Porady Prawne przez internet

Masz problem ze spadkiem?
Opisz swój problem i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Uprawnienie drugiej żony do dziedziczenia

Iryna Kowalczuk • Opublikowane: 2013-06-03

Sprawa dotyczy drugiego małżeństwa i dziedziczenia. Mój syn ożenił się ponownie. Ma dwoje dzieci z poprzedniego małżeństwa (jego druga żona nie ma dzieci). Przed zawarciem ślubu posiadał mieszkanie własnościowe i samochód. Czy w razie śmierci syna jego żona będzie uprawniona do dziedziczenia po nim majątku? Jak zabezpieczyć dzieci przed taką sytuacją?

Iryna Kowalczuk

»Wybrane opinie klientów

Dziękuję za rzeczową wyczerpującą odpowiedź
Grażyna
Dziękuję za odpowiedź. Wyjaśniła moje wątpliwości. 
Karol
Bardzo dziękuję. Wg mnie bardzo dobra i pełna odpowiedź,która wyjaśniła moje wątpliwości. Polecam innym mającym problemy z testamentem i zachowkiem.
Stanisław, 70 lat, emeryt
Polecam korzystanie z usługi eporady, wszystkie informacje są konkretne, szczegółowo i wyczerpująco opisane, niczym nie odbiega jak wizyta bezpośrednio w kancelarii. 100% profesjonalizmu w każdej dziedzinie. Sam korzystałem i gwarantuję 100% satysfakcji. Polecam.
Paweł, 39 lat
Fachowe porady jakie uzyskałam od Pana Marka Goli , pomogly mi w porozumieniu się z rodzina mojego męża, w sprawie zachowku po zmarłej teściowej.Dziekuje bardzo i będę dalej polecała państwa usługi moim znajomym.
Malgorzata

Jeśli Pana syn nie sporządzi testamentu na wypadek śmierci, to w grę będzie wchodzić dziedziczenie ustawowe.

Interesuje Cię ten temat? – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

„Art. 931. § 1. W pierwszej kolejności powołane są z ustawy do spadku dzieci spadkodawcy oraz jego małżonek; dziedziczą oni w częściach równych. Jednakże część przypadająca małżonkowi nie może być mniejsza niż jedna czwarta całości spadku”.

Powyższy zapis oznacza, że do dziedziczenia z ustawy zostaną powołane – oprócz małżonki – również dzieci spadkodawcy. Każdy ze spadkobierców odziedziczy zatem po 1/3 spadku (w sytuacji, gdy Pana syn nie będzie miał więcej dzieci).

Domniemywam, że między małżonkami istnieje tzw. wspólność majątkowa. Tym samym wszelkie przedmioty, które wchodziłyby do wspólności majątkowej, należą w połowie do każdego z małżonków.

Konsekwencją takiego stanu rzeczy jest fakt, że dziedziczeniu podlegają tylko przedmioty majątkowe w 1/2 ich wartości. Przykładowo gdyby małżonkowie mieli 100 tys. zł na rachunku bankowym, to po śmierci jednego z nich dziedziczeniu podlega tylko 50 tys. zł.

Zgodnie z art. 31 § 2 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego (w skrócie K.r.o.) „do majątku wspólnego należą w szczególności:

1) pobrane wynagrodzenie za pracę i dochody z innej działalności zarobkowej każdego z małżonków;

2) dochody z majątku wspólnego, jak również z majątku osobistego każdego z małżonków;

3) środki zgromadzone na rachunku otwartego lub pracowniczego funduszu emerytalnego każdego z małżonków;

4) kwoty składek zewidencjonowanych na subkoncie, o którym mowa w art. 40a ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2009 r. Nr 205, poz. 1585 z późn. zm.)”.

