Porady Prawne przez internet

Masz problem związany z zachowkiem?
Opisz swój problem i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Przepisanie całego majątku spadkowego na żonę

Autor: Tomasz Krupiński • Opublikowane: 2015-01-15

Mam czworo dzieci, dwoje z poprzedniego małżeństwa i dwoje z obecnego. Chciałbym cały majątek i oszczędności przepisać obecnej żonie w formie darowizny. Czy w tej sytuacji po mojej śmierci dzieci z pierwszego małżeństwa będą mogły mieć wobec niej roszczenie o zachowek lub spłatę?

Przepisy dotyczące zachowku posiadają własne normy dotyczące zaliczania darowizn.

Zgodnie z art. 991 Kodeksu cywilnego „zstępnym, małżonkowi oraz rodzicom spadkodawcy, którzy byliby powołani do spadku z ustawy, należą się, jeżeli uprawniony jest trwale niezdolny do pracy albo jeżeli zstępny uprawniony jest małoletni – dwie trzecie wartości udziału spadkowego, który by mu przypadał przy dziedziczeniu ustawowym, w innych zaś wypadkach – połowa wartości tego udziału (zachowek)”.

Jeżeli uprawniony nie otrzymał należnego mu zachowku bądź w postaci uczynionej przez spadkodawcę darowizny, bądź w postaci powołania do spadku, bądź w postaci zapisu, przysługuje mu przeciwko spadkobiercy roszczenie o zapłatę sumy pieniężnej potrzebnej do pokrycia zachowku albo do jego uzupełnienia.

Z Pana wyjaśnień wynika, iż chce Pan całość majątku należącego do Pana przepisać w formie darowizny swojej obecnej żonie. Należy więc zająć stanowisko, że przedmioty będące przedmiotem darowizny będą wyczerpywały lub prawie wyczerpywały cały spadek po Panu.

Gdy darowizna wyczerpywała lub prawie wyczerpywała spadek, to można żądać zachowku od obdarowanego w całości, zaś jeżeli spadkobierca nie otrzymał po spadkodawcy kwoty, która nie jest równa kwocie zachowku – to przysługuje mu roszczenie o jego uzupełnienie.

Należy stwierdzić, że uprawnionymi do dziedziczenia z ustawy po Panu jest obecna żona i wszystkie dzieci (z poprzedniego i z obecnego małżeństwa). Jeżeli nie dostaną oni w formie darowizny lub spadku kwoty w wysokości co najmniej ich zachowkowi, to mogą domagać się od osoby obdarowanej jego zapłaty.

Zgodnie z art. 993 Kodeksu cywilnego „przy obliczaniu zachowku nie uwzględnia się zapisów zwykłych i poleceń, natomiast dolicza się do spadku, stosownie do przepisów poniższych, darowizny oraz zapisy windykacyjne dokonane przez spadkodawcę”.

Jednak stosownie do art. 994 § 1 „przy obliczaniu zachowku nie dolicza się do spadku drobnych darowizn, zwyczajowo w danych stosunkach przyjętych, ani dokonanych przed więcej niż dziesięciu laty, licząc wstecz od otwarcia spadku, darowizn na rzecz osób nie będących spadkobiercami albo uprawnionymi do zachowku”.

Wartość przedmiotu darowizny oblicza się według stanu z chwili jej dokonania, a według cen z chwili ustalania zachowku.

Do Pana sytuacji będzie miał również zastosowanie art. 996 Kodeksu cywilnego, dlatego iż darowizna została uczyniona na rzecz osoby również uprawnionej do zachowku. Zgodnie z tym artykułem „zapis windykacyjny oraz darowiznę dokonane przez spadkodawcę na rzecz uprawnionego do zachowku zalicza się na należny mu zachowek. Jeżeli uprawnionym do zachowku jest dalszy zstępny spadkodawcy, zalicza się na należny mu zachowek także zapis windykacyjny oraz darowiznę dokonane przez spadkodawcę na rzecz jego wstępnego”.

Pana żona jest uprawniona do zachowku, dlatego darowizna zostanie jej zaliczona na należny jej zachowek.

Jednak jeżeli spadkobierca obowiązany do zapłaty zachowku jest sam uprawniony do zachowku, jego odpowiedzialność ogranicza się tylko do wysokości nadwyżki przekraczającej jego własny zachowek.

Podstawą do domagania się zachowku od obdarowanego, gdy wartość darowizny wyczerpuje prawy cały spadek, jest art. 1000 Kodeksu cywilnego, zgodnie z którym „jeżeli uprawniony nie może otrzymać należnego mu zachowku od spadkobiercy lub osoby, na której rzecz został uczyniony zapis windykacyjny, może on żądać od osoby, która otrzymała od spadkodawcy darowiznę doliczoną do spadku, sumy pieniężnej potrzebnej do uzupełnienia zachowku. Jednakże obdarowany jest obowiązany do zapłaty powyższej sumy tylko w granicach wzbogacenia będącego skutkiem darowizny”.

