Odrzucenie spadku a koszty pogrzebu z konta

Wypłata z konta zmarłego na koszty pogrzebu

Jeżeli na rachunku bankowym zmarłej osoby pozostały środki, bank może wypłacić je osobie, która przedstawi rachunki potwierdzające poniesienie kosztów pogrzebu. Wynika to z Prawa bankowego. Wypłata następuje do wysokości kosztów urządzenia pogrzebu zgodnie ze zwyczajami przyjętymi w danym środowisku i nie jest zwykłą wypłatą spadku.

W praktyce oznacza to, że pan Kacper może wystąpić do banku o zwrot kosztów pogrzebu z rachunku mamy, o ile faktycznie poniósł te koszty i potrafi je udokumentować rachunkami lub fakturami. Taka wypłata nie powinna być uznana za przyjęcie spadku, ponieważ środki wypłacone w tym trybie nie wchodzą do masy spadkowej w zwykłym znaczeniu rozliczeniowym.

Trzeba jednak zachować ostrożność. Bezpieczne jest pobranie wyłącznie kwoty odpowiadającej rzeczywistym i udokumentowanym kosztom pogrzebu. Nie należy wypłacać pieniędzy z konta zmarłego na inne cele, zwłaszcza gdy planowane jest odrzucenie spadku z powodu długów.

Zobacz również: kto dziedziczy spadek po rodzicach

Odrzucenie spadku z długami

Spadkobierca może złożyć oświadczenie o odrzuceniu spadku przed notariuszem albo przed sądem. Termin wynosi 6 miesięcy od dnia, w którym spadkobierca dowiedział się o tytule swojego powołania do spadku. W typowej sytuacji dziecka zmarłego będzie to zwykle dzień, w którym dowiedziało się ono o śmierci rodzica.

Jeżeli pan Kacper chce odrzucić spadek po mamie, powinien zrobić to w tym terminie. Dla bezpieczeństwa warto wcześniej ustalić stan majątku i zadłużenia, ale nie należy czekać do ostatnich dni. Jeżeli termin zostanie przekroczony, brak oświadczenia oznacza obecnie przyjęcie spadku z dobrodziejstwem inwentarza, a nie proste przyjęcie spadku. Nadal może to jednak oznaczać konieczność udziału w rozliczeniach z wierzycielami i sporządzenia wykazu albo spisu inwentarza.

Zgodnie z art. 1015 § 1 k.c. oświadczenie o przyjęciu albo odrzuceniu spadku powinno być złożone w terminie 6 miesięcy od dnia, w którym spadkobierca dowiedział się o tytule swego powołania. W sprawach zadłużonego spadku ten termin jest kluczowy.

Małoletnie dziecko a odrzucenie spadku

Po odrzuceniu spadku przez pana Kacpra do dziedziczenia po babci może dojść jego małoletni syn. Szczególne zasady obowiązują, gdy konieczne jest odrzucenie spadku za dziecko po śmierci spadkodawcy. Wtedy trzeba rozstrzygnąć, w jaki sposób skutecznie odrzucić spadek także w imieniu dziecka.

Po zmianach przepisów w wielu typowych sytuacjach rodzice mogą odrzucić spadek w imieniu małoletniego bez wcześniejszej zgody sądu, jeżeli dziecko zostało powołane do spadku wskutek wcześniejszego odrzucenia spadku przez rodzica, a rodzice działają wspólnie albo jeden rodzic działa za zgodą drugiego rodzica mającego władzę rodzicielską. Jeżeli między rodzicami nie ma zgody, sytuacja rodzinna jest nietypowa albo nie są spełnione ustawowe warunki uproszczonego trybu, konieczny może być wniosek do sądu opiekuńczego albo sądu spadku.

Jeżeli sprawa wymaga zgody sądu, wniosek należy złożyć przed upływem terminu na odrzucenie spadku w imieniu dziecka. Złożenie takiego wniosku może mieć znaczenie dla zachowania terminu, co potwierdza postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 20 listopada 2013 r., sygn. akt I CSK 329/13. Po uzyskaniu prawomocnego rozstrzygnięcia trzeba działać niezwłocznie i złożyć właściwe oświadczenie w imieniu dziecka.

Zobacz również: odrzucenie spadku w imieniu małoletniego

Mieszkanie spółdzielcze po zmarłej osobie

Samo zameldowanie pana Kacpra, jego żony lub dziecka w mieszkaniu nie przesądza o prawie do dalszego zamieszkiwania. Meldunek jest czynnością administracyjną i nie tworzy prawa do lokalu. Najważniejsze jest ustalenie, jaki tytuł prawny do mieszkania miała mama.

