Spadek w Polsce dla dzieci z USA

Czy dzieci z USA mogą odziedziczyć nieruchomości w Polsce?

Tak. Dzieci obywatela polskiego mieszkającego w USA mogą zostać powołane do spadku w testamencie i mogą odziedziczyć nieruchomości położone w Polsce. Sam fakt, że dzieci są obywatelami USA, nie powoduje nieważności testamentu ani nie wyłącza ich od dziedziczenia.

Trzeba jednak odróżnić dwie kwestie: ważność testamentu oraz późniejsze przeprowadzenie sprawy spadkowej w Polsce. Polski sąd albo notariusz będzie badał, kto dziedziczy, jaki dokument jest podstawą dziedziczenia, jakie prawo jest właściwe oraz czy dokumenty zagraniczne nadają się do użycia w Polsce.

Przy nieruchomościach położonych w Polsce istotne są także przepisy o nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców. Jeżeli spadkobiercami testamentowymi są dzieci spadkodawcy, czyli osoby należące do najbliższego kręgu spadkobierców ustawowych, sytuacja jest zazwyczaj mniej ryzykowna niż przy powołaniu osoby obcej. Mimo to przed planowaniem testamentu warto zweryfikować konkretny skład majątku i status spadkobierców.

Jakie prawo decyduje o dziedziczeniu?

W sprawach spadkowych z elementem zagranicznym stosuje się przede wszystkim rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady UE nr 650/2012. Co do zasady dziedziczenie podlega prawu państwa, w którym spadkodawca miał miejsce zwykłego pobytu w chwili śmierci. Jeżeli więc osoba na stałe mieszka w USA, może pojawić się potrzeba ustalenia prawa właściwego według amerykańskiego systemu prawnego, a w praktyce także prawa konkretnego stanu.

Rozporządzenie dopuszcza jednak wybór prawa państwa, którego obywatelstwo spadkodawca posiada w chwili wyboru albo w chwili śmierci. Osoba mająca obywatelstwo polskie może więc w testamencie wskazać prawo polskie jako prawo właściwe dla całego dziedziczenia. Przy majątku położonym w Polsce jest to często rozwiązanie praktyczne, ponieważ ogranicza spór o prawo właściwe i ułatwia prowadzenie postępowania przed polskim sądem.

Polska ustawa Prawo prywatne międzynarodowe nadal ma znaczenie w zakresie nieobjętym regulacjami unijnymi, a w odniesieniu do formy testamentu odsyła do Konwencji haskiej dotyczącej kolizji praw w przedmiocie formy rozporządzeń testamentowych.

Ważność testamentu sporządzonego w USA

Testament sporządzony za granicą może być użyty w Polsce, jeżeli jest ważny co do formy. Podobne pytania o darowiznę z Kanady i testament zagraniczny pojawiają się przy majątku rozproszonym między krajami. Zgodnie z Konwencją haską z 5 października 1961 r. rozporządzenie testamentowe jest ważne pod względem formy, jeżeli odpowiada prawu jednego z kilku wskazanych łączników, na przykład:

• prawu miejsca, w którym testament został sporządzony,
• prawu państwa, którego obywatelem był spadkodawca w chwili sporządzenia testamentu albo w chwili śmierci,
• prawu miejsca zamieszkania albo zwykłego pobytu spadkodawcy,
• w odniesieniu do nieruchomości - prawu miejsca ich położenia.

Oznacza to, że testament sporządzony w USA zgodnie z prawem właściwego stanu może być uznany w Polsce za ważny co do formy. Nie zwalnia to jednak z obowiązku przedstawienia dokumentu w sposób zrozumiały dla polskiego sądu, zwykle wraz z tłumaczeniem przysięgłym.

Jeżeli spadkodawca chce maksymalnie uprościć przyszłe postępowanie, może rozważyć testament sporządzony według prawa polskiego, na przykład testament własnoręczny albo testament notarialny. Testament własnoręczny powinien być w całości napisany pismem ręcznym, podpisany i opatrzony datą. Brak daty nie zawsze powoduje nieważność, ale może wywołać spór, dlatego w praktyce datę należy zawsze umieścić.

