Kolejność spłacania długów spadkowych przy ograniczonej wartości majątku

Problem pojawia się najczęściej wtedy, gdy po zmarłym pozostaje na przykład mieszkanie, samochód lub niewielka kwota pieniędzy, ale jednocześnie istnieją kredyty, pożyczki, zaległości podatkowe, koszty pogrzebu, roszczenia innych osób albo zobowiązania zabezpieczone hipoteką. Sama informacja, że spadek został przyjęty z dobrodziejstwem inwentarza, nie odpowiada jeszcze na pytanie, komu i ile należy zapłacić.

Najpierw trzeba ustalić granicę odpowiedzialności, następnie możliwie kompletną listę długów, a dopiero później planować wypłaty. Szczególnie ryzykowne jest wyczerpanie całego dostępnego limitu na jednego wierzyciela, gdy spadkobierca wie o istnieniu innych zobowiązań.

Kolejność spłacania długów spadkowych przy ograniczonej wartości majątku – podstawowe pojęcia i zakres tematu

Stan czynny spadku nie oznacza majątku pomniejszonego o wszystkie długi

Przy przyjęciu spadku z dobrodziejstwem inwentarza art. 1031 § 2 Kodeksu cywilnego ogranicza odpowiedzialność spadkobiercy do wartości ustalonego w wykazie inwentarza albo spisie inwentarza stanu czynnego spadku. W praktyce chodzi o wartość aktywów wyznaczających granicę odpowiedzialności, a nie o dodatnią różnicę między aktywami i wszystkimi pasywami.

Jeżeli więc aktywa spadku mają wartość 100 000 zł, a prawidłowo ustalone długi wynoszą 180 000 zł, przyjęcie z dobrodziejstwem inwentarza może co do zasady ograniczać odpowiedzialność do 100 000 zł. Nie oznacza to jednak, że spadkobierca może zapłacić dowolnemu wierzycielowi 100 000 zł i automatycznie uwolnić się od pozostałych roszczeń.

Dobrodziejstwo inwentarza ogranicza wysokość odpowiedzialności, a nie zawsze majątek, z którego prowadzona jest egzekucja

Do chwili przyjęcia spadku spadkobierca odpowiada za długi spadkowe tylko ze spadku. Po przyjęciu spadku odpowiedzialność obejmuje cały jego majątek. Przy dobrodziejstwie inwentarza działa jednak limit wartości stanu czynnego spadku. W konsekwencji wierzyciel może w określonych warunkach dochodzić należności także z rachunku bankowego lub innych składników własnego majątku spadkobiercy, lecz odpowiedzialność jest ograniczona kwotowo, o ile spadkobierca nie utracił tego ograniczenia albo nie naraził się na rozszerzoną odpowiedzialność przewidzianą w art. 1032 Kodeksu cywilnego.

Czy istnieje jedna ustawowa kolejność spłaty wszystkich długów spadkowych?

Nie ma jednej prostej tabeli w Kodeksie cywilnym, która w każdej sytuacji nakazywałaby spadkobiercy dobrowolnie spłacać wszystkie długi spadkowe w identycznej kolejności. Kluczowe znaczenie ma art. 1032 Kodeksu cywilnego. Rozróżnia on sytuację, w której spadkobierca nie wiedział i mimo należytej staranności nie mógł dowiedzieć się o innych długach, od sytuacji, w której o innych zobowiązaniach wiedział albo mógł się o nich dowiedzieć.

Jeżeli natomiast dochodzi do egzekucji i podziału uzyskanej w niej sumy, zastosowanie ma ustawowa kolejność z art. 1025 Kodeksu postępowania cywilnego. Obejmuje ona między innymi koszty egzekucyjne, alimenty, określone należności pracownicze i odszkodowawcze, koszty zwykłego pogrzebu, wierzytelności zabezpieczone rzeczowo, należności publicznoprawne oraz pozostałe wierzytelności.

Kto i w jakiej sytuacji powinien zainteresować się kolejnością spłacania długów spadkowych?

Problem kolejności spłat jest szczególnie istotny dla osoby, która przyjęła spadek z dobrodziejstwem inwentarza i już wie, że suma zobowiązań jest zbliżona do wartości aktywów albo ją przekracza. Dotyczy również sytuacji, w których rzeczywista wartość spadku jest jeszcze niepewna, pojawiają się kolejni wierzyciele lub część długów jest zabezpieczona hipoteką, zastawem albo innym prawem dającym szczególną pozycję.

