Wniosek o dział spadku – jak napisać i co załączyć?

Czy cały spadek może otrzymać jeden spadkobierca?

Tak. Jeżeli spadek przypadł kilku osobom, między spadkobiercami powstaje wspólność majątku spadkowego. Dział spadku służy temu, aby tę wspólność zakończyć i przypisać konkretne składniki majątku konkretnym osobom.

Dział spadku może nastąpić na dwa sposoby: przez umowę zawartą między wszystkimi spadkobiercami albo przez orzeczenie sądu. Jeżeli w skład spadku wchodzi nieruchomość, umowny dział spadku wymaga aktu notarialnego. Jeżeli w skład spadku wchodzi przedsiębiorstwo, trzeba dodatkowo uwzględnić szczególne wymogi formy przewidziane w Kodeksie cywilnym.

W opisanej sytuacji możliwe jest przyznanie majątku jednemu spadkobiercy, czyli matce, jeżeli wszyscy spadkobiercy się na to zgadzają. Można też wskazać, że przyznanie majątku następuje bez obowiązku spłaty na rzecz drugiego spadkobiercy. Taki zgodny projekt sąd co do zasady uwzględnia, o ile nie narusza prawa, zasad współżycia społecznego ani rażąco interesu osób uprawnionych.

Postępowanie o dział spadku

Postępowanie o dział spadku prowadzi sąd spadku. Aktualnie, zgodnie z art. 628 Kodeksu postępowania cywilnego, jest to sąd ostatniego miejsca zwykłego pobytu spadkodawcy. Jeżeli tego miejsca w Polsce nie da się ustalić, właściwy jest sąd miejsca, w którym znajduje się majątek spadkowy lub jego część. W braku tych podstaw sądem spadku jest Sąd Rejonowy dla m.st. Warszawy.

Wniosek może złożyć każdy spadkobierca. Jeżeli wszyscy spadkobiercy są zgodni, najlepiej przygotować wspólny wniosek albo dołączyć zgodny projekt działu spadku podpisany przez wszystkich uczestników. W praktyce przyspiesza to sprawę i obniża opłatę sądową. Jeżeli ktoś nie może stawić się osobiście, warto rozważyć pełnomocnictwo do działu spadku, które pozwala działać w sprawie przez ustanowionego pełnomocnika.

Jeżeli chcesz lepiej zaplanować przebieg i koszty działu spadku, przed złożeniem wniosku warto ustalić skład majątku, orientacyjną wartość składników oraz to, czy między spadkobiercami będą spłaty lub dopłaty.

Co powinien zawierać wniosek o dział spadku?

Wniosek o dział spadku powinien być praktyczny i konkretny. Nie wystarczy napisać, że spadkobiercy chcą podzielić spadek. Trzeba wskazać, po kim ma nastąpić dział, kto jest uczestnikiem sprawy, jakie składniki majątku podlegają podziałowi i jaki sposób podziału jest proponowany.

W piśmie należy podać w szczególności:

• oznaczenie sądu, do którego kierowany jest wniosek,
• dane wnioskodawcy i wszystkich uczestników postępowania, wraz z adresami,
• informację, po kim ma nastąpić dział spadku, z podaniem daty śmierci spadkodawcy,
• powołanie postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku albo zarejestrowanego aktu poświadczenia dziedziczenia,
• wskazanie, czy sporządzono spis inwentarza, a jeżeli nie, opis majątku mającego podlegać działowi,
• informację o testamentach spadkodawcy, jeżeli były sporządzone, oraz gdzie się znajdują,
• proponowany sposób działu spadku, np. przyznanie całego majątku matce bez spłaty na rzecz drugiego spadkobiercy,
• uzasadnienie, czyli krótkie wyjaśnienie stanu faktycznego i zgodnego stanowiska spadkobierców,
• podpis wnioskodawcy albo podpisy wszystkich osób składających wspólny wniosek.

W sprawie opisanej w pytaniu można sformułować żądanie w ten sposób: wnieść o dokonanie zgodnego działu spadku po zmarłej siostrze przez przyznanie wszystkich składników majątku spadkowego matce, bez obowiązku spłaty na rzecz drugiego spadkobiercy. Jeżeli majątek obejmuje kilka składników, każdy z nich trzeba osobno opisać.

Jakie dokumenty załączyć do wniosku?

Podstawowym załącznikiem jest dokument potwierdzający, kto nabył spadek i w jakich udziałach. Może to być prawomocne postanowienie sądu o stwierdzeniu nabycia spadku albo zarejestrowany akt poświadczenia dziedziczenia sporządzony przez notariusza.

Do wniosku zwykle dołącza się także:

• odpis aktu zgonu spadkodawcy, jeżeli nie wynika on z wcześniejszych dokumentów albo sąd go wymaga,
• odpis z księgi wieczystej, gdy w skład spadku wchodzi nieruchomość,
• dokumenty dotyczące samochodu, rachunków bankowych, udziałów, papierów wartościowych albo innych istotnych składników majątku,
• wyceny, operaty albo inne dokumenty potwierdzające wartość majątku, jeżeli są dostępne,
• spis inwentarza, jeżeli został sporządzony,
• zgodny projekt działu spadku albo wspólny wniosek podpisany przez spadkobierców,
• dowód uiszczenia opłaty sądowej,
• odpisy wniosku i załączników dla uczestników postępowania.

Wniosek składa się w liczbie egzemplarzy odpowiadającej liczbie uczestników oraz jeden egzemplarz dla sądu. Jeżeli więc w sprawie występują dwie osoby, trzeba przygotować egzemplarz dla sądu i odpis dla drugiego uczestnika. Do egzemplarza sądowego dołącza się oryginały dokumentów albo urzędowo poświadczone odpisy, a do odpisów dla uczestników zwykle wystarczają kopie.