Co warto wpisać w testamencie?

W testamencie dotyczącym majątku w Polsce warto precyzyjnie wskazać spadkobierców, opisać składniki majątku oraz jednoznacznie określić, czy spadkodawca wybiera prawo polskie jako prawo właściwe dla dziedziczenia. Samo wskazanie dzieci jako spadkobierców może wystarczyć, ale im bardziej jednoznaczny dokument, tym mniejsze ryzyko sporu.

Warto unikać niejasnych sformułowań, na przykład takich, które nie pozwalają ustalić, czy dana osoba ma otrzymać cały spadek, udział w spadku, czy tylko konkretną rzecz. Przy nieruchomościach przydatne jest podanie adresu, numeru księgi wieczystej, rodzaju prawa oraz udziału, jeżeli nieruchomość nie należy w całości do spadkodawcy.

Jeżeli spadkodawca ma dzieci, ale chce rozdzielić majątek nierówno albo pominąć niektóre osoby, trzeba pamiętać o polskich przepisach o zachowku, o ile właściwe będzie prawo polskie. Warto też pamiętać, że samo wskazanie lokalu w testamencie nie pozwala go zbyć za życia spadkodawcy – zob. sprzedaż mieszkania z testamentu, gdy spadkodawca żyje. Zachowek może prowadzić do roszczeń pieniężnych między członkami rodziny nawet wtedy, gdy testament jest ważny.

Postępowanie spadkowe w Polsce

Po śmierci spadkodawcy spadkobiercy powinni uzyskać w Polsce dokument potwierdzający nabycie spadku. Może to być postanowienie sądu o stwierdzeniu nabycia spadku, a w prostszych sprawach także akt poświadczenia dziedziczenia sporządzony przez notariusza. Przy testamencie zagranicznym, osobach mieszkających za granicą i konieczności badania prawa obcego częściej potrzebne może być postępowanie sądowe.

Zgodnie z art. 628 Kodeksu postępowania cywilnego wniosek o stwierdzenie nabycia spadku składa się do sądu ostatniego miejsca zwykłego pobytu spadkodawcy w Polsce, a jeżeli tego miejsca nie da się ustalić - do sądu miejsca, w którym znajduje się majątek spadkowy lub jego część. Jeżeli w Polsce znajduje się nieruchomość, zwykle pozwala to ustalić sąd właściwy do przeprowadzenia sprawy.

Do wniosku najczęściej dołącza się odpis aktu zgonu, testament, dokumenty stanu cywilnego spadkobierców, dokumenty dotyczące nieruchomości oraz tłumaczenia przysięgłe dokumentów sporządzonych w języku obcym. Dokumenty amerykańskie mogą wymagać apostille, zależnie od rodzaju dokumentu i sposobu jego wykorzystania.

Opłata sądowa od wniosku o stwierdzenie nabycia spadku wynosi co do zasady 100 zł. Mogą dojść dodatkowe koszty, na przykład za wpis w Rejestrze Spadkowym, odpisy, tłumaczenia przysięgłe, pełnomocnika albo późniejszy wpis prawa własności w księdze wieczystej.

Dziedziczenie nieruchomości przez obywateli USA

Dzieci będące obywatelami USA są w Polsce traktowane jako cudzoziemcy. Przy nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców podstawowe znaczenie ma ustawa o nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców. Dziedziczenie nie jest jednak tym samym co zakup nieruchomości, dlatego ocena zależy od podstawy nabycia, stopnia pokrewieństwa i treści testamentu.

Jeżeli dzieci są powołane w testamencie i jednocześnie należą do kręgu spadkobierców ustawowych po rodzicu, w praktyce zwykle łatwiej wykazać ich uprawnienie do nabycia nieruchomości. Większe ryzyko może powstać, gdy testament powołuje osobę spoza rodziny albo gdy w skład spadku wchodzą szczególne rodzaje nieruchomości.

