Zaświadczenie o zwolnieniu lub zapłacie podatku przed sprzedażą spadku

Kiedy potrzebne jest zaświadczenie przed sprzedażą spadku?

Podstawą jest art. 19 ust. 6 ustawy o podatku od spadków i darowizn. Jeżeli przedmiotem aktu notarialnego albo dokumentu, pod którym notariusz ma uwierzytelnić podpis, jest zbycie praw do spadku albo zbycie lub obciążenie rzeczy lub praw majątkowych nabytych m.in. w drodze dziedziczenia, notariusz może dokonać czynności po uzyskaniu pisemnej zgody naczelnika urzędu skarbowego albo po przedstawieniu odpowiedniego zaświadczenia.

W typowej sytuacji chodzi o sprzedaż odziedziczonego domu, mieszkania, działki lub udziału w nieruchomości. Zaświadczenie może potwierdzać jeden z trzech stanów: nabycie jest zwolnione od podatku, należny podatek został zapłacony albo zobowiązanie podatkowe wygasło wskutek przedawnienia.

Od tej zasady istnieje ważny wyjątek. Zgodnie z art. 19 ust. 7 obowiązku z ust. 6 nie stosuje się m.in. wtedy, gdy nabycie sprzedawanej lub obciążanej rzeczy albo prawa było zwolnione od podatku na podstawie art. 4a. Zmiana ta ma zastosowanie do rzeczy i praw nabytych po 31 grudnia 2006 r. Oznacza to, że osoba z najbliższej rodziny, która skutecznie skorzystała ze zwolnienia z art. 4a, nie musi uzyskiwać zaświadczenia wyłącznie po to, aby spełnić wymóg art. 19 ust. 6.

Nie należy natomiast utożsamiać z tym wyjątkiem samego faktu sporządzenia przez notariusza aktu poświadczenia dziedziczenia. Nabycie spadku nie staje się przez to nabyciem na podstawie umowy zawartej w formie aktu notarialnego.

Jeżeli problem polega na tym, że spadek nie został zgłoszony w terminie, trzeba najpierw ocenić skutki podatkowe. Szczegóły omawia poradnik Niezgłoszenie spadku do urzędu skarbowego.

Gdzie złożyć wniosek o zaświadczenie?

Zaświadczenia nie wydaje sąd ani notariusz. Wniosek składa się do naczelnika urzędu skarbowego właściwego w sprawie podatku od spadków i darowizn. Notariusz jest następnie odbiorcą dokumentu potrzebnego do czynności notarialnej.

Przy dziedziczeniu właściwość urzędu zależy przede wszystkim od rodzaju odziedziczonego majątku. Jeżeli w skład spadku wchodzi nieruchomość lub określone prawo do nieruchomości i wszystkie takie nieruchomości znajdują się w zasięgu jednego naczelnika urzędu skarbowego, właściwy jest urząd według miejsca położenia nieruchomości. Dotyczy to również sytuacji, gdy oprócz nieruchomości odziedziczono pieniądze, ruchomości lub inne prawa.

Jeżeli nieruchomości znajdują się w zasięgu różnych urzędów albo w spadku nie ma nieruchomości i praw objętych szczególną regułą, właściwość ustala się według ostatniego miejsca zamieszkania spadkodawcy, a gdy nie da się go ustalić – według ostatniego miejsca jego pobytu.

Wniosek można obecnie złożyć przez e-Urząd Skarbowy lub aplikację eUS, przez e-Doręczenia, osobiście w urzędzie albo pocztą. Jeżeli w e-Urzędzie Skarbowym nie ma odpowiedniego gotowego formularza dla konkretnego wariantu sprawy, można przesłać pismo ogólne i wskazać dokładnie, jakiego zaświadczenia się żąda.

W imieniu spadkobiercy może działać pełnomocnik. Pełnomocnictwo szczególne składa się na formularzu PPS-1. Jeżeli podatnik ma skutecznie zgłoszone pełnomocnictwo ogólne PPO-1, nie trzeba dołączać go ponownie do każdego wniosku.

Dokumenty i informacje potrzebne do rozpoczęcia sprawy

Ministerstwo Finansów udostępnia wzór wniosku o wydanie zaświadczenia o zapłacie, zwolnieniu albo przedawnieniu podatku od spadków i darowizn. Formularz pozwala wskazać, jaki stan urząd ma urzędowo potwierdzić.

