Umorzenie postępowania o stwierdzenie nabycia spadku

Cofnięcie wniosku o stwierdzenie nabycia spadku

Jeżeli wniosek o stwierdzenie nabycia spadku został złożony w Pana imieniu, a nie odpowiadał Pana rzeczywistej woli, pierwszym krokiem powinno być pisemne wyjaśnienie sprawy sądowi. W piśmie można wskazać, że nie podtrzymuje Pan wniosku, cofa Pan wniosek w swoim imieniu oraz wnosi Pan o umorzenie postępowania, jeżeli nie ma innych skutecznych wniosków podtrzymujących sprawę.

Trzeba jednak odróżnić dwie sytuacje. Jeżeli był Pan jedynym wnioskodawcą i cofnięcie okaże się skuteczne, sąd może umorzyć postępowanie. Jeżeli wniosek został złożony wspólnie z inną osobą albo inny uczestnik popiera dalsze prowadzenie sprawy, samo Pana cofnięcie może nie zakończyć całej sprawy. Może natomiast spowodować, że przestanie Pan występować jako osoba popierająca wniosek, choć nadal może Pan pozostać uczestnikiem postępowania jako spadkobierca ustawowy lub osoba zainteresowana wynikiem sprawy.

W praktyce warto działać przed wyznaczoną rozprawą spadkową. Jeżeli termin posiedzenia przypada za kilka tygodni, pismo o cofnięciu wniosku najlepiej złożyć od razu, tak aby sąd zdążył doręczyć je pozostałym uczestnikom albo podjąć decyzję organizacyjną przed rozprawą. Informacje o tym, jak zwykle wygląda przebieg postępowania spadkowego, pomagają ocenić, na jakim etapie sprawy znajduje się obecnie sąd.

Kiedy cofnięcie wniosku jest skuteczne?

Postępowanie o stwierdzenie nabycia spadku jest postępowaniem nieprocesowym. Dlatego podstawowe znaczenie ma art. 512 Kodeksu postępowania cywilnego. Zgodnie z tym przepisem po rozpoczęciu posiedzenia albo po złożeniu przez któregokolwiek z uczestników oświadczenia na piśmie cofnięcie wniosku jest skuteczne tylko wtedy, gdy inni uczestnicy nie sprzeciwią się temu w terminie wyznaczonym przez sąd. Cofnięcie wniosku o wszczęcie postępowania jest natomiast bezskuteczne w sprawie, której wszczęcie mogło nastąpić z urzędu.

W sprawie o stwierdzenie nabycia spadku oznacza to przede wszystkim, że moment cofnięcia wniosku ma znaczenie. Jeżeli cofnięcie następuje bardzo wcześnie, zanim rozpoczęło się posiedzenie i zanim uczestnicy złożyli pisemne stanowiska, zwykle jest prostsze procesowo. Jeżeli natomiast sprawa już się rozpoczęła albo uczestnicy wypowiedzieli się na piśmie, sąd powinien umożliwić im zajęcie stanowiska. Sprzeciw choćby jednego uczestnika może spowodować, że cofnięcie nie wywoła oczekiwanego skutku.

Jeżeli mimo cofnięcia wniosku sprawa będzie prowadzona dalej, na rozprawie sąd może odbierać od uczestników zapewnienie spadkowe i ustalać krąg spadkobierców. W takim przypadku warto wcześniej sprawdzić, czym jest zapewnienie spadkowe – czym jest i co mówić w sądzie, ponieważ nieprecyzyjne lub niepełne informacje mogą utrudnić prawidłowe rozpoznanie sprawy.

Podobne zasady cofnięcia i umorzenia dotyczą też innych spraw spadkowych, na przykład gdy w grę wchodzi cofnięcie wniosku o dział spadku. Umorzenie postępowania powoduje, że dana sprawa sądowa nie prowadzi już do wydania postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku. Nie oznacza to jednak, że temat spadku znika definitywnie. Osoba mająca interes prawny może później ponownie wystąpić z wnioskiem, a w razie pojawienia się nowych okoliczności może wchodzić w grę także zmiana lub wzruszenie postanowienia spadkowego, jeżeli postanowienie zostało już wcześniej wydane.

Co zrobić, gdy wniosek złożył pełnomocnik wbrew ustaleniom?

