Co zrobić, aby nie przejąć długów po śmierci ojca?

• Data: 2023-11-07 • Autor: Iryna Kowalczuk

Dla wielu osób perspektywa śmierci bliskiej osoby nie łączy się jednocześnie z nadzieją na przejęcie spadku. Niestety nieraz np. Nasz ojciec pozostawi po sobie wyłącznie długi. Czy można zrzec się długów po śmierci ojca? Jak nie dziedziczyć długów po ojcu? Te pytania zadaje sobie wiele osób. Jedną z nich jest nasz czytelnik, pan Ryszard, który zadał następujące pytanie:

Masz podobny problem? Kliknij tutaj i zadaj pytanie. Pomagamy w podobnych sprawach.

Co zrobić, aby nie przejąć długów po śmierci ojca?

Moja mama nie żyje, pozostał mi ojciec, który jest alkoholikiem. Ojciec jest na rencie, z której większość zabierają komornicy. Ma długi w bankach. Co zrobić, aby nie przejąć tych długów po śmierci ojca?

Jak zrzec się dziedziczenia?

Podstawę prawną odpowiedzi na przedstawione przez Pana pytanie stanowi art. 1048 Kodeksu cywilnego (w skrócie K.c.). Zgodnie z jego treścią „spadkobierca ustawowy może przez umowę z przyszłym spadkodawcą zrzec się dziedziczenia po nim. Umowa taka powinna być zawarta w formie aktu notarialnego”.

Umowa o zrzeczenie się dziedziczenia, w ujęciu naszego prawa, to umowa, na mocy której potencjalny spadkobierca zrzeka się dziedziczenia ustawowego po swym spadkodawcy.

Umowę tę zawierają – z jednej strony – potencjalny spadkobierca ustawowy (czyli Pan), z drugiej zaś strony – przyszły spadkodawca (czyli Pana ojciec).

Co obejmuje umowa zrzeczenia się dziedziczenia?

Zrzeczenie się dziedziczenia po danej osobie nie pozbawia zrzekającego się zdolności dziedziczenia jako takiej.

Obejmuje ono jedynie dziedziczenie ustawowe. Nie wyłącza zatem dziedziczenia testamentowego zrzekającego się. Zrzekający się może dziedziczyć na podstawie testamentu sporządzonego zarówno przed, jak i po zrzeczeniu się dziedziczenia (tak uchwała Sądu Najwyższego z dnia 15.05.1972 r., sygn. akt II CRN 38/84, OSN 1972, Nr 11, poz. 197). Może też stać się zapisobiercą testamentowym.

Art. 1049 K.c. mówi, że „zrzeczenie się dziedziczenia obejmuje również zstępnych zrzekającego się, chyba że umówiono się inaczej. Zrzekający się oraz jego zstępni, których obejmuje zrzeczenie się dziedziczenia, zostają wyłączeni od dziedziczenia, tak jakby nie dożyli otwarcia spadku”.

Zobacz również: Jak wyrzec się ojca?

Masz problem prawny? Kliknij tutaj i zapytaj prawnika ›

Masz problem prawny? Kliknij tutaj i zapytaj prawnika ›

Czy umowa zrzeczenia się dziedziczenia obejmuje dzieci zrzekającego się spadkobiercy?

W przypadku braku odmiennego postanowienia w umowie skutki zrzeczenia się dziedziczenia obejmują nie tylko zrzekającego się, lecz rozciągają się na jego zstępnych. Ma to praktyczne znaczenie w sytuacji, gdy zrzekający się nie przeżyje spadkodawcy.

Chodzi tu zarówno o zstępnych żyjących w chwili zrzeczenia się dziedziczenia, jak i zstępnych urodzonych po zawarciu umowy, o której mowa – np. dzieci, które urodzą się już po śmierci Pańskiego ojca, będą także wyłączone z dziedziczenia po nim.

Zrzeczenie się dziedziczenia wywołuje skutki prawne w chwili śmierci spadkodawcy (otwarcia spadku). Zrzekający się lub jego zstępni, których obejmuje zrzeczenie się, zostają wyłączeni od dziedziczenia, tak jakby nie dożyli otwarcia spadku.

Odpowiedzialność za długi po zmarłym ojcu

Reasumując, zrzeczenie się dziedziczenia jest najskuteczniejszym sposobem wyłączenia od odpowiedzialności za długi spadkowe. Zrzeczenie następuje w drodze umowy sporządzonej w formie aktu notarialnego, stąd też do jej zawarcia niezbędna jest wola Pańskiego ojca. Zrzec się dziedziczenia można więc w każdym czasie, a termin końcowy wyznacza chwila otwarcia spadku, którą to chwilą jest śmierć spadkodawcy.

Jest to najlepszy sposób i odpowiedź na pytanie, jak nie dziedziczyć długów po ojcu.

Potrzebujesz pomocy prawnika? Kliknij tutaj i opisz swój problem ›

Odrzucenie spadku po ojcu sposobem na uniknięciem dziedziczenia długów

Drugim sposobem, żeby nie dziedziczyć długów po ojcu, jest odrzucenia spadku po jego śmierci.

Kwestie odrzucenia spadku reguluje art. 1012 K.c.: „spadkobierca może bądź przyjąć spadek bez ograniczenia odpowiedzialności za długi (przyjęcie proste), bądź przyjąć spadek z ograniczeniem tej odpowiedzialności (przyjęcie z dobrodziejstwem inwentarza), bądź też spadek odrzucić”. Z kolei zgodnie z treścią art. 1015 K.c. „oświadczenie o przyjęciu lub o odrzuceniu spadku może być złożone w ciągu sześciu miesięcy od dnia, w którym spadkobierca dowiedział się o tytule swego powołania. Brak oświadczenia spadkobiercy w powyższym terminie jest jednoznaczny z prostym przyjęciem spadku. Jednakże gdy spadkobiercą jest osoba nie mająca pełnej zdolności do czynności prawnych albo osoba, co do której istnieje podstawa do jej całkowitego ubezwłasnowolnienia, albo osoba prawna, brak oświadczenia spadkobiercy w terminie jest jednoznaczny z przyjęciem spadku z dobrodziejstwem inwentarza”.