We wniosku trzeba podać przede wszystkim dane podatnika, dane spadkodawcy, tytuł nabycia, dokument potwierdzający nabycie oraz cel, w którym zaświadczenie ma zostać wykorzystane. Przy postanowieniu sądu podaje się datę i sygnaturę sprawy, a przy akcie poświadczenia dziedziczenia – datę oraz dane pozwalające zidentyfikować dokument.

Nie ma jednego zamkniętego katalogu załączników wymaganych w każdej sprawie. Organ wydaje zaświadczenie na podstawie posiadanych ewidencji, rejestrów i innych danych, a przed jego wydaniem może w niezbędnym zakresie przeprowadzić postępowanie wyjaśniające.

Zaświadczenie o zwolnieniu lub zapłacie podatku przed sprzedażą krok po kroku

1. Sprawdź swój status podatkowy. Ustal, czy nabycie było objęte zwolnieniem z art. 4a, innym zwolnieniem, czy podatek został ustalony i zapłacony. Jeżeli sprawa podatkowa nie została zakończona, zaświadczenie nie zastąpi wcześniejszych obowiązków.
2. Ureguluj ewentualny podatek. Jeżeli należy złożyć SD-3, urząd ustala podatek w decyzji. Dopiero po zapłacie można żądać potwierdzenia, że należny podatek został zapłacony.
3. Ustal właściwy urząd. Przy odziedziczonej nieruchomości najczęściej będzie to urząd właściwy według jej położenia, ale przy kilku nieruchomościach w zasięgu różnych urzędów właściwość może wynikać z ostatniego miejsca zamieszkania spadkodawcy.
4. Złóż wniosek. Najprościej zrobić to przez e-Urząd Skarbowy, co dodatkowo pozwala uniknąć opłaty skarbowej za wydanie zaświadczenia.
5. Poczekaj na weryfikację. Urząd może sprawdzić swoje rejestry i przeprowadzić niezbędne postępowanie wyjaśniające. Zaświadczenie powinno być wydane najpóźniej w ciągu 7 dni.
6. Przekaż dokument notariuszowi. Jeżeli art. 19 ust. 6 znajduje zastosowanie, dokument należy mieć przed dokonaniem czynności wymagającej jego przedstawienia.

Jeżeli dopiero porządkujesz sprawy po formalnym potwierdzeniu dziedziczenia, przydatna może być również instrukcja Co zrobić po nabyciu spadku.

Terminy i sposób ich liczenia

Przepisy nie wyznaczają osobnego terminu, w którym po rozliczeniu spadku trzeba złożyć wniosek o omawiane zaświadczenie. Dokument należy jednak uzyskać odpowiednio wcześnie przed czynnością notarialną, jeżeli jest ona objęta art. 19 ust. 6.

Zgodnie z art. 306a Ordynacji podatkowej zaświadczenie powinno zostać wydane bez zbędnej zwłoki, nie później niż w ciągu 7 dni od złożenia wniosku. Przy liczeniu terminu w dniach nie uwzględnia się dnia zdarzenia rozpoczynającego jego bieg. Jeżeli ostatni dzień przypada na sobotę lub dzień ustawowo wolny od pracy, termin upływa następnego dnia, który nie jest sobotą ani dniem wolnym.

Osobne terminy dotyczą wcześniejszego rozliczenia spadku. Osoba korzystająca ze zwolnienia z art. 4a co do zasady zgłasza dziedziczenie na SD-Z2 w ciągu 6 miesięcy od uprawomocnienia się postanowienia sądu, zarejestrowania aktu poświadczenia dziedziczenia, wydania europejskiego poświadczenia spadkowego albo odpowiedniego zagranicznego dokumentu stwierdzającego nabycie spadku.

Od 7 stycznia 2026 r. w określonych przypadkach możliwe jest przywrócenie terminu do zgłoszenia na potrzeby zwolnienia z art. 4a, jeżeli uchybienie nastąpiło bez winy podatnika. Wniosek o przywrócenie składa się w ciągu 7 dni od ustania przyczyny uchybienia i jednocześnie dokonuje spóźnionej czynności. Przepisy przejściowe ograniczają możliwość stosowania tej procedury do starszych nabyć, dlatego nie należy automatycznie zakładać, że każde dawne spóźnienie można w ten sposób naprawić.