Przed rozpoczęciem wypłat dokładniejszą analizę powinien przeprowadzić zwłaszcza spadkobierca, gdy:

• wartość aktywów jest niższa niż suma zgłoszonych długów;
• istnieje kilku wierzycieli, a pieniędzy nie wystarczy dla wszystkich;
• co najmniej jeden dług jest zabezpieczony hipoteką, zastawem lub zastawem rejestrowym;
• toczy się już egzekucja przeciwko spadkodawcy albo spadkobiercy;
• w spadku znajdują się zaległości podatkowe, alimentacyjne lub pracownicze;
• część roszczeń jest sporna co do istnienia albo wysokości;
• spadek przypada kilku osobom i nie przeprowadzono jeszcze działu spadku;
• spadkobierca otrzymuje kolejne wezwania do zapłaty już po sporządzeniu pierwszej listy zobowiązań.

Jeżeli natomiast aktywa bezpiecznie przewyższają wszystkie zweryfikowane długi, problem niedoboru środków może w praktyce nie powstać. Nadal należy jednak sprawdzić, czy zobowiązania rzeczywiście istnieją, w jakiej są wysokości, czy są wymagalne i czy zostały prawidłowo zgłoszone.

Główne warianty i ścieżki postępowania

Wariant 1: spadek wystarcza na wszystkie zweryfikowane długi

Jeżeli po rzetelnym ustaleniu aktywów i zobowiązań okazuje się, że wartość spadku wystarcza na pokrycie wszystkich długów, można przygotować harmonogram spłat uwzględniający ich wymagalność, zabezpieczenia oraz ewentualne postępowania sądowe lub egzekucyjne. Każdą spłatę warto dokumentować przelewem i pokwitowaniem.

Wariant 2: długów jest więcej niż wynosi stan czynny spadku

To sytuacja wymagająca największej ostrożności. Spadkobierca powinien przed wypłatami ustalić wszystkich wierzycieli, podstawę każdego roszczenia, jego wysokość, wymagalność i zabezpieczenia. Jeżeli znani wierzyciele nie mogą być zaspokojeni w całości, zapłacenie jednemu z nich pełnej kwoty może naruszyć interes pozostałych i uruchomić konsekwencje z art. 1032 § 2 Kodeksu cywilnego.

Przepis przewiduje, że spadkobierca przyjmujący spadek z dobrodziejstwem inwentarza, który podczas spłacania niektórych długów wiedział lub przy dołożeniu należytej staranności mógł dowiedzieć się o innych długach, może odpowiadać za nie również ponad wartość stanu czynnego spadku. Górną granicą tej dodatkowej odpowiedzialności jest kwota, którą powinien był przeznaczyć na prawidłowe zaspokojenie tych wierzycieli.

Wariant 3: część wierzytelności jest zabezpieczona

Hipoteka, zastaw, zastaw rejestrowy, zastaw skarbowy lub ustawowe pierwszeństwo mogą istotnie zmienić sytuację. Nie należy zakładać, że każdy wierzyciel jest w tej samej pozycji tylko dlatego, że wszystkie zobowiązania należą do długów spadkowych. Przed sprzedażą obciążonej nieruchomości albo spłatą niezabezpieczonych wierzycieli trzeba sprawdzić księgę wieczystą, dokument ustanawiający zabezpieczenie i stan ewentualnego postępowania egzekucyjnego.

Wariant 4: trwa egzekucja

Jeżeli pieniądze są dzielone w postępowaniu egzekucyjnym, kolejność określa art. 1025 Kodeksu postępowania cywilnego. W uproszczeniu przedstawia się ona następująco:

Punkt 8 art. 1025 § 1 jest obecnie uchylony. Po zaspokojeniu należności wskazanych w przepisie zaspokajane są kary pieniężne oraz grzywny sądowe i administracyjne. Tabeli tej nie należy mechanicznie przenosić na każdą dobrowolną spłatę wykonywaną poza egzekucją. W takiej sytuacji trzeba ocenić również przepisy Kodeksu cywilnego, rodzaj zabezpieczeń i konkretny stan faktyczny.

