Kategoria: Spadek

Porady Prawne przez internet

Masz problem ze spadkiem?
Opisz swój problem i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Przekazanie spadku po ojcu mamie

Iryna Kowalczuk • Opublikowane: 2018-07-04

Przed 3 miesiącami zmarł mój ojciec. Był on wraz z mamą właścicielem (po 1/2) domu i działki. W domu, prócz mamy, mieszkam ja i siostra. Mamy jeszcze brata, który ma już swoją rodzinę i z nami nie mieszka. Tata nie pozostawił testamentu. Jesteśmy zgodni z rodzeństwem co do tego, aby mama, dopóki żyje, była właścicielką całej nieruchomości. Zatem chcielibyśmy jej zapisać nasze części, ale nie wiemy jak. Proszę nam wyjaśnić, jak to optymalnie zrobić i ile to kosztuje. Co w naszej sytuacji z podatkiem od spadku? Dodam jeszcze, że brat jest w trudnej sytuacji, ma zadłużoną firmę. Co można zrobić, aby jego długi nie obciążyły domu?

Iryna Kowalczuk

»Wybrane opinie klientów

Polecam korzystanie z usługi eporady, wszystkie informacje są konkretne, szczegółowo i wyczerpująco opisane, niczym nie odbiega jak wizyta bezpośrednio w kancelarii. 100% profesjonalizmu w każdej dziedzinie. Sam korzystałem i gwarantuję 100% satysfakcji. Polecam.
Paweł, 39 lat
Fachowe porady jakie uzyskałam od Pana Marka Goli , pomogly mi w porozumieniu się z rodzina mojego męża, w sprawie zachowku po zmarłej teściowej.Dziekuje bardzo i będę dalej polecała państwa usługi moim znajomym.
Malgorzata
Otrzymałam odpowiedź bardzo wyczerpującą i klarowną.
Anna, 66 lat, inżynier
Bardzo profesjonalnie, szybko, wszystko zrozumiałe
Ania, 68 lat, emerytka
Chciałem bardzo podziękować za poradę która mi bardzo pomogła wasza firma działa na najwyższym poziomie wasze odpowiedzi były wyczerpujące i pomocne jeszcze raz bardzo dziękuję i pozdrawiam.
Krzysztof

W pierwszej kolejności musi Pani przeprowadzić postępowanie spadkowe po zmarłym ojcu. Może to Pani zrobić przed sądem lub u notariusza.

Interesuje Cię ten temat? – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

Droga sądowa:

Aby przeprowadzić sprawę spadkową, należy złożyć do sądu rejonowego właściwego ze względu na ostatnie miejsce zamieszkania osoby zmarłej wniosek o stwierdzenie nabycia spadku. Powinien on zawierać:

  • imię i nazwisko, datę i miejsce śmierci spadkodawcy oraz wskazanie ostatniego miejsca jego stałego zamieszkania;
  • imię, nazwisko i adres wnioskodawcy;
  • wskazanie pozostałych poza wnioskodawcą uczestników postępowania o stwierdzenie nabycia spadku (osób, które mogą być spadkobiercami) – imiona, nazwiska i adresy;
  • żądanie stwierdzenia nabycia spadku po zmarłym;
  • informacje o ewentualnych testamentach pozostawionych przez zmarłego;
  • informację o tym, czy poszczególni uczestnicy postępowania złożyli oświadczenia o przyjęciu lub odrzuceniu spadku;
  • wskazanie interesu, jaki wnioskodawca ma we wszczęciu postępowania o stwierdzenie nabycia spadku;
  • uzasadnienie zawierające w szczególności opis pokrewieństwa pomiędzy spadkodawcą i uczestnikami postępowania.

Do wniosku powinny zostać dołączone następujące dokumenty:

  1. odpis aktu zgonu spadkodawcy;
  2. odpisy aktów stanu cywilnego, na podstawie których można ustalić pokrewieństwo uczestników postępowania ze zmarłym (odpisy skrócone aktu urodzenia lub odpisy skrócone aktu małżeństwa);
  3. testament lub testamenty, jeżeli zmarły takowe zostawił, a wnioskodawca jest w ich posiadaniu; ewentualnie należy wskazać miejsce przechowywania testamentu lub osobę, która jest w posiadaniu testamentu, jeżeli wnioskodawca posiada taką wiedzę (osoba, u której znajduje się testament, jest obowiązana złożyć go w sądzie spadku, gdy dowie się o śmierci spadkodawcy, chyba że złożyła go u notariusza);
  4. odpisy wniosku dla każdego z uczestników postępowania.

