Darowizna z Kanady i testament zagraniczny

Darowizna pieniędzy z Kanady dla córki w Polsce

Jeżeli córka mieszka w Polsce i otrzymuje od matki pieniądze z Kanady, trzeba rozważyć polski podatek od spadków i darowizn. Ustawa obejmuje również nabycie rzeczy lub praw majątkowych za granicą, jeżeli w chwili darowizny nabywca był obywatelem polskim albo miał miejsce stałego pobytu w Polsce. W opisanej sytuacji polskie przepisy podatkowe będą więc co do zasady istotne.

Matka i córka należą do najbliższej rodziny. Dla potrzeb podatku od spadków i darowizn córka jest zstępną darczyńcy, a więc należy do kręgu osób, które mogą skorzystać z pełnego zwolnienia podatkowego przewidzianego dla tzw. grupy zerowej. Inaczej rozliczana jest np. darowizna domu dla siostrzenicy a podatek, gdzie obdarowany należy do dalszej grupy.

Aby zachować zwolnienie, córka powinna:

1. zgłosić darowiznę właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego na formularzu SD-Z2 w terminie 6 miesięcy od dnia otrzymania darowizny,
2. udokumentować otrzymanie pieniędzy dowodem przekazania na rachunek płatniczy, rachunek bankowy, rachunek w spółdzielczej kasie oszczędnościowo-kredytowej albo przekazem pocztowym, jeżeli wartość nabycia od tej samej osoby przekracza ustawowy limit,
3. zachować potwierdzenie przelewu i dane pozwalające wykazać, kto był darczyńcą i kto był obdarowanym.

Aktualna kwota wolna dla I grupy podatkowej wynosi 36 120 zł. Przy ustalaniu, czy limit został przekroczony, bierze się pod uwagę wartość majątku nabytego od tej samej osoby w roku ostatniego nabycia oraz w okresie 5 lat poprzedzających ten rok. Jeżeli limit nie został przekroczony, zgłoszenie SD-Z2 nie jest wymagane. W praktyce przy większych przelewach z zagranicy bezpieczniej jednak zgromadzić dokumenty od razu, ponieważ mogą być potrzebne przy wyjaśnieniach w banku albo urzędzie.

Najbezpieczniejszą formą przekazania pieniędzy jest przelew z rachunku matki na rachunek córki. W tytule przelewu warto wskazać, że jest to darowizna, np. „darowizna dla córki”. Przekazanie gotówki, a następnie samodzielna wpłata przez córkę na własny rachunek może utrudnić wykazanie warunków zwolnienia.

Co grozi za brak zgłoszenia darowizny

Jeżeli córka nie zgłosi darowizny w terminie i nie spełni warunków zwolnienia, nabycie będzie opodatkowane na zasadach właściwych dla I grupy podatkowej. Oznacza to konieczność rozliczenia podatku według skali przewidzianej w ustawie.

Jeżeli obdarowana dowiedziała się o nabyciu później, przepisy pozwalają w określonych przypadkach zgłosić nabycie w terminie 6 miesięcy od dnia, w którym dowiedziała się o darowiźnie, ale trzeba uprawdopodobnić późniejsze powzięcie wiadomości. Przy zwykłym przelewie na rachunek bankowy taka sytuacja będzie raczej wyjątkowa, bo data wpływu środków jest łatwa do ustalenia.

Trzeba też pamiętać, że przekazanie pieniędzy z Kanady może mieć skutki poza Polską. Ten artykuł dotyczy prawa polskiego. Ewentualne obowiązki podatkowe lub sprawozdawcze w Kanadzie warto sprawdzić u doradcy znającego prawo kanadyjskie i prawo właściwej prowincji.

Testament sporządzony w Kanadzie a skuteczność w Polsce

Testament sporządzony za granicą nie jest automatycznie nieważny w Polsce. O jego skuteczności trzeba jednak myśleć w dwóch płaszczyznach: po pierwsze, czy zachowano prawidłową formę testamentu, a po drugie, jakie prawo będzie właściwe dla dziedziczenia. Podobne wątpliwości pojawiają się, gdy w grę wchodzi testament z USA a spadek rozliczany w Polsce.

Forma testamentu jest oceniana według zasad wynikających z Konwencji haskiej z dnia 5 października 1961 r. dotyczącej kolizji praw w przedmiocie formy rozporządzeń testamentowych. Testament jest ważny pod względem formy, jeżeli odpowiada prawu wewnętrznemu między innymi:

1. miejsca, w którym spadkodawca sporządził testament,
2. państwa, którego spadkodawca był obywatelem w chwili sporządzania testamentu albo w chwili śmierci,
3. miejsca zamieszkania spadkodawcy w chwili sporządzania testamentu albo w chwili śmierci,
4. miejsca zwykłego pobytu spadkodawcy w chwili sporządzania testamentu albo w chwili śmierci,
5. w odniesieniu do nieruchomości także prawu miejsca ich położenia.