Koszt wniosku o dział spadku

Zgodnie z art. 51 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych opłata od wniosku o dział spadku wynosi 500 zł. Jeżeli wniosek zawiera zgodny projekt działu spadku, opłata wynosi 300 zł.

Jeżeli dział spadku jest połączony ze zniesieniem współwłasności, opłata jest wyższa: 1000 zł, a przy zgodnym projekcie działu spadku i zniesienia współwłasności 600 zł.

W opisanej sytuacji, jeżeli spadkobiercy rzeczywiście są zgodni i składają zgodny projekt działu, opłata sądowa powinna wynieść 300 zł. Trzeba jednak uważać, czy sprawa nie obejmuje także zniesienia współwłasności, np. gdy nieruchomość była współwłasnością spadkodawcy i osób trzecich. Wtedy opłata może wynieść 600 zł przy zgodnym projekcie.

Plan podziału spadku

Plan podziału spadku powinien jasno wskazywać, kto otrzymuje konkretne składniki majątku i czy przewidziane są spłaty albo dopłaty. Jeżeli spadkobiercy są zgodni, taki plan podziału spadku warto podpisać przez wszystkich uczestników.

W planie należy opisać majątek w sposób możliwie precyzyjny. Dla nieruchomości trzeba podać numer księgi wieczystej, położenie i udział, który wchodzi do spadku. Dla samochodu warto podać markę, model, rok produkcji i numer rejestracyjny. Przy rachunkach bankowych należy wskazać bank i orientacyjną kwotę, jeżeli jest znana. Staranny opis chroni przed sytuacją, w której zostanie pominięte auto w dziale spadku albo inny składnik majątku, co zwykle wymaga później osobnego, uzupełniającego postępowania.

Jeżeli cały majątek ma otrzymać matka bez spłat, plan może wskazywać, że wszystkie wymienione składniki majątku spadkowego zostają przyznane matce na wyłączną własność, a drugi spadkobierca nie żąda spłaty ani dopłaty. Taka rezygnacja ze spłaty powinna być wyrażona jednoznacznie. Podobnie wygląda to, gdy celem jest odziedziczone mieszkanie w udziałach przekształcić we własność jednej osoby.

Czy lepiej iść do sądu, czy do notariusza?

Jeżeli wszyscy spadkobiercy są zgodni, dział spadku można przeprowadzić u notariusza albo w sądzie. Notariusz jest zwykle szybszy, ale przy nieruchomościach i majątku o większej wartości koszty aktu notarialnego, podatków i opłat sądowych za wpisy mogą być wyższe niż opłata od sądowego wniosku o dział spadku.

Sąd jest często tańszym rozwiązaniem, zwłaszcza przy zgodnym projekcie działu. Trzeba jednak liczyć się z dłuższym czasem oczekiwania. Jeżeli między spadkobiercami istnieje spór co do składu majątku, wartości rzeczy, spłat, nakładów albo darowizn, postępowanie sądowe może wymagać opinii biegłego i potrwać znacznie dłużej.

FAQ

Czy można złożyć wniosek o dział spadku bez zgody pozostałych spadkobierców?

Tak. Każdy spadkobierca może złożyć wniosek o dział spadku. Brak zgody pozostałych osób nie blokuje sprawy, ale może spowodować dłuższe postępowanie, konieczność ustalania wartości majątku i rozstrzygania spornych żądań.

Czy zgodny dział spadku zawsze kosztuje 300 zł?

Opłata 300 zł dotyczy wniosku o dział spadku zawierającego zgodny projekt działu. Jeżeli sprawa jest połączona ze zniesieniem współwłasności, opłata przy zgodnym projekcie wynosi 600 zł.

Czy dział spadku u notariusza jest możliwy, gdy w spadku jest nieruchomość?

Tak, ale wtedy umowa o dział spadku musi mieć formę aktu notarialnego. Notarialny dział spadku wymaga zgody wszystkich spadkobierców i obecności stron albo prawidłowo ustanowionych pełnomocników.

Czy można przyznać spadek jednej osobie bez spłaty?

Tak, jeżeli pozostali spadkobiercy wyraźnie się na to zgadzają. Wniosek powinien wtedy jasno wskazywać, że określony spadkobierca otrzymuje majątek bez obowiązku spłaty lub dopłaty na rzecz pozostałych.

Czy do wniosku trzeba dołączyć odpis z księgi wieczystej?

Jeżeli w skład spadku wchodzi nieruchomość, odpis z księgi wieczystej jest bardzo ważnym załącznikiem. Pozwala sądowi ustalić oznaczenie nieruchomości, właściciela i ewentualne obciążenia.

Podsumowanie

Wniosek o dział spadku powinien dokładnie opisywać spadkodawcę, spadkobierców, dokument potwierdzający nabycie spadku, skład majątku oraz proponowany sposób podziału. Przy zgodzie wszystkich spadkobierców możliwe jest przyznanie całego spadku jednej osobie, także bez spłaty na rzecz pozostałych.

Najważniejsze jest przygotowanie zgodnego, jednoznacznego projektu działu i dołączenie dokumentów potwierdzających skład majątku. W sprawach prostych pozwala to ograniczyć koszt do 300 zł i zwykle upraszcza postępowanie.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz.U. 1964 nr 16 poz. 93
2. Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz.U. 1964 nr 43 poz. 296
3. Ustawa z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych - Dz.U. 2005 nr 167 poz. 1398

Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej  ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.