Należy zaznaczyć, że zgodnie z art. 1026 Kodeksu cywilnego stwierdzenie nabycia spadku nie może nastąpić przed upływem sześciu miesięcy od otwarcia spadku (od dnia śmierci spadkodawcy), chyba że wszyscy znani spadkobiercy złożyli już oświadczenia o przyjęciu lub o odrzuceniu spadku. Tak więc radziłabym Pani odczekać te 6 miesięcy i dopiero wówczas złożyć wniosek do sądu.

Zgodnie z art. 628 Kodeksu postępowania cywilnego – właściwym do rozpatrzenia wniosku o stwierdzenie nabycia spadku jest sąd rejonowy, w okręgu którego spadkodawca miał ostatnie miejsce zamieszkania. Jeżeli miejsca zamieszkania nie da się ustalić, wniosek należy złożyć w sądzie rejonowym, w okręgu którego znajduje się majątek spadkowy lub jego części. Jeżeli i ten fakt nie jest możliwy do ustalenia, wniosek należy skierować do Sądu Rejonowego dla Miasta Stołecznego Warszawy.

Wniosek podlega opłacie 50 zł. W postępowaniu wszczętym takim wnioskiem sąd bada, kto jest spadkobiercą zmarłego i stwierdza, kto i w jakiej ułamkowej części odziedziczył spadek po zmarłym.

Droga notarialna:

Stwierdzenie nabycia spadku może nastąpić przed notariuszem, który sporządza wówczas akt poświadczenia dziedziczenia. Przed sporządzeniem tego aktu notariusz spisuje protokół dziedziczenia.

Aby notariusz sporządził akt poświadczenia dziedziczenia testamentowego, koniecznym jest stawienie się przed notariuszem wszystkich osób, które mogą wchodzić w rachubę jako spadkobiercy ustawowi lub testamentowi.

Również notariuszowi należy przedstawić akty stanu cywilnego – akt zgonu spadkodawcy oraz akty urodzenia bądź małżeństwa.

W pierwszej kolejności notariusz spisze protokół dziedziczenia. Notariusz ma obowiązek pouczyć stawiających się o obowiązku ujawnienia wszelkich okoliczności objętych treścią protokołu oraz o odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań.

Spadkobierca powinien złożyć u notariusza takie same dokumenty, które są niezbędne, aby sąd wydał postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku. Będą to: odpis aktu zgonu spadkodawcy oraz odpis aktu urodzenia spadkobierców (w przypadku mężatek odpis aktu małżeństwa).

W protokole dziedziczenia notariusz zamieści w szczególności:

  • zgodne żądanie poświadczenia dziedziczenia złożone przez osoby biorące udział w spisywaniu protokołu;
  • oświadczenie o istnieniu lub nieistnieniu osób, które wyłączałyby znanych spadkobierców od dziedziczenia lub dziedziczyłyby wraz z nimi;
  • oświadczenie o znanych testamentach spadkodawcy lub braku takich testamentów;
  • oświadczenie, że w odniesieniu do spadku nie zostało uprzednio wydane postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku i nie toczy się postępowanie o stwierdzenie nabycia spadku ani nie został sporządzony akt poświadczenia dziedziczenia;
  • oświadczenie, czy w skład spadku wchodzi gospodarstwo rolne oraz który spośród spadkobierców powołanych do spadku z ustawy odpowiada warunkom przewidzianym do dziedziczenia gospodarstwa rolnego;
  • oświadczenie, czy spadkodawca w chwili śmierci był cudzoziemcem lub nie posiadał żadnego obywatelstwa, nie zamieszkiwał w Rzeczypospolitej Polskiej albo w skład spadku wchodzą prawa rzeczowe lub posiadanie nieruchomości położonej za granicą;
  • oświadczenie, czy były składane oświadczenia o przyjęciu lub odrzuceniu spadku, czy zostało wydane orzeczenie dotyczące niegodności dziedziczenia oraz czy były zawierane umowy z przyszłym spadkodawcą w przedmiocie zrzeczenia się dziedziczenia po nim;
  • wzmiankę o pouczeniu przez notariusza o odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych oświadczeń.

