Bank blokuje wypłatę z konta zmarłego – co zrobić?

Kiedy bank musi wypłacić pieniądze na koszty pogrzebu?

Zgodnie z Prawem bankowym bank jest obowiązany wypłacić z rachunku zmarłego kwotę wydatkowaną na koszty jego pogrzebu. Wypłata następuje na rzecz osoby, która przedstawi rachunki potwierdzające poniesione wydatki. Nie musi to być spadkobierca, ale musi to być osoba, która rzeczywiście zapłaciła za pogrzeb.

Wypłata jest ograniczona dwoma warunkami: po pierwsze, nie może przekraczać środków znajdujących się na rachunku, a po drugie, nie może przekraczać kosztów urządzenia pogrzebu zgodnie ze zwyczajami przyjętymi w danym środowisku. Bank może więc badać, czy przedstawione wydatki dotyczą pogrzebu i czy ich wysokość nie jest rażąco wygórowana. To, kto ostatecznie powinien je ponieść, wyjaśnia szerzej temat koszty pogrzebu i nagrobka.

Kwota wypłacona na koszty pogrzebu nie jest zwykłą wypłatą spadku. Jest to szczególny mechanizm z Prawa bankowego, który pozwala rozliczyć pogrzeb jeszcze przed pełnym działem spadku. Nie oznacza to jednak, że bank ma prawo prowadzić sprawę bez końca albo żądać dokumentów niemających związku z wypłatą.

Wypłata pozostałych środków spadkobiercom

Inaczej wygląda wypłata pozostałych pieniędzy z rachunku zmarłego. Te środki co do zasady wchodzą do spadku, chyba że wcześniej doszło do skutecznej wypłaty na podstawie szczególnych przepisów, np. zwrotu kosztów pogrzebu albo dyspozycji wkładem na wypadek śmierci, jeżeli taka dyspozycja została ustanowiona. Zasady te dobrze widać na przykładzie sprawy, w której rozliczane jest konto zmarłej babci.

Bank zwykle wymaga dokumentów potwierdzających śmierć posiadacza rachunku oraz prawa spadkobierców do spadku. W praktyce najczęściej chodzi o odpis aktu zgonu, prawomocne postanowienie sądu o stwierdzeniu nabycia spadku albo zarejestrowany akt poświadczenia dziedziczenia sporządzony przez notariusza. Znaczenie takiego dokumentu pokazuje temat postanowienie o spadku a wypłata pieniędzy. Jeżeli spadkobierców jest kilku, bank może wymagać zgodnych dyspozycji wszystkich spadkobierców albo działania przez pełnomocnika.

Jeżeli siostra udzieliła pełnomocnictwa drugiemu spadkobiercy, bank powinien ocenić jego treść, zakres i formę. Pełnomocnictwo powinno jednoznacznie obejmować reprezentowanie przed bankami, składanie dyspozycji dotyczących rachunków zmarłego, odbiór środków oraz podpisywanie dokumentów potrzebnych do rozliczenia spadku. Inaczej niż upoważnienie do konta po śmierci udzielone jeszcze za życia posiadacza, pełnomocnictwo między spadkobiercami dotyczy już rozliczenia spadku. Brak wskazania nazwy konkretnego banku nie musi automatycznie oznaczać nieważności pełnomocnictwa, jeżeli z dokumentu jasno wynika, że obejmuje ono rachunki bankowe spadkodawcy. Bank może jednak wymagać doprecyzowania pełnomocnictwa, jeżeli jego zakres budzi realne wątpliwości.

Oryginały faktur, duplikaty i kopie dokumentów

W sprawach wypłaty kosztów pogrzebu banki często żądają oryginałów rachunków lub faktur. Jest to zrozumiałe, ponieważ bank wypłaca środki z rachunku osoby zmarłej i musi ograniczyć ryzyko podwójnej wypłaty albo wypłaty na podstawie niepewnych dokumentów.

