Porady Prawne przez internet

Masz problem ze spadkiem?
Opisz swój problem i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Przedłużenie terminu na odrzucenie spadku

Autor: Bogusław Nowakowski • Opublikowane: 2013-11-18

Mój mąż otrzymał spadek, który odrzucił. Złożył też wniosek o pozwolenie na odrzucenie spadku przez nasze małoletnie dzieci; niestety nawet jeśli sąd wyrazi zgodę, postanowienie uprawomocni się już po upływie sześciu miesięcy od śmierci spadkodawcy. Czy jest możliwość przedłużenia terminu na odrzucenie spadku?

Oświadczenie o przyjęciu lub odrzuceniu spadku może zostać złożone w terminie sześciu miesięcy od dnia, w którym spadkobierca dowiedział się o tytule swego powołania (art. 1015 § 1 Kodeksu cywilnego; w skrocie: K.c.). Dotyczy to zarówno spadkobiercy ustawowego, jak i testamentowego.

Termin przewidziany w art. 1015 § 1 K.c. jest terminem zawitym prawa materialnego, co oznacza, że nie podlega on przywróceniu. Oświadczenie o przyjęciu lub odrzuceniu spadku złożone po terminie nie wywołuje żadnych skutków prawnych.

Jeśli chodzi o odrzucenie spadku przez nieletnie dzieci i wnuki, odrzucenie spadku przez osobę niepełnoletnią jest czynnością przekraczającą zwykły zarząd. Oznacza to, że rodzice nie mogą bez zgody sądu opiekuńczego dokonać takiej czynności ani wyrażać zgody na jej wykonanie (art. 101 § 3 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego; w skrócie: K.r.o.).

Sąd najwyższy w orzeczeniu z dnia 13 grudnia 2012 r. w sprawie V CSK 18/12 wskazuje:

„Oświadczenie o przyjęciu lub odrzuceniu spadku może być złożone a terminie sześciu miesięcy od dnia, w którym spadkobierca dowiedział się o tytule swego powołania. Przewidziany w art. 1015 § 1 K.c. termin jest terminem zawitym prawa materialnego, do biegu którego mają zastosowanie art. 110 do 116 K.c. Początek toku tego czasu liczony jest w odniesieniu do każdego spadkobiercy od dnia, w którym dowiedział się on z właściwego, pewnego źródła o tytule powołania. Oznacza to, że oddzielnie liczony jest jego bieg zarówno co do każdego spadkobiercy, jak i co do dla każdego z tytułów powołania.

Przy dziedziczeniu ustawowym w razie dojścia do spadku spadkobiercy powołanego w dalszej kolejności, z uwagi na odrzucenie spadku przez wyprzedzającego go spadkobiercę, termin do złożenia oświadczenia przez spadkobiercę dochodzącego w dalszej kolejności, rozpoczyna się od dnia, w którym dowiedział się on o odrzuceniu spadku przez wyprzedzającego go spadkobiercę. Jeżeli spadkobierca nie ma zdolności do czynności prawnych, początkiem terminu w stosunku do niego jest dzień, w którym o tytule jego powołania dowiedział się jego przedstawiciel ustawowy.

Ukształtowanie w art. 1015 § 1 K.c. terminu do złożenia oświadczenia o przyjęciu lub odrzuceniu spadku jako terminu zawitego prawa materialnego oznacza, że z chwilą jego upływu wygasa uprawnienie do skorzystania z tego prawa podmiotowego, a oświadczenie złożone po upływie terminu nie wywołuje żadnych skutków prawnych. Upływ terminu uwzględniany jest z urzędu, nie ma żadnych możliwości jego przedłużenia, a w art. 1015 § 2 K.c. przewidziane zostały konsekwencje biernego zachowania się spadkobiercy, w postaci prostego przyjęcia spadku, zaś w odniesieniu do osoby niemającej pełnej zdolności do czynności prawnych albo osoby, co do której istnieje podstawa do jej całkowitego ubezwłasnowolnienia, albo osoby prawnej, niezłożenie oświadczenia w terminie jest jednoznaczne z przyjęciem spadku z dobrodziejstwem inwentarza”. Takie przyjęcie spadku oznacza odpowiedzialność za długi spadkowe do wartości stanu czynnego spadku.

