Nowy składnik spadku po SD-Z2

Najważniejsze:

Udział ujawniony w księdze wieczystej należy traktować jako składnik spadku po mężu, a nie jako spadek nabyty bezpośrednio po teściu, jeżeli to mąż był spadkobiercą teścia.
Jeżeli udział nie został wskazany w pierwszym SD-Z2, zwykle składa się nowe zgłoszenie SD-Z2 dotyczące tylko tego później ujawnionego składnika.
Dla zachowania zwolnienia podatkowego w najbliższej rodzinie trzeba zgłosić nowy składnik w terminie 6 miesięcy od dnia, w którym spadkobierca dowiedział się o jego nabyciu.
Do zgłoszenia warto dołączyć dokumenty potwierdzające, kiedy i w jaki sposób informacja o udziale została ujawniona, np. zawiadomienie z sądu wieczystoksięgowego.

Kto faktycznie nabył udział w mieszkaniu?

W opisanej sytuacji trzeba rozdzielić dwa spadki: spadek po teściu oraz spadek po mężu. Teść zmarł w 2008 r., a więc w chwili jego śmierci Pani mąż jeszcze żył. Jeżeli był ustawowym albo testamentowym spadkobiercą po swoim ojcu, to udział w prawie do lokalu nabył najpierw Pani mąż. Inaczej wygląda natomiast sytuacja, w której rozważane jest dziedziczenie bezpośrednio po teściach, co w tym przypadku nie zachodzi.

Dopiero po śmierci męża jego majątek, w tym także prawa, które wcześniej nabył po ojcu, przeszedł na jego spadkobierców. Jeżeli po mężu dziedziczy Pani i syn, wpis po 1/12 udziału w księdze wieczystej oznacza najpewniej, że odziedziczyli Państwo część udziału należącego do męża.

To ma duże znaczenie podatkowe. Nie zgłasza Pani nabycia spadku po teściu jako synowa, lecz później ujawniony składnik spadku po mężu. W relacji żona po mężu oraz dziecko po ojcu można korzystać ze zwolnienia dla najbliższej rodziny, o ile zostaną dochowane warunki z ustawy o podatku od spadków i darowizn. O tym, co warto zrobić po nabyciu spadku, decyduje też porządek dalszych formalności.

Znaczenie daty śmierci teścia i starych zasad przyjęcia spadku

Spadek nabywa się z chwilą śmierci spadkodawcy. Postanowienie sądu o stwierdzeniu nabycia spadku albo akt poświadczenia dziedziczenia zasadniczo potwierdzają prawo, które powstało wcześniej, z chwilą śmierci spadkodawcy.

Przy spadku otwartym w 2008 r. trzeba pamiętać o dawnym brzmieniu art. 1015 § 2 Kodeksu cywilnego. Wtedy brak oświadczenia o przyjęciu albo odrzuceniu spadku w terminie 6 miesięcy co do zasady oznaczał proste przyjęcie spadku. Obecnie reguła ustawowa jest inna, ale do oceny skutków śmierci teścia z 2008 r. znaczenie ma stan prawny właściwy dla tamtego otwarcia spadku.

Jeżeli mąż nie odrzucił spadku po ojcu i nie zachodziły szczególne okoliczności, należny mu udział mógł wejść do jego majątku. Następnie ten udział podlegał dziedziczeniu po mężu razem z pozostałym majątkiem. Jeżeli odziedziczony udział dotyczył nieruchomości obciążonej finansowaniem, przy rozliczeniu podatkowym trzeba dodatkowo sprawdzić, jak hipoteka i kredyt wpływają na podstawę opodatkowania spadku.

Dlaczego w księdze wieczystej pojawiło się po 1/12 udziału?