Jeżeli obdarowany sam jest uprawniony do zachowku, ponosi on odpowiedzialność względem innych uprawnionych do zachowku tylko do wysokości nadwyżki przekraczającej jego własny zachowek.

Obdarowany może zwolnić się od obowiązku zapłaty sumy potrzebnej do uzupełnienia zachowku przez wydanie przedmiotu darowizny.

Należy mieć na uwadze, że roszczenia uprawnionego z tytułu zachowku oraz roszczenia spadkobierców o zmniejszenie zapisów zwykłych i poleceń przedawniają się z upływem lat pięciu od ogłoszenia testamentu.

Roszczenie przeciwko osobie obowiązanej do uzupełnienia zachowku z tytułu otrzymanych od spadkodawcy zapisu windykacyjnego lub darowizny przedawnia się z upływem lat pięciu od otwarcia spadku.

Reasumując, nie ma żadnych wątpliwości, iż Pana dzieciom z poprzedniego małżeństwa służy roszczenie o zachowek wobec obdarowanej Pana obecnej żony.

Najskuteczniejszym sposobem uniknięcia obowiązku zapłaty zachowku jest zawarcie umowy dożywocia (dotyczy to jedynie nieruchomości, ze środkami pieniężnymi takiej możliwości nie będzie). Umowa taka polega na przeniesieniu własności nieruchomości albo jej części na nabywcę w zamian za zapewnienie dożywotniego utrzymania. Zawiera ją w formie aktu notarialnego zbywca z nabywcą tego prawa. Zapewnienie utrzymania polega na tym, że osobę, która oddała lokal w zamian za dożywocie, przyjmuje się do mieszkania jako domownika, dostarcza się mu wyżywienia, mieszkania, światła, opału, zapewnia się odpowiednią pomoc i pielęgnowanie w chorobie. Natomiast po śmierci osoby uprawnionej sprawia się jej własnym kosztem pogrzeb, odpowiadający zwyczajom miejscowym.

Gdy małżonek posiada nieruchomość stanowiącą jego majątek osobisty i zawrze między z drugim małżonkiem umowę dożywocia, nastąpi przeniesienie własności nieruchomości na rzecz jednego z małżonków (do jego majątku osobistego). Mieszkanie to wchodzi do jego majątku osobistego, natomiast małżonkowi uprawnionemu nie przysługuje już prawo własności do mieszkania. Zmiany właściciela lokalu należy wpisać do księgi wieczystej nieruchomości. Po śmierci osoby uprawnionej jej spadkobiercy ustawowi nie mają prawa do zachowku z tego mieszkania, gdyż nie weszło ono do masy spadkowej.

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>


Podobne materiały

Jak nie zapłacić zachowku od darowizny połowy nieruchomości?

Pięć lat przed śmiercią mamy otrzymałam od niej aktem darowizny połowę nieruchomości (domu) w zamian za opiekę do końca jej dni. Po śmierci mamy nie...

Jak najkorzystniej przekazać nieruchomość wnuczce?

Dziadkowie posiadają udział w nieruchomości zabudowanej domem, mają dzieci, lecz chcą przekazać swoją część wnuczce. Jak najbezpieczniej...

Czy mamy prawo do zachowku od spadku, który otrzymała wnuczka zmarłej?

Nasza mama zmarła w 2013 r. W 1997 r. darowizną przekazała swoje mieszkanie wnuczce. Czy mamy prawo do zachowku od wnuczki zmarłej – jako jej...

Roszczenie o zachowek po zmarłych rodzicach

Moi rodzice przepisali gospodarstwo rolne wraz ze starym domem w latach 70-tych mojemu bratu za emeryturę. Ojciec zmarł w 1996 roku, a matka...

Zachowek od darowizny przy zerowej masie spadkowej

Moja mama podzieliła swoją działkę na 3 równe części po 3000 m 2 każda. Jedną część zapisała mojemu bratu i bratowej, drugą mi,...

Darowizny nieruchomości w rodzinie a zachowek

Dokonaliśmy dwóch darowizn w rodzinie – mama darowała mi swoje mieszkanie, a ja dałam jemu moje (otrzymane od dziadka). Taka była nasza umowa...

Co wchodzi w skład masy spadkowej i jak obliczyć zachowek?

Zgodnie z testamentem jestem jedyną spadkobierczynią po zmarłym mężu. Co wchodzi w skład masy spadkowej, jeżeli przez 10 lat małżeństwa...

Niższa kwota zachowku ze względu na zasady współżycia społecznego

Mój dziadek spisał notarialnie testament, w którym uczynił swoimi jedynymi spadkobiercami swoja córkę i zięcia, omijając drugą córkę. Mama...

Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy
wizytówka Zadaj pytanie »