• Data: 2025-08-27 • Autor: Izabela Nowacka-Marzeion
Chcę napisać testament i potrzebuję kilku informacji. Kilka lat temu otrzymałam rozwód bez orzekania o winie. Nie ma podziału majątku. Nadal mieszkam z byłym mężem w jednym domu. Mamy czwórkę pełnoletnich dzieci. Jak mogę w testamencie podzielić mój majątek, jeżeli nie wiem, jaka to część? Jak mam to napisać?

Wszystko zależy od tego, jak Pani chce rozporządzić swoim majątkiem. Jeśli chce Pani, aby majątek przeszedł równo na dzieci – nie musi Pani sporządzać testamentu. Tylko Pani dzieci po Pani dziedziczą. Pani były mąż już nie.
Co do zasady należy się Pani połowa udziału w majątku wspólnym. Spadkobiercy – czy to ustawowi, czy testamentowi – dziedziczą wszystko, co przypadało Pani jako majątek.
Swoboda dysponowania majątkiem za życia, na przykład w formie darowizn czy swoboda testowania pozwalająca na dowolne dysponowanie majątkiem w testamencie na wypadek śmierci mogą prowadzić do pokrzywdzenia osób najbliższych spadkodawcy, które czasem przyczyniają się do tworzenia lub powiększania majątku spadkowego. Stąd też osoba fizyczna ma przynajmniej moralny obowiązek wspierania rodziny, w tym też pozostawienia spadkobiercom ustawowym korzyści ze spadku.
Zobacz również: Podział majątku między rodzeństwem
Po Pani ewentualnej śmierci Pani spadkobiercy nabywają Pani udziały w majątku wspólnym. Od tej chwili podział majątku wspólnego odbywa się między Pani byłym mężem a Pani spadkobiercami.
W skład spadku wchodzi wówczas udział spadkodawcy w majątku, który do chwili śmierci spadkodawcy, tj. Pani, był objęty małżeńską wspólnością ustawową. Wprawdzie bowiem od chwili ustania wspólności ustawowej (wskutek rozwodu czy śmierci jednego z małżonków) do takiego majątku stosuje się przepisy o współwłasności w częściach ułamkowych (art. 42 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego), jednakże po pierwsze, stosuje się je tylko odpowiednio, a po drugie – nadto z ograniczeniami wynikającymi z art. 43–46.
W myśl art. 43 § 1 małżonkowie mają co do zasady od chwili ustania wspólności ustawowej równe udziały w majątku objętym tą wspólnością.
W wypadku, gdy w skład spadku wchodzi udział spadkodawcy w majątku objętym małżeńską wspólnością ustawową, do dokonania działu spadku niezbędne jest uprzednie albo jednoczesne z działem spadku, połączone w tym samym postępowaniu, przeprowadzenie podziału majątku wspólnego, chyba że zapadł już prawomocny wyrok rozstrzygający o żądaniu ustalenia nierównych udziałów małżonków w majątku wspólnym oraz o żądaniach zwrotu wydatków, nakładów i innych świadczeń z majątku wspólnego na majątek odrębny lub odwrotnie, albo że częściowy dział spadku nie dotyczy udziału spadkodawcy w majątku wspólnym.
Zobacz również: Brak podziału majątku po rozwodzie
Reasumując, jeśli chce Pani, aby spadek przeszedł równo na dzieci – nie musi Pani robić nic, nie musi Pani dokonywać podziału majątku przed śmiercią – spadkobiercy wstępują we wszystkie prawa i obowiązki jakie były przypisane Pani. Nie musi mieć Pani wydzielonych przedmiotów majątkowych na własność. Po prostu udziały we współwłasności należne Pani przejdą na Pani spadkobierców.
Jeśli chce Pani, aby dzieci dziedziczyły w nierównych udziałach – powinna Pani sporządzić testament i określić te udziały.
W testamencie nie musi Pani wypisywać swojego spadku, jego składników, a nadto nie może Pani w testamencie zapisać konkretnych przedmiotów konkretnym osobom, to mogłaby Pani zrobić, ustanawiając jednego spadkobiercę, a zapisując mu obowiązek przekazania pozostałym konkretnych przedmiotów.
Pani Anna, po rozwodzie, nadal mieszkała w domu jednorodzinnym wraz z byłym mężem. Choć nigdy nie przeprowadzili podziału majątku, postanowiła sporządzić testament, aby jasno wskazać, że całość jej udziału w domu ma przypaść córce. Dzięki temu córka nie musiała później prowadzić sporów z braćmi o to, kto ma prawo do nieruchomości.
Pan Marek przez lata odkładał oszczędności na koncie wspólnym z byłą żoną. Po rozwodzie nie dzielili się środkami, a konto nadal funkcjonowało. Sporządził testament, w którym cały swój udział w tym majątku przypisał trójce dzieci w równych częściach. Dzięki temu po jego śmierci nie było wątpliwości, kto i w jakiej proporcji ma prawo do pieniędzy.
Pani Krystyna miała czwórkę dorosłych dzieci i samochód, do którego była szczególnie przywiązana. Nie chciała, aby po jej śmierci samochód stał się przedmiotem rodzinnych kłótni. Zdecydowała się więc na testament notarialny z zapisem windykacyjnym, w którym przekazała pojazd najmłodszemu synowi. Resztę swojego udziału w majątku podzieliła między wszystkie dzieci.
Brak podziału majątku po rozwodzie nie stanowi przeszkody do sporządzenia testamentu. Każdy ma prawo zdecydować, kto odziedziczy jego część majątku, niezależnie od tego, czy chodzi o równy podział między dzieci, czy o przyznanie poszczególnych składników wybranym osobom. Testament pozwala uniknąć nieporozumień i sporów rodzinnych, a w razie chęci szczegółowego rozporządzenia konkretnymi przedmiotami warto skorzystać z formy notarialnej i zapisu windykacyjnego.
Jeśli stoją Państwo przed podobnym dylematem i chcą mieć pewność, że testament lub podział majątku zostanie sporządzony zgodnie z prawem i własną wolą – zapraszamy do skorzystania z naszych porad prawnych online. Wystarczy opisać swoją sytuację, a doświadczony prawnik przygotuje jasną i praktyczną odpowiedź, bez konieczności wychodzenia z domu.
1. Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz.U. 1964 nr 16 poz. 93
2. Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy - Dz.U. 1964 nr 9 poz. 59
Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.
Zapytaj prawnika - porady prawne online
O autorze: Izabela Nowacka-Marzeion
Radca prawny od 2005 roku, absolwentka prawa na Wydziale Prawa i Administracji Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach. Udziela porad z prawa cywilnego, pracy oraz rodzinnego, a także z zakresu procedury cywilnej i administracyjnej. Ma wieloletnie doświadczenie w stosowaniu prawa administracyjnego i samorządowego. Ukończyła również aplikację sądową. Obecnie prowadzi własną kancelarię prawną.
Zapytaj prawnika