Jeżeli pełnomocnik złożył wniosek niezgodnie z Pana instrukcjami, należy działać równolegle na dwóch płaszczyznach. Po pierwsze, trzeba złożyć do sądu jasne pismo procesowe: wskazać, że cofa Pan wniosek, nie podtrzymuje Pan czynności dokonanej w Pana imieniu i wnosi Pan o odpowiednie potraktowanie Pana stanowiska. Po drugie, trzeba wyjaśnić zakres pełnomocnictwa z pełnomocnikiem i w razie potrzeby wypowiedzieć pełnomocnictwo albo ustanowić innego pełnomocnika.

Dla sądu istotne jest przede wszystkim to, czy pełnomocnik miał formalne umocowanie do działania w sprawie. Jeżeli pełnomocnictwo było ważne i obejmowało prowadzenie sprawy spadkowej, sąd może traktować jego czynności jako skuteczne, dopóki nie zostaną prawidłowo odwołane lub sprostowane przez mocodawcę. Spór o to, czy pełnomocnik naruszył wewnętrzne ustalenia z klientem, może mieć znaczenie w relacji z pełnomocnikiem, ale nie zawsze automatycznie usuwa skutki procesowe czynności dokonanej już przed sądem.

W piśmie do sądu warto precyzyjnie wskazać sygnaturę akt, datę rozprawy, własne żądanie oraz informację, czy chodzi o cofnięcie całego wniosku, czy tylko o cofnięcie popierania wniosku przez Pana jako jednego ze współwnioskodawców. Jeżeli pismo składa Pan samodzielnie, powinno być podpisane i złożone w biurze podawczym sądu albo wysłane listem poleconym.

Zrzeczenie się dziedziczenia a odrzucenie spadku

W opisanej sytuacji bardzo ważne jest poprawne nazwanie czynności. Zrzeczenie się dziedziczenia i odrzucenie spadku to nie to samo. Zrzeczenie się dziedziczenia jest umową zawieraną za życia przyszłego spadkodawcy w formie aktu notarialnego. Po śmierci spadkodawcy spadkobierca nie zawiera już umowy o zrzeczenie się dziedziczenia, lecz może złożyć oświadczenie o odrzuceniu spadku.

Oświadczenie o odrzuceniu spadku składa się przed sądem albo przed notariuszem. Zgodnie z art. 1018 § 3 Kodeksu cywilnego można je złożyć ustnie lub na piśmie z podpisem urzędowo poświadczonym, a pełnomocnictwo do złożenia takiego oświadczenia powinno być pisemne z podpisem urzędowo poświadczonym. Zgodnie z art. 640 Kodeksu postępowania cywilnego oświadczenie może być złożone m.in. przed notariuszem, w sądzie rejonowym właściwym według miejsca zamieszkania lub pobytu składającego oświadczenie, a także w sądzie spadku w toku postępowania o stwierdzenie praw do spadku.

Co do zasady termin na odrzucenie spadku wynosi 6 miesięcy od dnia, w którym spadkobierca dowiedział się o tytule swojego powołania do spadku. Samo cofnięcie wniosku o stwierdzenie nabycia spadku nie zastępuje oświadczenia o odrzuceniu spadku. Jeżeli więc Pana rzeczywistym celem jest niedziedziczenie, trzeba pilnować terminu i formy oświadczenia. Przy wątpliwościach pomocne może być porównanie zagadnień takich jak zrzeczenie się dziedziczenia a odrzucenie spadku.

Czy można odrzucić spadek na rozprawie?

Tak, w toku sprawy o stwierdzenie nabycia spadku można złożyć oświadczenie o odrzuceniu spadku, jeżeli nie upłynął termin i spełnione są wymogi formalne. Jeżeli działa pełnomocnik, musi mieć do tego szczególne, prawidłowe umocowanie. Nie wystarczy zwykłe pełnomocnictwo do prowadzenia sprawy, jeżeli nie obejmuje ono złożenia oświadczenia o przyjęciu albo odrzuceniu spadku w wymaganej formie.

Trzeba też pamiętać, że odrzucenie spadku może powodować skutki dla dalszych osób z rodziny. W miejsce osoby, która odrzuciła spadek, mogą wejść jej zstępni, np. dzieci. Jeżeli są małoletnie, w praktyce może pojawić się konieczność uzyskania zgody sądu opiekuńczego na czynność dotyczącą ich majątku. Dlatego decyzji o odrzuceniu spadku nie należy traktować wyłącznie jako sposobu na wyjście z konkretnej rozprawy.

Jak napisać pismo o cofnięciu wniosku?