Terminy, koszty i właściwe instytucje

Termin na decyzję o przyjęciu albo odrzuceniu spadku

Jeżeli spadkobierca jest jeszcze na etapie podejmowania decyzji, podstawowy termin wynosi 6 miesięcy od dnia, w którym dowiedział się o tytule swojego powołania. Zgodnie z art. 1015 § 1¹ Kodeksu cywilnego do zachowania tego terminu wystarczy złożenie przed jego upływem wniosku do sądu o odebranie oświadczenia o przyjęciu albo odrzuceniu spadku. Brak oświadczenia w terminie oznacza co do zasady przyjęcie spadku z dobrodziejstwem inwentarza.

Jeżeli problem dotyczy samego wyboru między przyjęciem a odrzuceniem spadku, a nie późniejszej spłaty wierzycieli, pełną procedurę przedstawia artykuł Odrzucenie spadku.

Wykaz inwentarza i spis inwentarza

Spadkobierca, który przyjął spadek z dobrodziejstwem inwentarza, może złożyć wykaz inwentarza w sądzie albo przed notariuszem. Wykaz składany w sądzie sporządza się według urzędowego wzoru. Można go złożyć w sądzie spadku albo w sądzie, w którego okręgu znajduje się miejsce zamieszkania osoby składającej wykaz. W przypadku notariusza wykaz zostaje objęty protokołem.

Spis inwentarza jest natomiast sporządzany przez komornika. Może zostać zarządzony przez sąd spadku na wniosek uprawnionej osoby, a wniosek można również zgłosić bezpośrednio właściwemu komornikowi. Jest to rozwiązanie bardziej sformalizowane i zwykle kosztowniejsze, ale przy poważnym sporze o skład majątku lub długi może dawać większe bezpieczeństwo dowodowe niż wykaz przygotowany samodzielnie.

Najważniejsze koszty

• opłata sądowa od wniosku o odebranie oświadczenia o przyjęciu lub odrzuceniu spadku – 100 zł;
• opłata sądowa od wniosku o sporządzenie spisu inwentarza – 100 zł;
• opłata stała od wniosku kierowanego do komornika o sporządzenie spisu inwentarza – 400 zł; mogą dojść uzasadnione wydatki potrzebne do wykonania czynności, na przykład związane z wyceną;
• maksymalna taksa notarialna za oświadczenie o przyjęciu lub odrzuceniu spadku – 50 zł, do czego mogą dojść VAT i koszty wypisów;
• przy czynnościach notarialnych dotyczących wykazu inwentarza koszt zależy od czynności objętych protokołem oraz liczby wypisów.

Samo ustalenie kolejności spłat nie wymaga uzyskania osobnego orzeczenia sądu. Jeżeli jednak między spadkobiercą i wierzycielem istnieje spór co do długu, wierzyciel może dochodzić roszczenia w postępowaniu sądowym, a w razie posiadania odpowiedniego tytułu może następnie prowadzić egzekucję.

Dokumenty i dowody

Najbezpieczniej nie zaczynać od przelewów, lecz od uporządkowania dokumentacji. Pozwala to wykazać zarówno wartość stanu czynnego spadku, jak i to, że spadkobierca dochował należytej staranności przy poszukiwaniu zobowiązań.

Dokumentacja jest szczególnie ważna wtedy, gdy kolejny wierzyciel pojawia się po dokonaniu wcześniejszych spłat. Art. 1032 Kodeksu cywilnego uzależnia zakres odpowiedzialności między innymi od tego, czy spadkobierca o innym długu wiedział oraz czy przy zachowaniu należytej staranności mógł się o nim dowiedzieć. W praktyce znaczenie może mieć więc nie tylko sam wykaz inwentarza, ale również korespondencja z bankami, wierzycielami, urzędami i komornikiem oraz dokumenty pokazujące zakres wykonanych poszukiwań.

Sytuacje szczególne – małoletni, osoba za granicą, brak dokumentów i spór między zainteresowanymi

Małoletni spadkobierca

W przypadku małoletniego trzeba rozróżnić dwie kwestie. Jeżeli spadek został już przyjęty z dobrodziejstwem inwentarza, art. 1032 § 2 Kodeksu cywilnego przewidujący możliwość odpowiedzialności ponad stan czynny spadku za niewłaściwe zaspokojenie znanych długów nie dotyczy spadkobiercy niemającego pełnej zdolności do czynności prawnych oraz spadkobiercy, co do którego istnieje podstawa do ubezwłasnowolnienia.