Przykładowy mechanizm obliczenia udziałów wygląda następująco: jeżeli teściowi przysługiwał udział 1/2 w prawie do lokalu, a po nim dziedziczyli żona i dwoje dzieci po 1/3, to każde z nich nabyło po 1/6 całego prawa do lokalu. Jeżeli udział Pani męża wynosił 1/6, a po jego śmierci dziedziczą dwie osoby po połowie, to każda z nich otrzymuje po 1/12.

Sam wpis w księdze wieczystej nie tworzy więc nowego spadkobrania po teściu. Jest raczej konsekwencją wcześniejszego dziedziczenia po teściu przez Pani męża i późniejszego dziedziczenia po mężu przez Panią oraz syna.

Warto uzyskać dokumenty będące podstawą wpisu w księdze wieczystej. Jako ujawniona współuprawniona może Pani wystąpić do sądu wieczystoksięgowego o wgląd do akt księgi wieczystej lub o odpisy dokumentów, jeżeli wykaże Pani interes prawny. Pomocne będą zwłaszcza: postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku po teściu, dokumenty dotyczące spadku po mężu oraz zawiadomienie o dokonanym wpisie.

Zobacz również:

Po zgłoszeniu SD-Z2 ujawnił się kolejny składnik spadku?

Prawnik sprawdzi datę uzyskania informacji, tytuł nabycia i dokumenty potwierdzające nowy składnik oraz pomoże prawidłowo uzupełnić rozliczenie podatkowe.

Wyślij sprawę do bezpłatnej wyceny ›

Opisanie sprawy i wycena są bezpłatne • Dopiero później decydujesz, czy zamawiasz poradę

Czy trzeba składać korektę SD-Z2?

Jeżeli pierwotne SD-Z2 po mężu zostało złożone, ale nie zawierało udziału w mieszkaniu, ponieważ nie wiedziała Pani o tym składniku, w praktyce najbezpieczniejszym rozwiązaniem jest złożenie kolejnego zgłoszenia SD-Z2 obejmującego tylko nowo ujawnione prawo majątkowe. Pomocne bywa też zrozumienie, jakie formularze podatkowe po spadku.

Nie chodzi wtedy o zwykłą korektę błędnej wartości albo błędnego udziału, lecz o zgłoszenie składnika majątku, który nie był wcześniej znany. Takie stanowisko wynika między innymi z interpretacji indywidualnej Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z dnia 25 marca 2019 r., nr 0111-KDIB4.4015.21.2019.2.ASZ, w której wskazano, że później ujawnione rzeczy lub prawa należące do spadku powinny być objęte ponownym zgłoszeniem, a nie korektą wcześniejszego SD-Z2. Jeżeli problemem jest natomiast przekroczenie terminu, warto odrębnie przeanalizować przywrócenie terminu przy zgłoszeniu SD-Z2 oraz możliwość wykazania późniejszego powzięcia wiadomości o składniku spadku. Szczegółowo wyjaśniamy też, czy można odzyskać zwolnienie po złożeniu SD-Z2 po terminie.

W nowym zgłoszeniu należy wskazać tylko ten składnik, którego zabrakło w poprzednim zgłoszeniu, czyli odpowiedni udział w prawie do lokalu. Trzeba podać dane spadkodawcy, tytuł nabycia, wielkość udziału oraz wartość rynkową przypadającą na zgłaszany udział.

Ważne: Jeżeli zawiadomienie z księgi wieczystej nie wyjaśnia podstawy wpisu, przed złożeniem SD-Z2 warto ustalić dokumenty źródłowe i datę, od której można liczyć moment powzięcia wiadomości o nowym składniku. Błędne wskazanie daty może utrudnić skorzystanie ze zwolnienia podatkowego.

Termin 6 miesięcy i zwolnienie z podatku

Małżonek i zstępni, czyli dzieci, należą do kręgu osób objętych zwolnieniem przewidzianym dla najbliższej rodziny. Warunkiem zwolnienia jest terminowe zgłoszenie nabycia własności rzeczy lub praw majątkowych naczelnikowi właściwego urzędu skarbowego na formularzu SD-Z2, chyba że ustawa przewiduje wyjątek od obowiązku zgłoszenia.