Jeżeli zmarła była właścicielką lokalu stanowiącego odrębną własność albo przysługiwało jej spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu, prawo to co do zasady wchodzi do spadku. W takiej sytuacji wartość mieszkania lub prawa do lokalu może znacząco zmienić ocenę, czy spadek rzeczywiście jest zadłużony ponad wartość aktywów.

Jeżeli natomiast chodziło o spółdzielcze lokatorskie prawo do lokalu, nie dziedziczy się go tak jak własności. Mogą jednak powstać określone roszczenia wobec spółdzielni, a sytuacja osób bliskich zamieszkujących w lokalu zależy od szczegółów sprawy i przepisów dotyczących spółdzielni mieszkaniowych. Przy najmie trzeba dodatkowo badać, czy ktoś spełnia warunki wstąpienia w stosunek najmu po śmierci najemcy.

Przed odrzuceniem spadku pan Kacper powinien więc uzyskać w spółdzielni informację, czy lokal był odrębną własnością, spółdzielczym własnościowym prawem do lokalu, lokatorskim prawem czy lokalem wynajmowanym. Dopiero wtedy można rzetelnie ocenić, czy odrzucenie spadku jest opłacalne i jakie będą skutki dla miejsca zamieszkania rodziny.

Co powinien zrobić spadkobierca krok po kroku?

• Zebrać dokumenty dotyczące śmierci spadkodawcy, pokrewieństwa, rachunku bankowego, kosztów pogrzebu, długów i mieszkania.
• Wystąpić do banku wyłącznie o wypłatę udokumentowanych kosztów pogrzebu, a nie o swobodne rozdysponowanie pieniędzmi z rachunku.
• Ustalić w spółdzielni lub we właściwych dokumentach, jaki tytuł prawny do lokalu miała zmarła osoba.
• Podjąć decyzję, czy odrzucać spadek, pamiętając o terminie 6 miesięcy.
• Jeżeli są małoletnie dzieci, ustalić, czy możliwe jest odrzucenie spadku w uproszczonym trybie, czy potrzebna będzie zgoda sądu.

Dla uporządkowania terminów, dokumentów i kolejnych czynności warto skorzystać z poradnika „odrzucenie spadku krok po kroku”.

Podsumowanie

Wypłata z rachunku zmarłej osoby na koszty pogrzebu nie musi kolidować z odrzuceniem spadku, jeżeli jest dokonana na podstawie rachunków i w granicach ustawowego celu. To inna sytuacja niż korzystanie ze spadku jak właściciel.

Największe ryzyka w opisanej sprawie dotyczą terminu na odrzucenie spadku, sytuacji małoletniego dziecka oraz statusu mieszkania spółdzielczego. Przed złożeniem oświadczenia warto sprawdzić, czy w skład spadku nie wchodzi wartościowe prawo do lokalu, które zmienia bilans majątku i długów.

FAQ

Czy pobranie pieniędzy z konta zmarłego na pogrzeb oznacza przyjęcie spadku?

Nie, jeżeli wypłata następuje jako zwrot udokumentowanych kosztów pogrzebu w trybie przewidzianym przez Prawo bankowe. Nie należy jednak pobierać pieniędzy na inne cele, jeśli planowane jest odrzucenie spadku.

Ile czasu jest na odrzucenie spadku?

Termin wynosi co do zasady 6 miesięcy od dnia, w którym spadkobierca dowiedział się o tytule swojego powołania do spadku. W najczęstszej sytuacji dziecka spadkodawcy będzie to dzień dowiedzenia się o śmierci rodzica.

Czy po odrzuceniu spadku przez rodzica trzeba odrzucić spadek także za dziecko?

Często tak, ponieważ małoletnie dziecko może wejść do kręgu spadkobierców po odrzuceniu spadku przez rodzica. Trzeba wtedy sprawdzić, czy wystarczy oświadczenie rodziców, czy potrzebna będzie zgoda sądu.

Czy zameldowanie chroni rodzinę przed utratą mieszkania?

Nie. Zameldowanie nie jest tytułem prawnym do lokalu. O sytuacji rodziny decyduje to, czy zmarłej przysługiwała własność, spółdzielcze własnościowe prawo, lokatorskie prawo, najem albo inny tytuł prawny.

Czy zawsze warto odrzucać spadek z długami?

Nie zawsze. Najpierw trzeba porównać wartość długów z wartością majątku, w tym mieszkania, udziałów, oszczędności i innych praw. Przyjęcie spadku z dobrodziejstwem inwentarza ogranicza odpowiedzialność, ale może wymagać dodatkowych formalności.

Źródła:
1. Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz.U. 1964 nr 16 poz. 93
2. Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Prawo bankowe
3. Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy
4. Postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 20 listopada 2013 r., sygn. akt I CSK 329/13

Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej  ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.