Jeżeli natomiast rodzice dopiero chcą odrzucić spadek w imieniu dziecka, zezwolenie sądu nie jest potrzebne w każdym przypadku. Art. 101 § 4 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego przewiduje szczególne zwolnienie między innymi wtedy, gdy dziecko zostało powołane wskutek wcześniejszego odrzucenia spadku przez rodzica, zachowane są wymagane zasady dotyczące władzy rodzicielskiej i zgody drugiego rodzica oraz spełnione są pozostałe przesłanki ustawowe dotyczące zstępnych. Gdy przesłanki te nie są spełnione, konieczne może być zezwolenie sądu opiekuńczego albo sądu spadku. Jeżeli takie zezwolenie jest wymagane, bieg sześciomiesięcznego terminu ulega zawieszeniu na czas trwania postępowania w tej sprawie.

Spadkobierca mieszkający za granicą

Pobyt za granicą nie usuwa obowiązków związanych z długami spadkowymi ani nie zmienia automatycznie terminów. Jeżeli nadal trwa termin na złożenie oświadczenia dotyczącego spadku, warto odpowiednio wcześniej ustalić sposób dokonania czynności. Kodeks cywilny dopuszcza działanie przez pełnomocnika przy składaniu oświadczenia o przyjęciu albo odrzuceniu spadku, przy czym pełnomocnictwo powinno być pisemne z podpisem urzędowo poświadczonym.

W sprawach dotyczących samej spłaty długów spadkobierca za granicą może działać przez pełnomocnika w Polsce, który odbiera korespondencję, kontaktuje się z wierzycielami i gromadzi dokumentację. Przy dokumentach zagranicznych może pojawić się potrzeba tłumaczenia przysięgłego, apostille albo legalizacji, zależnie od państwa i rodzaju dokumentu.

Brak pełnej dokumentacji o długach

Brak dokumentów jest sygnałem, aby nie wyczerpywać limitu odpowiedzialności pochopnymi spłatami. W wykazie inwentarza należy z należytą starannością ujawnić znane składniki i długi, a gdy później ujawni się pominięte zobowiązanie albo składnik majątku, wykaz należy uzupełnić.

Jeżeli skala zadłużenia jest niejasna albo istnieje podejrzenie, że samodzielny wykaz będzie kwestionowany, można rozważyć spis inwentarza sporządzany przez komornika.

Spór o istnienie lub wysokość długu

Wezwanie do zapłaty nie przesądza jeszcze, że żądana kwota jest prawidłowa. Należy ustalić podstawę zobowiązania, wysokość kapitału, sposób naliczenia odsetek, ewentualne wcześniejsze spłaty oraz przedawnienie. W przypadku sporu nie należy dla świętego spokoju płacić roszczenia, którego podstawy nie udało się zweryfikować, zwłaszcza gdy pozostały majątek nie wystarczy dla innych wierzycieli.

Kilku spadkobierców

Do chwili działu spadku spadkobiercy ponoszą solidarną odpowiedzialność za długi spadkowe. Wierzyciel może więc w granicach odpowiedzialności żądać zapłaty zgodnie z zasadami solidarności, a spadkobierca, który zapłacił, może następnie rozliczać się z pozostałymi odpowiednio do ich udziałów. Po dziale spadku odpowiedzialność spadkobierców za długi spadkowe jest proporcjonalna do wielkości ich udziałów.

Dlatego przy kilku spadkobiercach plan spłat powinien być uzgodniony również między nimi. Samodzielna spłata znacznego długu przez jedną osobę może później prowadzić do dodatkowych rozliczeń regresowych.

Powiązane problemy i dalsze kroki

Odrzucenie spadku po siostrze

Jeżeli problem z długami powstał dlatego, że wcześniejsi spadkobiercy odrzucili zadłużony spadek i do dziedziczenia dochodzi rodzeństwo zmarłego, najpierw trzeba prawidłowo ustalić moment własnego powołania i termin na decyzję. Szerzej ten wariant opisuje materiał Odrzucenie spadku po siostrze.

Dziedziczenie długów po wujku

W dalszych grupach dziedziczenia szczególne znaczenie ma ustalenie, dlaczego dana osoba w ogóle została powołana do spadku i kiedy się o tym dowiedziała. Jeżeli zobowiązania pochodzą od dalszego krewnego, pomocne jest osobne omówienie przypadku Dziedziczenie długów po wujku.