W praktyce oznacza to, że testament sporządzony w Kanadzie może być uznany w Polsce, jeżeli spełnia wymogi prawa kanadyjskiego właściwej prowincji. Może być również ważny, jeżeli spełnia wymogi prawa polskiego, skoro spadkodawczyni ma obywatelstwo polskie.

W sprawach spadkowych prowadzonych w Polsce znaczenie ma także rozporządzenie spadkowe UE nr 650/2012. Co do zasady prawem właściwym dla ogółu spraw dotyczących spadku jest prawo państwa, w którym zmarły miał zwykły pobyt w chwili śmierci. Osoba mająca obywatelstwo polskie może jednak w testamencie wybrać prawo polskie jako prawo właściwe dla dziedziczenia. Przy osobie mieszkającej od wielu lat w Kanadzie taki wybór może mieć bardzo praktyczne znaczenie.

Przeczytaj również: jak wyłączyć dzieci małżonka ze spadku przy planowaniu majątku z elementem zagranicznym.

Jak powinien wyglądać testament własnoręczny według prawa polskiego

Jeżeli matka chce sporządzić testament odpowiadający wymogom polskiego prawa, najprostszą formą jest testament własnoręczny, czyli holograficzny. Zgodnie z art. 949 Kodeksu cywilnego spadkodawca musi napisać testament w całości pismem ręcznym, podpisać go i opatrzyć datą.

Nie wystarczy wydruk komputerowy podpisany własnoręcznie. Taki dokument nie spełnia wymogów polskiego testamentu własnoręcznego. Niedopuszczalny jest także testament wspólny dwóch osób, np. wspólny testament małżonków.

Podpis powinien znajdować się pod treścią rozrządzeń testamentowych. Sąd Najwyższy wskazywał, że podpis złożony w innym miejscu może być skuteczny tylko wtedy, gdy związek podpisu z treścią rozrządzenia jest oczywisty. Inicjały albo sama parafa mogą nie wystarczyć.

Data jest potrzebna zwłaszcza wtedy, gdy istnieje kilka testamentów albo mogą pojawić się wątpliwości co do zdolności testowania. Brak daty nie zawsze powoduje nieważność testamentu, ale jeżeli nie da się usunąć wątpliwości co do zdolności spadkodawcy, treści testamentu lub relacji między kilkoma testamentami, testament może zostać uznany za nieważny.

W orzecznictwie przyjęto również, że testament może znaleźć się w liście, jeżeli z okoliczności wynika poważny zamiar rozrządzenia majątkiem na wypadek śmierci. Nie warto jednak opierać planowania spadkowego na niejednoznacznym liście. Lepszym rozwiązaniem jest wyraźny dokument zatytułowany „Testament”, zawierający jasne wskazanie spadkobiercy i podpisany pod treścią.

Postępowanie spadkowe w Polsce

Jeżeli po śmierci matki w Polsce znajduje się majątek spadkowy, np. nieruchomość, rachunek bankowy albo inne prawa majątkowe, konieczne może być przeprowadzenie polskich formalności spadkowych. Najczęściej chodzi o sądowe stwierdzenie nabycia spadku albo notarialne poświadczenie dziedziczenia.

Notarialne poświadczenie dziedziczenia jest możliwe tylko wtedy, gdy spełnione są warunki przewidziane w prawie i między osobami zainteresowanymi nie ma sporu. Jeżeli pojawią się wątpliwości co do ważności testamentu, treści prawa obcego, kręgu spadkobierców albo dokumentów zagranicznych, sprawa może wymagać postępowania sądowego.

Zagraniczny testament oraz zagraniczne akty stanu cywilnego mogą wymagać tłumaczenia przysięgłego. W zależności od dokumentu może być potrzebne także potwierdzenie jego autentyczności zgodnie z zasadami właściwymi dla dokumentów zagranicznych.

Podatek od spadku po matce mieszkającej za granicą

Dziedziczenie po matce również może korzystać ze zwolnienia podatkowego dla najbliższej rodziny. Córka powinna zgłosić nabycie spadku na formularzu SD-Z2 w terminie 6 miesięcy. Termin ten liczy się zasadniczo od dnia uprawomocnienia się postanowienia sądu o stwierdzeniu nabycia spadku albo od dnia zarejestrowania aktu poświadczenia dziedziczenia.

Jeżeli córka nie zgłosi nabycia w terminie, traci prawo do pełnego zwolnienia i spadek może zostać opodatkowany według zasad dla I grupy podatkowej. Zwolnienie nie wymaga zapłaty podatku, ale wymaga dopilnowania formalności. Sam fakt, że spadkobierca jest dzieckiem spadkodawcy, nie zastępuje zgłoszenia, jeżeli zgłoszenie jest wymagane.

W przypadku spadku obejmującego majątek w Kanadzie i w Polsce trzeba ustalić, gdzie toczy się postępowanie, jakie prawo jest właściwe oraz jakie dokumenty będą potrzebne w Polsce. Jeżeli testament był sporządzony w Kanadzie, polski sąd lub notariusz może oczekiwać wykazania, że dokument jest ważny według prawa, z którym jest związany.