Jeżeli spadkobierca dowiedział się o nabyciu rzeczy lub prawa majątkowego dopiero po upływie podstawowego terminu, zwolnienie może nadal przysługiwać. W takim przypadku zgłoszenia należy dokonać nie później niż w terminie 6 miesięcy od dnia, w którym spadkobierca dowiedział się o nabyciu, oraz trzeba uprawdopodobnić fakt późniejszego powzięcia wiadomości.

W praktyce termin ten należy liczyć ostrożnie od dnia, w którym realnie uzyskała Pani informację o udziale, np. od doręczenia zawiadomienia o wpisie w księdze wieczystej albo od otrzymania dokumentu spadkowego wskazującego na ten udział. Jeżeli urząd uzna, że informacja była znana wcześniej, może zakwestionować prawo do zwolnienia.

Co dołączyć do zgłoszenia SD-Z2?

Do ponownego zgłoszenia SD-Z2 warto przygotować kopie dokumentów, które wyjaśniają zarówno samo nabycie udziału, jak i późniejsze uzyskanie informacji o tym składniku. Najczęściej będą to:

postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku po mężu albo akt poświadczenia dziedziczenia po mężu,
postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku po teściu albo inny dokument, z którego wynika, że mąż nabył udział po ojcu,
zawiadomienie sądu wieczystoksięgowego o wpisie udziału,
aktualny odpis księgi wieczystej albo wydruk treści księgi,
krótkie pisemne wyjaśnienie, kiedy i w jaki sposób dowiedziała się Pani o nowym składniku spadku.

Bywa też, że problemem jest brak danych z banku przy wypełnianiu SD-Z2 – wtedy również należy uprawdopodobnić, kiedy informacja o składniku stała się dostępna. Przed wysłaniem dokumentów warto też ustalić właściwy urząd skarbowy do zgłoszenia spadku.

Jeżeli syn jest pełnoletni, powinien złożyć własne SD-Z2 w zakresie swojego udziału. Jeżeli jest małoletni, zgłoszenie składa w jego imieniu przedstawiciel ustawowy. W obu przypadkach znaczenie ma termin i możliwość wykazania, kiedy informacja o udziale stała się dostępna.

Co grozi za brak zgłoszenia?

Jeżeli zgłoszenie SD-Z2 nie zostanie złożone w wymaganym terminie i nie będzie można skutecznie powołać się na późniejsze powzięcie wiadomości, urząd może odmówić zastosowania zwolnienia. Wtedy nabycie udziału może zostać opodatkowane według zasad właściwych dla danej grupy podatkowej.

W opisanej sytuacji podstawową relacją podatkową jest dziedziczenie po mężu, więc Pani i syn należą do najbliższej rodziny spadkodawcy. Mimo to zwolnienie nie działa automatycznie w każdej sytuacji. Dla bezpieczeństwa należy złożyć zgłoszenie bez zwłoki, zachować potwierdzenie nadania albo złożenia i dołączyć dokumenty wyjaśniające opóźnione ujawnienie udziału.

Przeczytaj również:

spadek po rodzicu dla jedynaka
jedyny spadkobierca a sprawa spadkowa
spadek w Polsce, gdy mieszkasz za granicą

Przykłady

Poniższe przykłady pokazują, kiedy składa się nowe SD-Z2 i jak oceniać później ujawnione składniki majątku spadkowego.

PRZYKŁAD 1

Pani Anna złożyła SD-Z2 po mężu i wykazała rachunek bankowy oraz samochód. Po kilku miesiącach otrzymała zawiadomienie z księgi wieczystej, z którego wynikało, że mąż odziedziczył wcześniej udział w mieszkaniu po swoim ojcu. Pani Anna powinna złożyć nowe SD-Z2 dotyczące udziału w mieszkaniu i dołączyć wyjaśnienie, że o tym składniku dowiedziała się dopiero z zawiadomienia sądu.