W myśl art. 33 K.r.o. „do majątku osobistego każdego z małżonków należą:

 

1) przedmioty majątkowe nabyte przed powstaniem wspólności ustawowej;

2) przedmioty majątkowe nabyte przez dziedziczenie, zapis lub darowiznę, chyba że spadkodawca lub darczyńca inaczej postanowił;

3) prawa majątkowe wynikające ze wspólności łącznej podlegającej odrębnym przepisom;

4) przedmioty majątkowe służące wyłącznie do zaspokajania osobistych potrzeb jednego z małżonków;

5) prawa niezbywalne, które mogą przysługiwać tylko jednej osobie;

6) przedmioty uzyskane z tytułu odszkodowania za uszkodzenie ciała lub wywołanie rozstroju zdrowia albo z tytułu zadośćuczynienia za doznaną krzywdę; nie dotyczy to jednak renty należnej poszkodowanemu małżonkowi z powodu całkowitej lub częściowej utraty zdolności do pracy zarobkowej albo z powodu zwiększenia się jego potrzeb lub zmniejszenia widoków powodzenia na przyszłość;

7) wierzytelności z tytułu wynagrodzenia za pracę lub z tytułu innej działalności zarobkowej jednego z małżonków;

8) przedmioty majątkowe uzyskane z tytułu nagrody za osobiste osiągnięcia jednego z małżonków;

9) prawa autorskie i prawa pokrewne, prawa własności przemysłowej oraz inne prawa twórcy;

10) przedmioty majątkowe nabyte w zamian za składniki majątku osobistego, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej”.

Majątek nabyty przez Pańskiego syna przed ślubem (czyli nieruchomość, samochód) wejdzie do spadku po jego śmierci i zostanie podzielony między spadkobierców ustawowych, czyli żonę i dzieci.

Z Pana pytania wynika, że Pana syn chciałby mieć wpływ na to, kto dziedziczy – przekazać dzieciom cały swój majątek, a także pozbawić swoją żonę spadku oraz ewentualnego zachowku. Jeżeli Pana syn przekazałby dzieciom nieruchomość oraz ruchomości na podstawie zwykłej umowy darowizny lub testamentu, wówczas o zachowek mogłaby wystąpić jego żona.

Krąg osób uprawnionych do zachowku reguluje art. 991 Kodeksu cywilnego (w skrócie K.c.):

„§ 1. Zstępnym, małżonkowi oraz rodzicom spadkodawcy, którzy byliby powołani do spadku z ustawy, należą się, jeżeli uprawniony jest trwale niezdolny do pracy albo jeżeli zstępny uprawniony jest małoletni – dwie trzecie wartości udziału spadkowego, który by mu przypadał przy dziedziczeniu ustawowym, w innych zaś wypadkach – połowa wartości tego udziału (zachowek).

§ 2. Jeżeli uprawniony nie otrzymał należnego mu zachowku bądź w postaci uczynionej przez spadkodawcę darowizny, bądź w postaci powołania do spadku, bądź w postaci zapisu, przysługuje mu przeciwko spadkobiercy roszczenie o zapłatę sumy pieniężnej potrzebnej do pokrycia zachowku albo jego uzupełnienia”.

„Art. 992. Przy ustalaniu udziału spadkowego stanowiącego podstawę do obliczania zachowku uwzględnia się także spadkobierców niegodnych oraz spadkobierców, którzy spadek odrzucili, natomiast nie uwzględnia się spadkobierców, którzy zrzekli się dziedziczenia albo zostali wydziedziczeni”.

Ustawodawca przewidział zamknięty katalog osób uprawnionych do zachowku – wymienia je powyższy przepis. Są to wyłącznie zstępni (dzieci, wnuki itd.), małżonek oraz rodzice spadkodawcy, którzy byliby powołani do spadku z ustawy.

Jeżeli Pański syn przekaże dzieciom swój majątek poprzez zwykłą umowę darowizny lub testament, osoba uprawniona do zachowku, czyli żona, może dochodzić zaspokojenia roszczenia w ciągu 5 lat od dnia śmierci spadkodawcy lub otwarcia testamentu po nim.

Należy również wskazać, że ustawodawca przewidział trzy sposoby, aby uniknąć zapłaty zachowku.

Sposób I – przekazanie nieruchomości za pomocą umowy dożywocia (jest to możliwie jedynie wtedy, gdy dzieci są pełnoletnie, oraz dotyczy jedynie nieruchomości).