Co wybrać: darowiznę za życia czy testament

Darowizna za życia daje natychmiastowy skutek. Córka staje się właścicielką przekazanych pieniędzy od razu po ich otrzymaniu. Rozwiązanie jest stosunkowo proste podatkowo, jeżeli przelew zostanie dobrze udokumentowany i zgłoszony w terminie.

Testament działa dopiero po śmierci spadkodawcy. Pozwala matce zachować kontrolę nad majątkiem za życia, ale po śmierci może wymagać postępowania spadkowego, tłumaczeń, ustalenia prawa właściwego i rozliczeń podatkowych. Jeżeli w rodzinie mogą pojawić się spory, testament powinien być możliwie precyzyjny.

Wybór między darowizną a testamentem zależy od celu, wartości majątku, relacji rodzinnych, miejsca położenia składników majątku oraz potencjalnych skutków podatkowych w Polsce i Kanadzie. W większych sprawach warto przygotować dokumenty tak, aby były możliwe do użycia zarówno za granicą, jak i w Polsce.

FAQ

Czy darowiznę z Kanady trzeba zgłosić w Polsce?

Tak, jeżeli obdarowana mieszka w Polsce albo jest polskim obywatelem i wartość darowizn od tej samej osoby przekracza ustawowy limit. Dla pełnego zwolnienia w najbliższej rodzinie zwykle składa się formularz SD-Z2 w terminie 6 miesięcy.

Czy przelew musi trafić na polskie konto?

Przepisy wymagają udokumentowania przekazania pieniędzy na rachunek nabywcy, rachunek bankowy, rachunek w SKOK albo przekazem pocztowym. Konto w polskim banku ułatwia wykazanie darowizny, ale najważniejsze jest, aby dowód przekazania jasno dokumentował darczyńcę, obdarowanego i kwotę.

Czy testament napisany w Kanadzie będzie ważny w Polsce?

Może być ważny, jeżeli spełnia wymogi formy przewidziane przez jedno z praw wskazanych w Konwencji haskiej, w szczególności prawo miejsca sporządzenia testamentu albo prawo obywatelstwa spadkodawcy. W praktyce trzeba sprawdzić wymogi właściwej prowincji kanadyjskiej oraz ewentualnie prawa polskiego.

Czy testament własnoręczny może być napisany na komputerze?

Według prawa polskiego nie. Testament własnoręczny musi być w całości napisany pismem ręcznym, podpisany i opatrzony datą. Wydruk podpisany przez spadkodawcę nie jest polskim testamentem własnoręcznym.

Czy dziecko płaci podatek od spadku po matce?

Dziecko może skorzystać z pełnego zwolnienia z podatku od spadków, ale musi złożyć SD-Z2 w terminie 6 miesięcy od właściwego zdarzenia, np. uprawomocnienia się postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku albo rejestracji aktu poświadczenia dziedziczenia.

Czy warto wpisać w testamencie wybór prawa polskiego?

Jeżeli spadkodawca ma obywatelstwo polskie i od lat mieszka za granicą, wyraźny wybór prawa polskiego może ograniczyć wątpliwości w późniejszym postępowaniu. Nie zawsze będzie to najlepsze rozwiązanie, dlatego warto ocenić je przy konkretnym majątku i sytuacji rodzinnej.

Podsumowanie

Darowizna pieniędzy od matki mieszkającej w Kanadzie może być podatkowo bezpieczna w Polsce, jeżeli zostanie przekazana w sposób udokumentowany i zgłoszona w terminie. Najważniejsze są przelew lub inny dopuszczalny dowód przekazania środków oraz formularz SD-Z2.

Testament zagraniczny może być skuteczny w Polsce, ale trzeba zadbać o jego formę, prawo właściwe i dokumenty potrzebne do późniejszego postępowania. Przy obywatelstwie polskim i wieloletnim pobycie w Kanadzie szczególnie istotne jest rozważenie wyboru prawa w testamencie.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz.U. 1964 nr 16 poz. 93
2. Ustawa z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn
3. Ustawa z dnia 4 lutego 2011 r. - Prawo prywatne międzynarodowe
4. Konwencja dotycząca kolizji praw w przedmiocie formy rozporządzeń testamentowych, sporządzona w Hadze dnia 5 października 1961 r.
5. Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 650/2012 w sprawach spadkowych
6. Uchwała Sądu Najwyższego z dnia 28 kwietnia 1973 r., sygn. akt III CZP 78/72
7. Uchwała Sądu Najwyższego z dnia 5 czerwca 1992 r., sygn. akt III CZP 41/92
8. Uchwała Sądu Najwyższego z dnia 2 października 1992 r., sygn. akt III CZP 90/92
9. Postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 28 września 1989 r., sygn. akt III CRN 292/89

Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej  ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.