Przyjęcie czy odrzucenie zadłużonego spadku?

Jeżeli termin z art. 1015 Kodeksu cywilnego jeszcze nie upłynął, warto oddzielić dwa pytania: czy spadek w ogóle przyjmować oraz jak spłacać wierzycieli po jego przyjęciu. Odrzucenie usuwa osobę z dziedziczenia, ale może powołać do spadku jej zstępnych. Przyjęcie z dobrodziejstwem inwentarza pozwala zachować aktywa i ustawowo ograniczyć odpowiedzialność, lecz wymaga później prawidłowego uporządkowania długów.

Najczęstsze błędy przy spłacaniu długów spadkowych

1. Spłacenie pierwszego wierzyciela, który zgłosił się po pieniądze

Szybkość zgłoszenia nie daje automatycznie pierwszeństwa. Przed znaczącą wypłatą trzeba wiedzieć, czy istnieją inni wierzyciele, zabezpieczenia i toczące się egzekucje. Szczególnie niebezpieczne jest wyczerpanie całego stanu czynnego spadku na jedną znaną wierzytelność.

2. Założenie, że dobrodziejstwo inwentarza zawsze całkowicie chroni prywatny majątek

Dobrodziejstwo inwentarza jest przede wszystkim ograniczeniem kwotowym odpowiedzialności. Po przyjęciu spadku spadkobierca odpowiada z całego swojego majątku, choć co do zasady do ustalonego limitu. Dodatkowo art. 1032 § 2 przewiduje możliwość odpowiedzialności ponad ten limit przy niewłaściwym spłacaniu długów, o których spadkobierca wiedział albo przy należytej staranności mógł się dowiedzieć.

3. Pominięcie hipoteki lub innego zabezpieczenia

Nie wystarczy zestawić samych kwot zadłużenia. Trzeba sprawdzić, czy wierzytelność jest zabezpieczona rzeczowo. Może to zdecydować o rzeczywistej kolejności zaspokojenia z wartości konkretnego składnika majątku.

4. Nieuzupełnienie wykazu inwentarza

Jeżeli po jego złożeniu ujawni się nowy składnik spadku, przedmiot zapisu windykacyjnego albo dług spadkowy, osoba składająca wykaz ma obowiązek go uzupełnić. Traktowanie pierwszej wersji wykazu jako dokumentu, którego nie wolno już zmienić, jest błędem.

5. Mylenie stanu czynnego spadku z kwotą pozostałą po odjęciu długów

Jeżeli aktywa mają wartość 100 000 zł, a długi 180 000 zł, nie oznacza to stanu czynnego wynoszącego minus 80 000 zł ani zera. Wartość aktywów wyznacza co do zasady limit odpowiedzialności przy dobrodziejstwie inwentarza.

6. Nieuwzględnienie kilku spadkobierców i działu spadku

Przed działem spadku działa odpowiedzialność solidarna, po dziale – odpowiedzialność w stosunku do wielkości udziałów. Moment działu może więc istotnie zmienić pozycję konkretnego spadkobiercy względem wierzycieli i współspadkobierców.

7. Brak dowodów dochowania należytej staranności

W sporze o art. 1032 Kodeksu cywilnego znaczenie może mieć to, czy spadkobierca rzeczywiście próbował ustalić zadłużenie. Warto zachowywać zapytania do wierzycieli, odpowiedzi, wyciągi, zawiadomienia komornicze, odpisy z ksiąg wieczystych i inne dokumenty pokazujące, jak ustalano stan spadku.

FAQ

Czy istnieje jedna kolejność spłacania wszystkich długów spadkowych?

Nie w każdej sytuacji. Kodeks cywilny określa zasady odpowiedzialności spadkobiercy i skutki nieprawidłowego zaspokojenia znanych wierzycieli, natomiast ścisła kolejność z art. 1025 Kodeksu postępowania cywilnego dotyczy podziału kwoty uzyskanej w egzekucji. Poza egzekucją trzeba uwzględnić cały stan faktyczny, w tym zabezpieczenia i rodzaje wierzytelności.

Czy przy dobrodziejstwie inwentarza mogę zapłacić jednemu wierzycielowi do pełnej wysokości limitu?