PRZYKŁAD 2

Pełnoletni syn odziedziczył po ojcu udział w spadku, ale w swoim SD-Z2 nie wskazał prawa do lokalu, bo rodzina nie wiedziała o wcześniejszym postępowaniu po dziadku. Gdy otrzymał dokumenty z sądu, powinien samodzielnie złożyć kolejne SD-Z2 w zakresie swojego udziału. Zgłoszenie matki nie zastępuje zgłoszenia pełnoletniego syna.

PRZYKŁAD 3

Spadkobierczyni wiedziała o udziale w nieruchomości już w dniu sprawy spadkowej, ale pominęła go w SD-Z2, uznając, że ma małą wartość. Po roku chciała powołać się na późniejsze ujawnienie składnika. W takiej sytuacji urząd może zakwestionować zwolnienie, ponieważ problemem nie było późniejsze uzyskanie informacji, lecz pominięcie znanego składnika.

FAQ

Czy zgłaszam spadek po teściu, czy po mężu?

Jeżeli to Pani mąż był spadkobiercą po swoim ojcu, a Pani nabyła udział dopiero jako spadkobierczyni męża, zgłoszenie dotyczy spadku po mężu. Nie jest to bezpośrednie dziedziczenie po teściu.

Czy wystarczy korekta wcześniejszego SD-Z2?

Przy później ujawnionym składniku majątku bezpieczniej jest złożyć nowe SD-Z2 obejmujące tylko ten składnik. Korekta służy raczej poprawieniu błędnych danych w złożonym zgłoszeniu, a nie dopisywaniu majątku, o którym spadkobierca wcześniej nie wiedział.

Od kiedy liczyć 6 miesięcy?

Jeżeli o udziale dowiedziała się Pani dopiero po złożeniu pierwszego SD-Z2, termin należy liczyć od dnia powzięcia wiadomości o tym nabyciu. Trzeba jednak umieć uprawdopodobnić tę datę, np. zawiadomieniem z sądu albo korespondencją dotyczącą księgi wieczystej.

Szerzej tę kwestię omawiamy w artykule „Podatek od spadku po rodzicach – kiedy zgłosić SD-Z2?”.

Czy syn musi składać osobne SD-Z2?

Tak, jeżeli syn jest pełnoletni, składa własne zgłoszenie dla swojego udziału. Jeżeli jest małoletni, zgłoszenie w jego imieniu składa przedstawiciel ustawowy, zwykle rodzic.

Czy urząd skarbowy może odmówić zwolnienia?

Może, jeżeli zgłoszenie zostanie złożone po terminie albo nie uda się uprawdopodobnić, że informację o udziale uzyskano później. Dlatego warto działać szybko i zebrać dokumenty potwierdzające datę ujawnienia składnika.

Podsumowanie

Udział ujawniony po latach w księdze wieczystej najczęściej należy zgłosić jako nowy składnik spadku po mężu, jeżeli mąż wcześniej odziedziczył go po swoim ojcu. W takiej sytuacji nie należy traktować Pani jako bezpośredniej spadkobierczyni teścia.

Aby zachować zwolnienie z podatku, należy złożyć nowe SD-Z2 w terminie 6 miesięcy od uzyskania informacji o tym udziale i uprawdopodobnić, że wcześniej składnik ten nie był znany. Najlepiej dołączyć zawiadomienie z księgi wieczystej, dokumenty spadkowe oraz krótkie wyjaśnienie okoliczności.

Potrzebujesz pomocy w swojej sprawie?

Opisz swoją sprawę prawnikowi ›

Wycena zwykle w ciągu 2 godzin
Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje

Źródła:

1. Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz.U. 1964 nr 16 poz. 93

2. Ustawa z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn

3. Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa

4. Interpretacja indywidualna Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z dnia 25 marca 2019 r., nr 0111-KDIB4.4015.21.2019.2.ASZ