Cofnięcie wniosku o dział spadku

Na czym polega cofnięcie wniosku o dział spadku?

Dział spadku jest rozpoznawany w postępowaniu nieprocesowym. Oznacza to, że sprawę wszczyna się na wniosek, uczestnikami są osoby zainteresowane wynikiem postępowania, a sąd rozstrzyga o sposobie podziału majątku spadkowego. Przepisy dotyczące działu spadku znajdują się w art. 680 i nast. Kodeksu postępowania cywilnego.

Wnioskodawca może chcieć cofnąć wniosek na przykład dlatego, że spadkobiercy porozumieli się poza sądem, sprawa została wniesiona zbyt wcześnie, brakuje dokumentów albo dalsze prowadzenie postępowania przestało być dla niego korzystne. Nie zawsze jednak sama decyzja wnioskodawcy wystarcza do umorzenia sprawy. Podobne zasady, choć z pewnymi różnicami, obowiązują, gdy ktoś chce cofnąć wniosek o stwierdzenie nabycia spadku.

Podstawowe znaczenie ma art. 512 Kodeksu postępowania cywilnego. Zgodnie z tym przepisem po rozpoczęciu posiedzenia albo po złożeniu przez któregokolwiek uczestnika oświadczenia na piśmie cofnięcie wniosku jest skuteczne tylko wtedy, gdy inni uczestnicy nie sprzeciwili się temu w wyznaczonym terminie. Cofnięcie wniosku jest natomiast bezskuteczne w sprawie, której wszczęcie mogło nastąpić z urzędu.

Cofnięcie wniosku przed pierwszym posiedzeniem

Jeżeli wnioskodawca cofa wniosek przed pierwszym posiedzeniem, trzeba ustalić, czy przed cofnięciem którykolwiek z uczestników złożył już w sądzie jakiekolwiek oświadczenie na piśmie. Może to być pismo merytoryczne, stanowisko co do sposobu działu spadku, wniosek dowodowy, odpowiedź na wezwanie sądu, ale także pismo dotyczące kwestii formalnych.

Jeżeli przed cofnięciem wniosku nie odbyło się jeszcze posiedzenie i żaden uczestnik nie złożył pisemnego oświadczenia, cofnięcie wniosku co do zasady jest skuteczne bez potrzeby uzyskiwania zgody uczestników. W takiej sytuacji późniejszy sprzeciw wyrażony dopiero w odpowiedzi na pytanie sądu nie powinien sam przez się pozbawiać skuteczności cofnięcia, bo należy badać stan sprawy z chwili dokonania tej czynności.

Inaczej będzie wtedy, gdy przed cofnięciem wniosku uczestnik złożył już pismo w sprawie albo odbyło się posiedzenie. Wtedy cofnięcie staje się skuteczne tylko pod warunkiem, że pozostali uczestnicy nie sprzeciwią się mu w terminie wyznaczonym przez sąd.

Czy sprzeciw uczestników blokuje umorzenie?

Sprzeciw uczestników ma znaczenie wtedy, gdy sprawa weszła już w etap objęty art. 512 Kodeksu postępowania cywilnego, czyli po rozpoczęciu posiedzenia albo po złożeniu przez uczestnika pisemnego oświadczenia. W takim przypadku sprzeciw choćby jednego uczestnika może spowodować, że cofnięcie wniosku będzie nieskuteczne, a postępowanie o dział spadku będzie prowadzone dalej. Krąg uczestników może się przy tym zmieniać, na przykład gdy nastąpi śmierć uczestnika sprawy spadkowej i do postępowania muszą wejść jego następcy prawni.

Jeżeli więc sąd zobowiązał uczestników do wypowiedzenia się, czy godzą się na cofnięcie wniosku, nie przesądza to jeszcze wyniku sprawy. Trzeba sprawdzić akta i ustalić, czy przed cofnięciem wniosku istniało już pismo uczestnika albo czy odbyło się posiedzenie. Dopiero od tego zależy, czy sprzeciw uczestników rzeczywiście blokuje umorzenie. Warto przy tym pamiętać, że co do zasady trzeba być na sprawie spadkowej jako jej uczestnik, aby skutecznie wnieść sprzeciw.

Co zrobi sąd po cofnięciu wniosku?

Jeżeli cofnięcie wniosku jest skuteczne, sąd powinien umorzyć postępowanie, ponieważ dalsze rozpoznawanie sprawy staje się zbędne. Podstawą jest art. 355 Kodeksu postępowania cywilnego stosowany odpowiednio w postępowaniu nieprocesowym na podstawie art. 13 § 2 Kodeksu postępowania cywilnego.

Sąd nie jest jednak całkowicie związany samym oświadczeniem wnioskodawcy. Przy odpowiednim stosowaniu art. 203 § 4 Kodeksu postępowania cywilnego może ocenić, czy cofnięcie nie jest sprzeczne z prawem, zasadami współżycia społecznego albo nie zmierza do obejścia prawa. W typowej sprawie o dział spadku najczęściej kluczowy będzie jednak art. 512 Kodeksu postępowania cywilnego i ewentualny sprzeciw uczestników.