Na podstawie protokołu dziedziczenia notariusz sporządza akt poświadczenia dziedziczenia. Sporządzenie tego aktu jest możliwe jedynie, jeżeli nie ma wątpliwości co do osoby spadkobiercy i wysokości udziałów w spadku.

Akt poświadczenia dziedziczenia powinien być podpisany przez wszystkich biorących udział w spisywaniu protokołu dziedziczenia i powinien zawierać m.in. dzień, miesiąc i rok oraz miejsce sporządzenia aktu, dane dotyczące notariusza i siedziby kancelarii notarialnej, dane dotyczące spadkodawcy, datę i miejsce zgonu spadkodawcy i jego ostatnie miejsce zamieszkania, wskazanie spadkobierców, którym przypadł spadek, tytuł powołania do spadku i wysokość udziałów w spadku.

Po sporządzeniu aktu poświadczenia dziedziczenia notariusz zarejestruje go w elektronicznym rejestrze prowadzonym przez Krajową Radę Notarialną. Spadkobierca otrzyma od notariusza wypisy z oryginalnego aktu poświadczenia dziedziczenia, które są podstawą do wykazywania prawa do spadku.

Zarejestrowany akt poświadczenia dziedziczenia ma skutki prawomocnego postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku.

Z tego, co Pani napisała, spadek po ojcu, w tym oczywiście 1/2 domu, zostanie podzielony pomiędzy Panią, brata, siostrę i mamę w wysokości po 1/4 udziału.

Maksymalna opłata notarialna za sporządzenie aktu poświadczenia dziedziczenia ustawowego lub testamentowego wynosi 50 zł. Za sporządzenie protokołu dziedziczenia maksymalna stawka to 100 zł, a za sporządzenie protokołu otwarcia i ogłoszenia testamentu maksymalna stawka wynosi 50 zł. Do opłaty notarialnej należy doliczyć 22% VAT.

Posiadając postanowienie sądu o stwierdzeniu nabycia spadku lub akt poświadczenia dziedziczenia sporządzony przez notariusza, można dokonywać rozporządzeń majątkiem spadkowym.

Dopiero teraz, po przeprowadzeniu postępowania spadkowego, będziecie mogli Państwo darować swoje udziały w majątku spadkowym po ojcu na rzecz mamy. Najszybciej zrobić to w postępowaniu u notariusza, jest najszybciej, ale i drożej.

Maksymalna stawka taksy notarialnej jest zależna od wartości majątku podlegającego działowi i wynosi od wartości:

  • wartość majątku do 3000 zł – maksymalna opłata 100 zł;
  • powyżej 3000 zł do 10 000 zł – 100 zł + 3% od nadwyżki powyżej 3000 zł;
  • powyżej 10 000 zł do 30 000 zł – 310 zł + 2% od nadwyżki powyżej 10 000 zł;
  • powyżej 30 000 zł do 60 000 zł – 710 zł + 1% od nadwyżki powyżej 30 000 zł;
  • powyżej 60 000 zł do 1 000 000 zł – 1010 zł + 0,4% od nadwyżki powyżej 60 000zł;
  • powyżej 1 000 000 zł do 2 000 000 zł – 4770 zł + 0,2% od nadwyżki powyżej 1 000 000 zł;
  • powyżej 2 000 000 zł – 6770 zł + 0,25% od nadwyżki powyżej 2 000 000 zł, nie więcej jednak niż 10 000 zł, a w przypadku czynności dokonywanych pomiędzy osobami zaliczonymi do I grupy podatkowej w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn – nie więcej niż 7500 zł.

Powyższe kwoty są kwotami maksymalnymi, jakie może naliczyć notariusz. Do kwot tych notariusz doliczy 23% podatku VAT.

Drugim ze sposobów dokonania działu spadku jest droga sądowa – takie postępowanie jest tańsze, ale może dłużej trwać. Wniosek o dział spadku ze zniesieniem współwłasności może złożyć każdy ze spadkobierców.

W postępowaniu działowym zarówno skład, jak i wartość spadku ulegającego podziałowi ustala sąd, który dokonuje tego na podstawie wyjaśnień uczestników postępowania. Od właściwego ustalenia wartości majątku spadkowego zależy obliczenie wielkości poszczególnych sched spadkowych przypadających na rzecz poszczególnych współspadkobierców.