Umowa o dożywocie, która polega na przeniesieniu własności nieruchomości w zamian za zapewnienie zbywcy dożywotniego utrzymania, jest czynnością prawną odpłatną i w żadnym wypadku nie może zostać uznana za bezpłatne przysporzenie. Tym samym własność nieruchomości nie mogłaby zostać zaliczona na poczet spadku po śmierci Pańskiego syna.

Z przepisów K.c. wynika, że strony umowy dożywocia mogą swobodnie kształtować treść obowiązków nakładanych na nabywcę nieruchomości w związku z umową dożywocia. W umowie dożywocia strony same określają, co należy rozumieć przez pojęcie dożywotniego utrzymania. Dopiero w razie braku postanowień umownych wchodzą obowiązki określone w art. 908 K.c.

Sposób II – wydziedziczenie.

Wydziedziczenie to pozbawienie przez spadkodawcę prawa do zachowku. Powinno ono znaleźć się w testamencie. Wydziedziczenie może nastąpić, gdy uprawniony do zachowku:

  1. wbrew woli spadkodawcy postępuje uporczywie w sposób sprzeczny z zasadami współżycia społecznego;
  2. dopuścił się względem spadkodawcy albo jednej z najbliższych mu osób umyślnego przestępstwa przeciwko życiu, zdrowiu lub wolności albo rażącej obrazy czci;
  3. uporczywie nie dopełnia względem spadkodawcy obowiązków rodzinnych.

Wydziedziczenie z innych przyczyn niż wyżej wymienione jest niedopuszczalne. Przyczynę wydziedziczenia należy wskazać w testamencie.

Aby wydziedziczenie było skuteczne, spadkodawca nie musi używać specjalnych, ściśle określonych wyrażeń, z tym jednak zastrzeżeniem, że te sformułowania nie mogą nasuwać wątpliwości co do istnienia zamiaru pozbawienia uprawnionego należnego mu, z mocy ustawy, zachowku.

Ważne jest, że przyczyna wydziedziczenia uprawnionego do zachowku powinna wynikać wprost z treści testamentu (art. 1009 K.c.). Innymi słowy, aby wydziedziczenie było skuteczne, konieczne jest wyraźne wskazanie w testamencie jednej z przyczyn z art. 1008 K.c., najlepiej wraz z jej uszczegółowieniem i uzasadnieniem.

Sposób III – zrzeczenie się dziedziczenia.

Odnosi się to do sytuacji, w której żona Pańskiego syna zrzekłaby się dziedziczenia po śmierci swojego męża. Można tego dokonać wyłącznie przez umowę zawartą pomiędzy małżonkami.

Według art. 1048 K.c.: „Spadkobierca ustawowy może przez umowę z przyszłym spadkodawcą zrzec się dziedziczenia po nim. Umowa taka powinna być zawarta w formie aktu notarialnego”.

Stosownie do art. 1049 § 1 K.c.: „Zrzeczenie się dziedziczenia obejmuje również zstępnych zrzekającego się, chyba że umówiono się inaczej”. Według § 2 tego artykułu zrzekający się oraz jego zstępni, których obejmuje zrzeczenie się dziedziczenia, zostają wyłączeni od dziedziczenia, tak jakby nie dożyli otwarcia spadku.

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>


Indywidualne Porady Prawne

Masz problem ze spadkiem?
Opisz swój problem i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Podobne materiały

Zmarli rodzice i dziedziczenie

Nasi (moi i dwóch braci) rodzice zmarli sześć lat temu. Jeden z braci mieszkał z rodzicami. Ich wolą był podział majątku równo między...

Czy w razie śmierci męża dziedziczę jego długi?

Mąż jest nałogowym hazardzistą, w związku z czym ma bardzo wysokie długi. Czy w razie śmierci męża...

Uregulowanie spraw spadkowych po rodzicach

Siedem lat temu zmarł mój ojciec. Nie pozostawił testamentu, a mama nie przeprowadziła wówczas sprawy spadkowej. Dwa miesiące temu zmarła mama, również nie...

Dziedziczenie przez dziecko z pierwszego małżeństwa

Jestem dzieckiem ojca z pierwszego małżeństwa. Moi rodzice się rozwiedli i samodzielnie podzielili majątek, nie spisując tego na papierze. Ojciec ponownie...

Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy
wizytówka Zadaj pytanie »