Jeżeli podatek jest ustalany decyzją po złożeniu SD-3, termin jego zapłaty wynosi co do zasady 14 dni od doręczenia decyzji ustalającej wysokość zobowiązania.

Jeżeli urząd odmówi wydania zaświadczenia albo zaświadczenia o żądanej treści, wydaje postanowienie. Zażalenie składa się w terminie 7 dni od doręczenia postanowienia do dyrektora izby administracji skarbowej za pośrednictwem organu, który wydał postanowienie.

Opłaty i koszty dodatkowe

Sposób złożenia wniosku wpływa obecnie na koszt zaświadczenia. Wniosek złożony przez e-Urząd Skarbowy lub aplikację eUS jest bezpłatny. Jeżeli wniosek zostanie złożony papierowo albo przez e-Doręczenia, za zaświadczenie o nabyciu rzeczy lub praw majątkowych pobierana jest opłata skarbowa w wysokości 17 zł.

Pełnomocnictwo szczególne PPS-1 również może podlegać opłacie skarbowej 17 zł. Opłata nie jest jednak pobierana m.in. od pełnomocnictwa udzielonego małżonkowi, wstępnemu, zstępnemu albo rodzeństwu. Zgłoszenie pełnomocnictwa ogólnego jest zwolnione z opłaty skarbowej.

Samo postępowanie o wydanie tego zaświadczenia nie wymaga opłaty sądowej ani taksy notarialnej. Koszty notarialne pojawią się dopiero przy właściwej czynności, np. umowie sprzedaży nieruchomości. Jeżeli potrzebne są dokumenty zagraniczne, mogą dodatkowo powstać koszty tłumaczeń przysięgłych, legalizacji lub uzyskania odpisów.

Biegły nie jest standardowym elementem procedury wydawania zaświadczenia. Koszt opinii może jednak pojawić się wcześniej w postępowaniu dotyczącym wymiaru podatku, np. gdy organ zakwestionuje zadeklarowaną wartość majątku i zachodzą ustawowe przesłanki obciążenia podatnika kosztami wyceny.

Co zrobić po uzyskaniu zaświadczenia?

Jeżeli dokument jest wymagany przez art. 19 ust. 6, należy przekazać go notariuszowi prowadzącemu sprzedaż lub inną czynność dotyczącą odziedziczonego majątku. Zaświadczenie potwierdza stan faktyczny lub prawny istniejący w dniu jego wydania, dlatego najlepiej występować o nie na etapie rzeczywistego przygotowania transakcji.

Uzyskanie zaświadczenia nie zastępuje innych formalności związanych z nieruchomością. Jeżeli przed sprzedażą trzeba uporządkować ujawnienie własności w księdze wieczystej albo ustalić relację pomiędzy rozliczeniem podatku spadkowego i wpisem, zobacz artykuł Podatek od spadku a wpis.

Trzeba też odróżnić podatek od spadków i darowizn od podatku dochodowego związanego ze sprzedażą nieruchomości. Zaświadczenie z urzędu skarbowego dotyczące nabycia spadku nie przesądza, czy sprzedaż wywoła obowiązek w PIT. Przy nieruchomościach odziedziczonych pięcioletni okres istotny dla PIT liczy się według szczególnych zasad, z uwzględnieniem okresu posiadania nieruchomości przez spadkodawcę.

Najczęstsze błędy przy zaświadczeniu przed sprzedażą spadku

Żądanie zaświadczenia mimo zwolnienia z art. 4a. Po zmianach obowiązujących od 2025 r. przy nabyciach po 31 grudnia 2006 r. zwolnionych na podstawie art. 4a wymóg z art. 19 ust. 6 nie ma zastosowania. Przed składaniem wniosku należy więc sprawdzić podstawę zwolnienia.

Zamówienie niewłaściwego rodzaju dokumentu. Zaświadczenie o niezaleganiu w podatkach nie jest tym samym dokumentem co zaświadczenie potwierdzające status podatkowy konkretnego nabycia spadku. We wniosku należy jednoznacznie wskazać, że chodzi o nabycie rzeczy lub praw majątkowych tytułem spadku i potwierdzenie zwolnienia, zapłaty albo przedawnienia.

Złożenie wniosku do niewłaściwego urzędu. Aktualne miejsce zamieszkania spadkobiercy nie zawsze decyduje o właściwości. Przy dziedziczeniu nieruchomości zasadnicze znaczenie może mieć jej położenie, a w innych wariantach – ostatnie miejsce zamieszkania spadkodawcy.