Po uzyskaniu prawomocnego postanowienia sądu albo aktu poświadczenia dziedziczenia spadkobiercy powinni zadbać o ujawnienie swojego prawa w księdze wieczystej. Bez tego mogą pojawić się problemy przy sprzedaży, darowiźnie, podziale majątku albo załatwianiu spraw podatkowych.

Podatki i zgłoszenie spadku

Dziedziczenie po rodzicu może korzystać w Polsce ze zwolnienia z podatku od spadków i darowizn dla najbliższej rodziny, ale wymaga dochowania warunków formalnych, w szczególności terminowego zgłoszenia nabycia spadku do urzędu skarbowego. Termin i sposób zgłoszenia zależą od daty powstania obowiązku podatkowego oraz dokumentu potwierdzającego dziedziczenie.

Jeżeli spadkobiercy mieszkają w USA, nie powinni odkładać spraw podatkowych do czasu sprzedaży nieruchomości. Brak zgłoszenia w terminie może oznaczać utratę zwolnienia i konieczność zapłaty podatku w Polsce.

Podsumowanie

Dzieci będące obywatelami USA mogą odziedziczyć nieruchomości położone w Polsce na podstawie testamentu rodzica. Najbezpieczniej jest zadbać o testament ważny co do formy, jasny wybór prawa polskiego, komplet dokumentów oraz tłumaczenia przysięgłe. Po śmierci spadkodawcy konieczne będzie potwierdzenie dziedziczenia w Polsce i ujawnienie spadkobierców w księdze wieczystej.

Jeżeli testament ma zostać sporządzony w USA, warto wcześniej skonsultować jego treść z prawnikiem znającym polskie prawo spadkowe. Pozwoli to uniknąć sytuacji, w której dokument jest ważny lokalnie, ale w Polsce powoduje spór o prawo właściwe, zakres dziedziczenia albo nabycie nieruchomości przez cudzoziemców.

FAQ

Czy testament z USA jest automatycznie ważny w Polsce?

Nie zawsze automatycznie, ale może być uznany za ważny, jeżeli spełnia wymogi formy przewidziane przez Konwencję haską lub właściwe prawo. W polskim postępowaniu trzeba go przedstawić wraz z wymaganymi dokumentami i zwykle z tłumaczeniem przysięgłym.

Czy dzieci muszą mieć obywatelstwo polskie, aby dziedziczyć nieruchomość w Polsce?

Nie. Obywatelstwo polskie nie jest warunkiem dziedziczenia. Dzieci będące obywatelami USA mogą dziedziczyć, ale przy nieruchomościach trzeba uwzględnić także przepisy dotyczące nabywania nieruchomości przez cudzoziemców.

Czy w testamencie warto wybrać prawo polskie?

Jeżeli spadkodawca ma obywatelstwo polskie i posiada nieruchomości w Polsce, wybór prawa polskiego często ułatwia sprawę. Pozwala ograniczyć konieczność ustalania prawa amerykańskiego lub prawa konkretnego stanu USA.

Czy sprawę spadkową trzeba prowadzić osobiście w Polsce?

Nie zawsze. Spadkobierca mieszkający w USA może ustanowić pełnomocnika w Polsce. W praktyce potrzebne będą jednak oryginały lub urzędowe odpisy dokumentów, tłumaczenia przysięgłe i prawidłowo udzielone pełnomocnictwo.

Co jest potrzebne do wpisu dzieci w księdze wieczystej?

Najczęściej potrzebne jest prawomocne postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku albo akt poświadczenia dziedziczenia, a następnie wniosek do sądu wieczystoksięgowego. Jeżeli dokumenty są zagraniczne, mogą być wymagane tłumaczenia przysięgłe.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz.U. 1964 nr 16 poz. 93

2. Konwencja dotycząca kolizji praw w przedmiocie formy rozporządzeń testamentowych, sporządzona w Hadze dnia 5 października 1961 r., Dz.U. 1969 nr 34 poz. 284

3. Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady UE nr 650/2012 w sprawach dotyczących dziedziczenia

4. Ustawa z dnia 24 marca 1920 r. o nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców

Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej  ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.