Nie powinno się tego robić automatycznie. Jeżeli wiadomo o innych długach i dostępny majątek nie pozwala zaspokoić wszystkich, pełna spłata wybranego wierzyciela może prowadzić do odpowiedzialności wobec pominiętych wierzycieli na podstawie art. 1032 § 2 Kodeksu cywilnego.

Co się stanie, jeśli nowy dług ujawni się dopiero po wcześniejszych spłatach?

Jeżeli spadkobierca o nim nie wiedział i mimo należytej staranności nie mógł się dowiedzieć, odpowiada za niespłacony dług tylko do wysokości różnicy między stanem czynnym spadku a wartością świadczeń już spełnionych na spłatę długów. Jeżeli natomiast o zobowiązaniu wiedział albo mógł się dowiedzieć, zasady są mniej korzystne.

Czy wierzyciel może prowadzić egzekucję z prywatnego rachunku spadkobiercy?

Po przyjęciu spadku odpowiedzialność za długi obejmuje cały majątek spadkobiercy. Przy dobrodziejstwie inwentarza działa jednak co do zasady ograniczenie do wartości stanu czynnego spadku. Nie jest to więc automatyczne wyłączenie prywatnego rachunku bankowego spod egzekucji.

Czy spis inwentarza i wykaz inwentarza to to samo?

Nie. Wykaz inwentarza przygotowuje uprawniona osoba i składa go w sądzie albo przed notariuszem. Spis inwentarza sporządza komornik w przewidzianym prawem trybie. Od chwili sporządzenia spisu spadkobierca powinien spłacać długi zgodnie ze spisem.

Czy trzeba odrzucić spadek, jeśli długów jest więcej niż majątku?

Nie ma takiego automatycznego obowiązku. Przyjęcie z dobrodziejstwem inwentarza może ograniczać odpowiedzialność do wartości stanu czynnego spadku. Odrzucenie i przyjęcie mają jednak odmienne skutki, dlatego decyzja powinna uwzględniać wartość aktywów, rodzaj długów, sytuację dzieci i dalszych spadkobierców oraz możliwość rzetelnego ustalenia zobowiązań.

Kto odpowiada za długi, gdy spadek odziedziczyło kilka osób?

Do chwili działu spadku spadkobiercy odpowiadają solidarnie. Po dziale spadku odpowiadają za długi spadkowe w stosunku do wielkości swoich udziałów. Osoba, która przed działem zapłaciła dług, może mieć następnie roszczenie rozliczeniowe wobec pozostałych spadkobierców.

Podsumowanie

Gdy majątek spadkowy nie wystarcza na wszystkie długi, najbezpieczniejszym pierwszym krokiem nie jest zapłata, lecz ustalenie stanu czynnego spadku i kompletnej listy wierzycieli. Trzeba sprawdzić zabezpieczenia, postępowania egzekucyjne, wymagalność roszczeń oraz dokumenty pozwalające ocenić ich wysokość.

Spadkobierca korzystający z dobrodziejstwa inwentarza powinien szczególnie uważać na art. 1032 Kodeksu cywilnego. Jeżeli zna innych wierzycieli albo przy należytej staranności powinien o nich wiedzieć, nie może bezpiecznie wyczerpać całego limitu na przypadkowo wybrane zobowiązania. Przy większym niedoborze majątku, zabezpieczeniach rzeczowych, sporach albo równoległej egzekucji kolejność spłat warto ustalić przed wykonaniem przelewów, a nie dopiero po zgłoszeniu się pominiętego wierzyciela.

Źródła

• Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny, t.j. Dz.U. z 2026 r. poz. 795, w szczególności art. 922 § 3, art. 1012, art. 1015, art. 1018 oraz art. 1030–1034³.
• Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego, t.j. Dz.U. z 2026 r. poz. 468 ze zm., w szczególności art. 636³, art. 637–638², art. 640–641 oraz art. 1025.
• Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy, t.j. Dz.U. z 2026 r. poz. 236, w szczególności art. 101.
• Ustawa z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, t.j. Dz.U. z 2025 r. poz. 1228 ze zm., w szczególności art. 49.
• Ustawa z dnia 28 lutego 2018 r. o kosztach komorniczych, t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 377 ze zm., w szczególności art. 40.
• Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości w sprawie maksymalnych stawek taksy notarialnej, t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 1566.