Jeżeli dysponujesz tylko kopiami, warto wystąpić do zakładu pogrzebowego, zarządcy cmentarza, kwiaciarni, parafii lub innego wystawcy dokumentu o duplikat faktury albo poświadczenie kopii za zgodność. W postępowaniu sądowym niepoświadczona kserokopia dokumentu może mieć ograniczoną wartość dowodową, zwłaszcza gdy druga strona kwestionuje jej treść. Podobnie bank może odmówić przyjęcia samej kopii, jeżeli nie pozwala ona bezpiecznie ustalić, kto poniósł koszt i czy dokument jest autentyczny.

Bank nie powinien natomiast żądać dokumentów całkowicie nieadekwatnych do sprawy. Jeżeli dokument potwierdza koszt pogrzebu, osobę nabywcy i zapłatę, a bank nadal odmawia wypłaty, należy poprosić o wskazanie konkretnej podstawy odmowy.

Czy bank może blokować Twoje własne środki?

Jeżeli chodzi o pieniądze znajdujące się na rachunku zmarłego, bank może wstrzymać wypłatę do czasu wyjaśnienia, komu i na jakiej podstawie ma wypłacić środki. Nie jest to jednak dowolna blokada, lecz zabezpieczenie rachunku po śmierci posiadacza do czasu przedstawienia właściwych dokumentów. Typowy przebieg takiej sprawy opisuje temat pieniądze na koncie po śmierci małżonka.

Inaczej należy ocenić blokowanie środków należących do osoby żyjącej, np. na jej własnym rachunku. Bank powinien mieć do tego konkretną podstawę prawną, umowną albo wynikającą z przepisów szczególnych. Sam spór o zwrot kosztów pogrzebu z rachunku zmarłego nie powinien automatycznie uzasadniać blokady prywatnych środków spadkobiercy. W takiej sytuacji należy niezwłocznie zażądać pisemnego wyjaśnienia, czego dotyczy blokada, na jakiej podstawie została zastosowana i kiedy zostanie uchylona.

Jak złożyć reklamację do banku?

Najpierw złóż reklamację w banku. Zrób to pisemnie, przez bankowość elektroniczną, listem poleconym albo w oddziale z potwierdzeniem przyjęcia. W reklamacji opisz chronologię sprawy, wskaż daty złożenia dokumentów, załącz ich kopie oraz napisz jasno, czego żądasz: wypłaty środków, uznania pełnomocnictwa, zwrotu kosztów pogrzebu albo odblokowania rachunku.

W reklamacji warto zażądać także pisemnego wskazania podstawy prawnej odmowy. Jeżeli bank twierdzi, że pełnomocnictwo jest niewystarczające, powinien wskazać, jaki konkretnie element dokumentu budzi wątpliwości. Jeżeli twierdzi, że kopie faktur nie wystarczają, powinien wyjaśnić, czy akceptuje duplikaty albo kopie poświadczone za zgodność.

Podmiot rynku finansowego powinien odpowiedzieć na reklamację co do zasady w terminie 30 dni. W sprawach szczególnie skomplikowanych termin może zostać wydłużony do 60 dni, ale bank powinien wyjaśnić przyczynę opóźnienia i wskazać przewidywany termin odpowiedzi. Brak odpowiedzi w ustawowym terminie może działać na korzyść klienta w dalszym sporze.

Co po negatywnej odpowiedzi banku?

Jeżeli bank podtrzyma odmowę albo nie odpowie w terminie, można złożyć wniosek o interwencję do Rzecznika Finansowego. Do wniosku należy dołączyć reklamację, odpowiedź banku, dokumenty spadkowe, pełnomocnictwo, faktury lub rachunki oraz korespondencję z bankiem.

W sprawach, w których bank bezzasadnie przetrzymuje środki, możliwe jest także dochodzenie roszczeń na drodze sądowej. W zależności od sytuacji może chodzić o żądanie wypłaty pieniędzy, ustalenie bezpodstawności odmowy, odsetki za opóźnienie albo naprawienie szkody wynikłej z nieuzasadnionej blokady. Ostateczna strategia zależy jednak od treści dokumentów, statusu postępowania spadkowego i odpowiedzi banku.

Jakie dokumenty przygotować?