Założenie, że wniosek o zaświadczenie naprawi brak zgłoszenia spadku. Jeżeli nie złożono SD-Z2 lub SD-3, najpierw trzeba ustalić skutki tego zaniedbania. Urząd może przeprowadzić niezbędne postępowanie wyjaśniające i nie potwierdzi stanu, który nie wynika z jego danych.

Rezerwowanie aktu notarialnego bez czasu na procedurę. Ustawowy termin wydania zaświadczenia wynosi do 7 dni, ale wcześniejsza konieczność wyjaśnienia sytuacji podatkowej może istotnie wydłużyć przygotowanie do sprzedaży.

FAQ – zaświadczenie z urzędu skarbowego przed sprzedażą spadku

Czy potwierdzenie złożenia SD-Z2 wystarczy notariuszowi?

Jeżeli nabycie po 31 grudnia 2006 r. zostało skutecznie zwolnione na podstawie art. 4a, art. 19 ust. 6 nie ma zastosowania. W innych przypadkach samo potwierdzenie wysłania SD-Z2 nie jest zaświadczeniem o zwolnieniu, zapłacie lub przedawnieniu wymaganym przez art. 19 ust. 6.

Czy zaświadczenie ma określony termin ważności?

Przepisy nie ustanawiają odrębnego, np. trzydziestodniowego terminu ważności omawianego zaświadczenia. Zgodnie z Ordynacją podatkową dokument potwierdza stan faktyczny lub prawny istniejący w dniu jego wydania.

Czy można otrzymać zaświadczenie elektronicznie?

Tak. Zaświadczenie może zostać doręczone elektronicznie, m.in. na konto w e-Urzędzie Skarbowym. Dokument elektroniczny jest opatrywany kwalifikowanym podpisem pracownika urzędu i ma taką samą moc jak dokument papierowy.

Czy każdy współspadkobierca potrzebuje własnego zaświadczenia?

Status podatkowy nabycia ocenia się w odniesieniu do konkretnego spadkobiercy. Jeżeli kilku współwłaścicieli sprzedaje wspólnie odziedziczoną nieruchomość i wobec ich nabycia ma zastosowanie art. 19 ust. 6, przed czynnością trzeba wykazać wymagany status podatkowy każdego z nich. Inaczej będzie, gdy wobec danej osoby działa wyjątek z art. 19 ust. 7.

Czy zamiast zaświadczenia można uzyskać zgodę urzędu skarbowego?

Tak. Art. 19 ust. 6 przewiduje jako alternatywę uprzednią pisemną zgodę naczelnika urzędu skarbowego. W praktyce typową drogą jest jednak przedstawienie zaświadczenia potwierdzającego właściwy stan podatkowy.

Co zrobić, gdy urząd odmówi wydania zaświadczenia?

Odmowa następuje w formie postanowienia. Można wnieść zażalenie do dyrektora izby administracji skarbowej za pośrednictwem organu, który wydał postanowienie. Termin wynosi 7 dni od jego doręczenia.

Czy wniosek o zaświadczenie o przedawnieniu sam odnawia obowiązek podatkowy?

Samo wystąpienie o zaświadczenie potrzebne do przyszłej czynności notarialnej nie jest automatycznie równoznaczne z powołaniem się na fakt nabycia w rozumieniu art. 6 ust. 4 ustawy. Takie stanowisko potwierdził Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej w interpretacji z 7 lipca 2026 r. Ocena samego przedawnienia nadal wymaga jednak zbadania konkretnych dat i przebiegu sprawy.

Źródła

• Ustawa z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn, tekst jednolity: Dz.U. z 2026 r. poz. 478 – w szczególności art. 4a oraz art. 19 ust. 6–7.
• Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa, tekst jednolity: Dz.U. z 2026 r. poz. 622 – w szczególności art. 12 oraz art. 306a–306d.
• Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 22 sierpnia 2005 r. w sprawie właściwości organów podatkowych – w szczególności § 7.
• Ustawa z dnia 16 listopada 2006 r. o opłacie skarbowej.
• Ministerstwo Finansów, informacje dotyczące zaświadczeń podatkowych, aktualizacja z 7 sierpnia 2026 r.
• Interpretacja indywidualna Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z 7 lipca 2026 r., sygn. 0111-KDIB2-2.4015.107.2026.1.MM.