Pismo powinno być proste, ale jednoznaczne. Należy podać sąd, sygnaturę akt, dane uczestników oraz wskazać, że cofa Pan wniosek o stwierdzenie nabycia spadku złożony w Pana imieniu. Jeżeli chce Pan także odwołać pełnomocnictwo, warto złożyć osobne oświadczenie o wypowiedzeniu pełnomocnictwa i zawiadomić o tym sąd oraz pełnomocnika.

W żądaniu można napisać, że wnosi Pan o umorzenie postępowania w zakresie objętym cofniętym wnioskiem, ewentualnie o doręczenie pisma uczestnikom i wyznaczenie im terminu do zajęcia stanowiska, jeżeli sąd uzna to za konieczne na podstawie art. 512 K.p.c. W uzasadnieniu wystarczy wyjaśnić, że wniosek nie odpowiada Pana aktualnej woli procesowej, a Pana intencją jest niepopieranie sprawy jako wnioskodawca.

Jeżeli sprawa jest dopiero na etapie przygotowania dokumentów, pomocny może być także praktyczny poradnik: wniosek o stwierdzenie nabycia spadku krok po kroku. Pozwala on uporządkować, jakie informacje i załączniki są zwykle potrzebne przy wszczynaniu sprawy spadkowej.

FAQ

Czy wnioskodawca może sam cofnąć wniosek o stwierdzenie nabycia spadku?

Tak, ale skuteczność cofnięcia zależy od etapu sprawy. Po rozpoczęciu posiedzenia albo po złożeniu pisma przez uczestnika potrzebny jest brak sprzeciwu pozostałych uczestników w terminie wyznaczonym przez sąd.

Czy cofnięcie wniosku zawsze kończy sprawę spadkową?

Nie zawsze. Jeżeli jest kilku wnioskodawców albo inny uczestnik skutecznie popiera dalsze prowadzenie sprawy, sąd może kontynuować postępowanie. Cofnięcie przez jedną osobę nie zawsze oznacza umorzenie całej sprawy.

Czy po cofnięciu wniosku przestaję być spadkobiercą?

Nie. Cofnięcie wniosku jest czynnością procesową i nie przesądza o tym, czy dana osoba dziedziczy. Aby nie dziedziczyć, trzeba skutecznie odrzucić spadek albo wykazać inną podstawę braku dziedziczenia.

Czy mogę odrzucić spadek podczas rozprawy o stwierdzenie nabycia spadku?

Tak, oświadczenie o odrzuceniu spadku może zostać złożone w sądzie spadku w toku postępowania, jeżeli zachowany jest termin i wymogi formalne. Przy działaniu przez pełnomocnika potrzebne jest odpowiednie pełnomocnictwo.

Co zrobić, gdy pełnomocnik działał wbrew mojej woli?

Należy jak najszybciej złożyć do sądu własne pisemne stanowisko, wskazać, że nie podtrzymuje się wniosku, oraz rozważyć wypowiedzenie pełnomocnictwa. Warto także sprawdzić, jaki był dokładny zakres udzielonego pełnomocnictwa.

Podsumowanie

Cofnięcie wniosku o stwierdzenie nabycia spadku może być dobrym rozwiązaniem, jeżeli nie chce Pan występować jako wnioskodawca. Trzeba jednak ustalić, czy sprawa jest na wczesnym etapie, czy inni uczestnicy złożyli już pisma oraz czy ktoś sprzeciwi się cofnięciu. W sprawach z kilkoma wnioskodawcami cofnięcie dokonane przez jedną osobę nie zawsze kończy całe postępowanie.

Najważniejsze jest także odróżnienie cofnięcia wniosku od odrzucenia spadku. Pierwsza czynność dotyczy toku postępowania sądowego, druga wpływa na dziedziczenie. Jeżeli celem jest niedziedziczenie, trzeba złożyć prawidłowe oświadczenie o odrzuceniu spadku w ustawowym terminie.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz.U. 1964 nr 16 poz. 93
2. Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz.U. 1964 nr 43 poz. 296
3. Art. 512 Kodeksu postępowania cywilnego - cofnięcie wniosku w postępowaniu nieprocesowym.
4. Art. 1015 i art. 1018 Kodeksu cywilnego - termin, forma i skutki oświadczenia o przyjęciu albo odrzuceniu spadku.
5. Art. 640 Kodeksu postępowania cywilnego - złożenie oświadczenia o przyjęciu albo odrzuceniu spadku przed sądem lub notariuszem.

Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej  ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.