W przywołanym wyżej orzeczeniu czytamy także, że do cech charakterystycznych tego terminu, odróżniających go od terminu przedawnienia należy, poza skutkiem upływu, niedopuszczalność umownego kształtowania go przez strony, określenie początku biegu od dowiedzenia się o zaistnieniu wskazanego zdarzenia (tytule powołania do spadku), znacznie krótszy czasokres w porównaniu z terminami przedawnienia, podyktowany względami zarówno ochrony spadkobiercy, jak i pewności co do dziedziczenia. Nie mają zastosowania do tego terminu przepisy Kodeksu cywilnego regulujące przedawnienie roszczeń, w tym również te związane z zawieszeniem (art. 121 K.c.), z wstrzymaniem (art. 122 K.c.) oraz z przerwaniem (art. 123 K.c.) biegu terminu.

Ponadto przyczyny zezwalające na wskazane wydłużenie terminu przedawnienia zostały w tych przepisach wyczerpująco wymienione, a zatem wyłączona jest dopuszczalność przyjmowania za takie przyczyny innych przeszkód. Czynności prawne podejmowane przez przedstawiciela ustawowego w imieniu osoby niemającej pełnej zdolności do czynności prawnych są traktowane jako czynności prawne tej osoby (art. 98 § 1 K.r.o. w związku z art. 95 § 2 K.c.). Działania podjęte przez przedstawiciela ustawowego małoletniego uczestnika, mające na celu uzyskanie zezwolenia na złożenie w jego imieniu oświadczenia o odrzuceniu spadku, nie pozbawiły go realnej możliwości wykonania tej czynności przed upływem sześciomiesięcznego terminu od złożenia przez niego takiego oświadczenia.

Istnieje podgląd, że jeżeli postępowanie przed sądem rodzinnym się przedłuża, to należy w ciągu sześciu miesięcy od odrzucenia spadku przez spadkobiercę (w tym przypadku – Pani męża) złożyć do sądu spadku oświadczenie o odrzuceniu spadku również w imieniu jego małoletnich dzieci (wnuków spadkodawcy), zaznaczając jednocześnie, że postępowanie przed sądem rodzinnym o wyrażenie zgody na odrzucenie spadku w imieniu dzieci wciąż się toczy (można w sądzie rodzinnym uzyskać stosowne zaświadczenie o tym, że sprawa jest w toku). Według tego poglądu opisana czynność przerwie bieg sześciomiesięcznego terminu na złożenie stosownego oświadczenia do czasu wydania zgody przez sąd rodzinny. Ja jestem jednak innego zdania.

W tej sytuacji warto porozmawiać z sędzią o szybszym terminie rozprawy, tak by postanowienie uprawomocniło się przed upływem terminu do złożenia oświadczenia. Wraz z uprawomocnieniem się postanowienia można złożyć oświadczenie o odrzuceniu spadku w sądzie.

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>


Podobne materiały

Odrzucenie spadku w imieniu małoletniego

Sąd rodzinny wyraził zgodę opiekunce prawnej na odrzucenie w imieniu małoletniego dziecka spadku po ojcu, który miał same długi. Dokument...

W jaki sposób odrzucić spadek, by nie odpowiadać za długi ojca?

Zmarł mój ojciec, z którym od wielu lat nie utrzymywałam kontaktów. Miał ona same długi, a nie pozostawił prawie żadnego majątku. W jaki sposób...

Do którego sądu złożyć oświadczenie o przyjęciu spadku?

Po śmierci mojej matki chciałam złożyć w sądzie rejonowym w miejscu jej zamieszkania (w Gdańsku) oświadczenie o przyjęciu spadku z dobrodziejstwem...

Termin odrzucenia spadku

Mój ojciec zmarł 20 marca. 1 kwietnia odrzuciłam spadek aktem notarialnym. Jednak dopiero po kilku tygodniach dowiedziałam się, że powinnam to zrobić także...

Rezygnacja ze spadku

Zmarła siostra mojego ojca; miała męża i syna. Jej syn zrzekł się dziedziczenia. Mój ojciec chciałby także zrezygnować ze spadku ,...

Odrzucenie spadku po ojczymie

Dwa miesiące temu zmarł mój ojczym. Ponieważ miał wiele długów, kilka dni temu jego żona – moja mama – i syn z pierwszego...

Od jakiego momentu zaczyna biec okres, w którym można odrzucić spadek?

Krewna mojej żony zmarła 1,5 roku temu. Najprawdopodobniej zostawiła sporo długi, więc żona notarialnie odrzuciła spadek. Naszych dzieci (dorosłe córki,...

Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy
wizytówka Zadaj pytanie »