Po umorzeniu sąd może rozstrzygnąć również o kosztach postępowania. W postępowaniu nieprocesowym zasadą jest, że każdy uczestnik ponosi koszty związane ze swoim udziałem w sprawie, ale w określonych sytuacjach sąd może orzec inaczej, zwłaszcza gdy interesy uczestników są sprzeczne albo zachowanie jednego z nich generuje niepotrzebne koszty.

Zobacz również:

• kurator dla spadkobiercy bez adresu
• pełnomocnictwo do sprawy spadkowej z zagranicy
• udział dziecka w spadku a zgoda
• spadkobierca ma komornika
• podział spadku po zmarłym a jednostki

Odpowiedź na opisany problem

W opisanej sytuacji umorzenie postępowania jest możliwe, ale zależy od tego, co wydarzyło się przed cofnięciem wniosku. Jeżeli wnioskodawca cofnął wniosek przed pierwszym posiedzeniem i przed złożeniem przez któregokolwiek uczestnika pisemnego oświadczenia, sąd powinien traktować cofnięcie jako skuteczne, a późniejszy sprzeciw uczestników nie powinien co do zasady blokować umorzenia.

Jeżeli jednak przed cofnięciem wniosku uczestnicy złożyli już jakiekolwiek pisma albo odbyło się posiedzenie, sprzeciw dwóch uczestników może spowodować, że cofnięcie będzie bezskuteczne. W takim wariancie sąd nie umorzy postępowania tylko dlatego, że wnioskodawca zmienił zdanie, lecz będzie dalej prowadził sprawę o dział spadku.

Praktycznie najważniejsze jest więc sprawdzenie akt: daty wpływu cofnięcia wniosku, wcześniejszych pism uczestników, ewentualnych zarządzeń sądu oraz tego, czy odbyło się posiedzenie. Bez tej chronologii nie da się pewnie ocenić, czy sprzeciw uczestników był skuteczny.

FAQ

Czy wnioskodawca może jednostronnie wycofać sprawę o dział spadku?

Tak, ale tylko w określonych warunkach. Jeżeli cofnięcie nastąpiło przed pierwszym posiedzeniem i zanim uczestnicy złożyli pisemne oświadczenia, zgoda uczestników co do zasady nie jest potrzebna. Po spełnieniu przesłanek z art. 512 Kodeksu postępowania cywilnego sprzeciw uczestnika może jednak zablokować cofnięcie.

Czy każde pismo uczestnika ma znaczenie?

Co do zasady znaczenie może mieć każde pisemne oświadczenie uczestnika złożone w sprawie, nie tylko obszerne stanowisko merytoryczne. Dlatego trzeba sprawdzić, czy przed cofnięciem wniosku uczestnik wysłał albo złożył w sądzie jakiekolwiek pismo.

Czy sprzeciw złożony po cofnięciu wniosku zawsze jest skuteczny?

Nie zawsze. Jeżeli przed cofnięciem wniosku nie odbyło się posiedzenie i nie było wcześniejszych pism uczestników, późniejszy sprzeciw nie powinien automatycznie blokować umorzenia. Jeżeli jednak wcześniej wystąpiła jedna z przesłanek z art. 512 Kodeksu postępowania cywilnego, sprzeciw może być decydujący.

Czy sąd musi umorzyć postępowanie po skutecznym cofnięciu wniosku?

Jeżeli cofnięcie jest skuteczne i nie zachodzą szczególne przeszkody, sąd powinien umorzyć postępowanie, ponieważ dalsze rozpoznawanie sprawy staje się zbędne. Sąd może jednak ocenić dopuszczalność cofnięcia, zwłaszcza gdy czynność byłaby sprzeczna z prawem, zasadami współżycia społecznego albo zmierzała do obejścia prawa.

Co zrobić, gdy uczestnicy sprzeciwili się cofnięciu wniosku?

Najpierw należy ustalić, czy ich sprzeciw miał podstawę w art. 512 Kodeksu postępowania cywilnego. Warto przeanalizować akta sprawy, w szczególności daty wpływu pism i datę cofnięcia wniosku. Jeżeli sprzeciw był nieskuteczny, można przedstawić sądowi argumenty za umorzeniem postępowania.

Podsumowanie

Cofnięcie wniosku o dział spadku przed pierwszą rozprawą nie zawsze wymaga zgody uczestników. Jeżeli przed cofnięciem nie było posiedzenia i nikt z uczestników nie złożył pisemnego oświadczenia, wnioskodawca ma silne argumenty za umorzeniem sprawy. Jeżeli jednak uczestnicy wcześniej aktywnie weszli do postępowania przez pismo albo sprawa była już na posiedzeniu, ich sprzeciw może skutecznie zablokować cofnięcie wniosku.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego, t.j. Dz.U. 1964 nr 43 poz. 296

Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej  ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.