Początek biegu tego terminu związany jest z chwilą dowiedzenia się przez spadkobiercę o tytule swego powołania.

Chodzi tu o pozytywną wiedzę o faktach, z których wynika jego powołanie, pochodzącą z miarodajnego źródła. Po pierwsze więc spadkobierca musi dowiedzieć się o śmierci spadkodawcy. Po drugie – przy dziedziczeniu testamentowym musi dowiedzieć się o istnieniu korzystnej dla niego treści testamentu; przy dziedziczeniu ustawowym zaś – o istnieniu węzła rodzinnego, stanowiącego podstawę powołania do dziedziczenia, i braku silniej powołanych, chcących i mogących dziedziczyć (np. brat spadkodawcy może zawdzięczać swe powołanie zrzeczeniu się dziedziczenia przez zstępnych spadkodawcy).

Zobacz również: Jak pozbawić alkoholika majątku?

Kliknij tutaj i zapytaj prawnika online ›

Czy odrzucony spadek przechodzi na zstępnych spadkobiercy?

Spadek odrzucony przez Pana w ciągu 6 miesięcy od dnia śmierci ojca przechodzi na dalszych Pana zstępnych, a więc na Pana dzieci. One również będą musiały spadek odrzucić.

Reasumując – ma Pan dwie możliwości uniknięcia odpowiedzialności za długi po swoim ojcu: zrzec się spadku (forma umowy, która może być zawarta w każdej chwili za życia spadkodawcy – ojca) lub spadek odrzucić w terminie 6 miesięcy od dnia dowiedzenia się o tytule powołania, co w zasadzie odpowiada dniu śmierci spadkodawcy.

Oba te sposoby skutecznie uwolnią od dziedziczenia długów po ojcu.

Gdzie złożyć oświadczenie o odrzuceniu spadku?

Oświadczenie takie może Pan złożyć przed sądem rejonowym ostatniego miejsca zamieszkania spadkodawcy bądź przed notariuszem.

Przykłady

Przykład 1
Pani Ola dowiedziała się, że jej ojciec zmarł miesiąc temu. Nie utrzymywała z nim kontaktu od wielu lat, opuścił ją i jej matkę 20 lat wcześniej. Jest pewna, że zostały po nim same długi i zaległości u komornika. Najlepszym wyjściem, by nie dziedziczyć długów ojca, będzie dla niej odrzucenie spadku po nim. Ma na to 6 miesięcy.

 

Przykład 2
Pan Stanisław podjął w życiu wiele złych decyzji zawodowych i finansowych. Na szczęście ma z żoną rozdzielność majątkową i mieszkanie małżeńskie należy do niej. By nie obciążyć po śmierci dzieci swoimi długami, podpisuje z nimi umową o zrzeczenie się dziedziczenia, która dla bezpieczeństwa obejmie też wnuki pana Stanisława.

Podsumowanie

W wielu okolicznościach możemy stać się spadkobiercą. Nie zawsze będzie to jednak wiązało się z powiększeniem majątku. Jeśli więc spadkodawcą będzie osoba zadłużona, powinniśmy znać sposoby, by nie dziedziczyć tego długu. Mamy dwa wyjścia – jedno jeszcze za życia spadkodawcy, ale wymagające jego aprobaty, a drugie – po jego śmierci. Ważne, by wówczas zachować nakazane terminy i nie odziedziczyć długów.

Oferta porad prawnych

Sporo osób może potrzebować indywidualnej analizy prawnej danego przypadku. Często nie jesteśmy pewni, które przepisy dotyczą naszego przypadku, jak się zachować, by np. nie dziedziczyć długów po ojcu i by one nie przeszły na nasze dzieci.

Jeśli masz podobny problem prawny lub inne wątpliwości spadkowe, zadaj pytanie, wypełniając formularz znajdujący się pod tym tekstem.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz.U. 1964 nr 16 poz. 93
2. Uchwała Sądu Najwyższego z dnia 15.05.1972 r., sygn. akt II CRN 38/84

Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej  ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.

Zapytaj prawnika - porady prawne online

Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje!
Wycenę wyślemy do 1 godziny
Iryna Kowalczuk

O autorze: Iryna Kowalczuk

Magister prawa, absolwentka Lwowskiego Państwowego Uniwersytetu Spraw Wewnętrznych Ukrainy, uzyskany tytuł: magister prawa ukraińskiego; ukończyła także Studium Podyplomowe prawa UE na Uniwersytecie Warszawskim. Doświadczenie nabyła w trakcie pracy w dwóch kancelariach adwokackich. Ze względu na biegłość w analizie różnorodnych zagadnień prawnych w serwisie ePorady24.pl pełniła funkcję administratora. Udzielała porad z zakresu prawa spadkowego i rodzinnego oraz w sprawach związanych z prawem ukraińskim. Biegle posługuje się zarówno językiem ukraińskim, rosyjskim, jak i polskim. Z serwisem spadek.info współpracowała od początku jego istnienia czyli od 2012 roku.


Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem

Zapytaj prawnika

Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje!
Wycenę wyślemy do 1 godziny
Zadaj pytanie »

eporady24.pl

prawo-budowlane.info

odpowiedziprawne.pl

rozwodowy.pl

Szukamy prawnika »