We wniosku o dział spadku (który składa się do sądu właściwego ze względu na ostatnie miejsce zamieszkania spadkodawcy, a jeżeli tego nie można ustalić – ze względu na położenie majątku spadkowego) można zaproponować sposób dokonania podziału majątku.

Z punktu widzenia sposobu dokonania działu spadku można wyróżnić:

  1. podział fizyczny spadku – podział w naturze;
  2. przyznanie przedmiotów spadkowych jednemu spadkobiercy, z obowiązkiem spłaty pozostałych lub bez takiej spłaty;
  3. podział cywilny – polega na sprzedaży przedmiotów wchodzących w skład spadku i podziale uzyskanej w ten sposób sumy między współspadkobiercami.

Przy zgodnym podziale spadku w zasadzie sąd związany jest sposobem podziału podanym przez spadkobierców w zgodnym wniosku. Może on od tego odstąpić jedynie wówczas, gdy występuje sprzeczność proponowanego podziału z prawem, zasadami współżycia społecznego albo też podział naruszałby w sposób rażący interesy osób uprawnionych. W braku zgodnego wniosku uczestników postępowania sąd powinien dokonać działu z uwzględnieniem składu dzielonego spadku oraz interesów poszczególnych współspadkobierców.

Wysokość opłaty sądowej w sprawie o dział spadku wynosi (zgodnie z art. 51 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych):

  • 500 zł – od wniosku o dział spadku;
  • 300 zł – jeżeli zawiera on zgodny projekt działu spadku;
  • 1000 zł – od wniosku o dział spadku połączony ze zniesieniem współwłasności;
  • 600 zł – od wniosku, jeżeli zawiera on zgodny projekt działu spadku i zniesienia współwłasności.

Jak zatem widać, jeżeli przy dziale spadku mielibyśmy kierować się kryterium kosztów, to z pewnością tańszą opcją będzie postępowanie sądowe.

We wniosku należy wskazać wszystkie składniki majątku spadkowego wraz z podaniem ich wartości oraz sposobem zgodnego podziału. Czyli wskazują Państwo jako spadkobiercy, że chcecie, aby cały majątek spadkowy przeszedł na mamę bez spłat. Jeżeli z kolei zależy Pani na szybkim przeprowadzeniu postępowania, to proponuję przeprowadzić je przed notariuszem. Można u niego wszystko załatwić w jeden dzień. Wartość majątku spadkowego określają sami spadkobiercy, oczywiście muszą to być aktualne ceny rynkowe a nie zaniżone, bo może się do tego „przyczepić” urząd skarbowy, więc nie warto tu kombinować.

Co się tyczy Pani brata, to jeżeli ma długi i otrzyma spadek, to wierzyciele będą mogli zająć jego udział w spadku na poczet tego długu. Jeżeli więc nie chce Pani, aby dług brata ciążył na domu, wówczas w trakcie działu spadku, o którym pisałam powyżej, trzeba by było brata z jego udziału spłacić, czyli on przekazuje Pani lub siostrze lub mamie swój udział, ale odpłatnie. Wówczas wierzyciele brata nie mogliby wejść z wierzytelnością na dom.

Co się tyczy kwestii podatkowych, to od chwili uprawomocnienia się postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku lub od chwili sporządzenia aktu poświadczenia dziedziczenia biegnie 6-miesięczny termin na złożenie przez spadkobiercę w urzędzie skarbowym zgłoszenia o nabyciu spadku, które jest niezbędne, aby mógł on skorzystała z ulgi w podatku od spadku.

Zgodnie z art. 4a ustawy o podatku od spadków i darowizn, stosownie do którego zwalnia się od podatku nabycie własności rzeczy lub praw majątkowych przez małżonka, zstępnych, wstępnych, pasierba, rodzeństwo, ojczyma i macochę, jeżeli zgłoszą nabycie własności rzeczy lub praw majątkowych właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego, w przypadku nabycia w drodze dziedziczenia, w terminie 6 miesięcy od dnia uprawomocnienia się orzeczenia sądu stwierdzającego nabycie spadku lub sporządzenia notarialnego aktu poświadczenia dziedziczenia. Tak więc musi Pani i pozostali spadkobiercy pamiętać o zgłoszeniu nabycia spadku w urzędzie skarbowym w podanym wyżej terminie. Wówczas nie będziecie musieli płacić podatku.

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>


Indywidualne Porady Prawne

Masz problem ze spadkiem?
Opisz swój problem i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)
Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy
wizytówka Zadaj pytanie »