Przed kolejną wizytą w banku warto uporządkować dokumenty i złożyć je z krótkim pismem przewodnim. W typowej sprawie przydatne będą:

• odpis aktu zgonu posiadacza rachunku,
• prawomocne postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku albo zarejestrowany akt poświadczenia dziedziczenia,
• dokument tożsamości spadkobiercy lub pełnomocnika,
• pełnomocnictwo od drugiego spadkobiercy z jasnym zakresem umocowania,
• oryginały faktur, duplikaty albo kopie poświadczone za zgodność,
• potwierdzenia zapłaty za usługi pogrzebowe, jeżeli bank ich wymaga,
• kopie wcześniejszej korespondencji z bankiem.

Jeżeli bank kwestionuje pełnomocnictwo tylko dlatego, że nie wskazano w nim konkretnej nazwy banku, warto złożyć pisemne stanowisko, że umocowanie obejmuje wszystkie rachunki bankowe spadkodawcy, oraz zażądać wskazania podstawy odmowy. Równolegle, dla przyspieszenia sprawy, można rozważyć sporządzenie nowego, bardziej szczegółowego pełnomocnictwa.

Przeczytaj również:

• akcje po zmarłym na rachunku maklerskim
• zgoda sądu na wypłatę spadku małoletniemu
• udziały w spółdzielni po śmierci członka
• środki z OFE po śmierci byłego
• odprawa i pensja po śmierci

FAQ

Czy bank może żądać oryginałów faktur za pogrzeb?

Tak, bank może żądać oryginałów, duplikatów albo kopii poświadczonych za zgodność, ponieważ na ich podstawie wypłaca pieniądze z rachunku zmarłego. Sama zwykła kserokopia może być niewystarczająca.

Czy zwrot kosztów pogrzebu wymaga zakończenia sprawy spadkowej?

Co do zasady nie. Zwrot kosztów pogrzebu jest szczególną wypłatą przewidzianą w Prawie bankowym i przysługuje osobie, która poniosła koszty oraz przedstawiła rachunki. Bank może jednak badać dokumenty potwierdzające wydatek.

Czy pełnomocnictwo musi wskazywać nazwę konkretnego banku?

Nie zawsze. Najważniejsze jest to, czy z pełnomocnictwa wynika jednoznacznie, że pełnomocnik może reprezentować spadkobiercę wobec banków, składać dyspozycje i odbierać środki. Jeżeli zakres jest ogólny lub niejasny, bank może żądać doprecyzowania.

Co zrobić, gdy bank nie odpowiada?

Należy złożyć formalną reklamację i zachować dowód jej złożenia. Jeżeli bank nie odpowie w ustawowym terminie albo odpowiedź będzie niezasadna, można skierować sprawę do Rzecznika Finansowego, a w razie potrzeby rozważyć pozew.

Czy bank może zatrzymać pieniądze spadkobiercy z jego własnego rachunku?

Bank powinien mieć do tego konkretną podstawę. Spór o wypłatę z rachunku zmarłego nie powinien sam w sobie uzasadniać blokady prywatnego rachunku spadkobiercy. W takiej sytuacji należy żądać pisemnego wskazania podstawy blokady.

Podsumowanie

W sprawach po śmierci posiadacza rachunku trzeba odróżnić zwrot kosztów pogrzebu od wypłaty środków należących do spadku. Zwrot kosztów pogrzebu wymaga przede wszystkim rachunków potwierdzających poniesione wydatki. Wypłata pozostałych pieniędzy wymaga natomiast wykazania praw spadkowych i zgodnych dyspozycji uprawnionych osób albo prawidłowego pełnomocnictwa.

Jeżeli bank odmawia wypłaty, warto działać pisemnie: zażądać podstawy prawnej odmowy, uzupełnić tylko rzeczywiście potrzebne dokumenty, złożyć reklamację i pilnować terminów odpowiedzi. Przy dalszej odmowie możliwa jest interwencja Rzecznika Finansowego lub dochodzenie roszczeń przed sądem.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz.U. 1964 nr 43 poz. 296
2. Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Prawo bankowe - Dz.U. 1997 nr 140 poz. 939
3. Ustawa z dnia 5 sierpnia 2015 r. o rozpatrywaniu reklamacji przez podmioty rynku finansowego, o Rzeczniku Finansowym i o Funduszu Edukacji Finansowej

Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej  ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.