czynności.

Warto wskazać na uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 30 kwietnia 1977 r., sygn. akt III CZP 73/76, mającą moc zasady prawnej, zgodnie z którą „rodzice mogą bez zezwolenia sądu opiekuńczego przewidzianego w art. 101 § 3 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego nabywać dla małoletniego dziecka nieruchomości na podstawie umowy darowizny w stanie wolnym od zobowiązań wobec darczyńcy lub osób trzecich”.

Oznacza to, że jeśli darowizna nieruchomości nie spowoduje powstania żadnych zobowiązań po stronie obdarowanego małoletniego, to nie jest wymagane uzyskanie zgody sądu opiekuńczego.

Natomiast jeżeli darowizna wiążę się z zobowiązaniami, rodzice zobowiązani są do uzyskania zgody sądu opiekuńczego na zawarcie umowy darowizny w imieniu małoletniego dziecka lub na wyrażenie zgody na dokonanie takiej czynności.

Darowizna mieszkania na rzecz małoletniego, w związku z tym, że wiąże się z różnego rodzaju zobowiązaniami, wymaga uprzedniej zgody sądu opiekuńczego. Zatem to oczywiście jest możliwe, ale z dodatkowymi działaniami i matka musi reprezentować tu córkę. 

Kwestia ograniczenia korzystania z przedmiotu darowizny do czasu Pańskiej śmierci w mojej ocenie ma tu znaczenie drugorzędne. W przypadku dziecka niepełnoletniego matka nie ma możliwości zadziałania wobec nieruchomości bez uzyskania zgody sądu. Zakładając, że nie zostanie Pan pozbawiony władzy rodzicielskiej, będzie Pan mógł uczestniczyć w takim postępowaniu i wyrazić swój sprzeciw.

W przypadku kolekcji monet zastrzeżenie, że będzie mogła córka korzystać z nich po Pańskiej śmierci, ponieważ chce Pan powiększać kolekcję do swojej śmierci, nie ma najmniejszego sensu. W przypadku darowizny mamy przeniesienie własności z chwilą realizacji darowizny. Zatem zbiór musi być konkretny. Dalsze monety może Pan kolejno nabywać w imieniu córki na jej rzecz. Zwłaszcza, że aby nie powstał obowiązek podatkowy darowiznę należy zgłosić do US w terminie 6 miesięcy od jej dokonania. Zatem zgłoszenie także musi dotyczyć konkretnej wartości a nie przyszłych przedmiotów.

Stan posiadania a wysokość alimentów

Przejdę jeszcze do kwestii wpływu stanu posiadania osoby zobowiązanej do alimentów na ich wysokość. Zgodnie z art. 135 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego „zakres świadczeń alimentacyjnych zależy od usprawiedliwionych potrzeb uprawnionego oraz od zarobkowych i majątkowych możliwości zobowiązanego”. Ustawodawca uzależnia zakres świadczeń alimentacyjnych od możliwości majątkowych i zarobkowych zobowiązanego, przy czym posługuje się pojęciem możliwości, a nie rzeczywistym stanem majątkowym i zarobkowym zobowiązanego, co oznacza, że sąd orzekający o obowiązku alimentacyjnym ma obowiązek badać, jakie są rzeczywiste możliwości majątkowe i zarobkowe zobowiązanego, a nie opierać rozstrzygnięcia na ustaleniu rzeczywiście aktualnie uzyskiwanych dochodów. Jeżeli wymaga tego zaspokojenie usprawiedliwionych potrzeb uprawnionego, zobowiązany ma obowiązek także zużyć (zbyć) część lub całość substratu swojego majątku, aby te potrzeby zaspokoić. Oczywiście z tym zastrzeżeniem, że zobowiązany nie ma obowiązku zbywania substratu majątku, który stanowi niezbędny dla niego warsztat pracy, który może przynosić dochody, a więc w sytuacji, w której zbycie takie mogłoby spowodować stan niedostatku po stronie zobowiązanego.

W takiej sytuacji sugeruję przekazanie zwykłej darowizny nieruchomości i kolekcji według stanu na chwilę dokonania darowizny na rzecz córki, przy czym należy mieć na uwadze, że wymagana będzie tu zgoda sądu i matka w przyjęciu tej darowizny będzie uczestniczyć.

Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej  ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.