Podatek od spadku z zagranicy

Kiedy zagraniczny spadek podlega podatkowi w Polsce?

Polski podatek od spadków i darowizn obejmuje nie tylko klasyczne dziedziczenie, ale także nabycie praw majątkowych tytułem zapisu testamentowego. Jeżeli więc osoba zmarła w Niemczech zapisała Panu określoną kwotę w euro, dla polskiego urzędu skarbowego może to być nabycie podlegające ustawie o podatku od spadków i darowizn.

Zgodnie z art. 2 tej ustawy nabycie rzeczy znajdujących się za granicą albo praw majątkowych wykonywanych za granicą podlega podatkowi w Polsce, jeżeli w chwili otwarcia spadku nabywca był obywatelem polskim albo miał miejsce stałego pobytu na terytorium Polski. Nie jest więc decydujące to, że spadkodawca był obywatelem Niemiec ani że testament sporządzono za granicą.

W opisanej sytuacji istotne jest również to, że nie był Pan spokrewniony ze spadkodawcą. Taki nabywca należy zasadniczo do III grupy podatkowej. Dla tej grupy aktualna kwota wolna wynosi 5733 zł od jednej osoby; podobnie rozliczany jest na przykład spadek po siostrze ciotecznej. Do limitu dolicza się także inne darowizny lub nieodpłatne przysporzenia otrzymane od tej samej osoby w roku ostatniego nabycia oraz w okresie 5 lat poprzedzających ten rok.

Jeżeli wartość zapisu po przeliczeniu na złote nie przekracza kwoty wolnej, co do zasady nie powstaje podatek do zapłaty i nie składa się SD-3. Jeżeli wartość jest wyższa, rozliczeniu podlega nadwyżka ponad kwotę wolną.

Jaki formularz złożyć i w jakim terminie?

Jeżeli wartość nabycia przekracza kwotę wolną dla III grupy podatkowej, składa się zeznanie SD-3 do właściwego naczelnika urzędu skarbowego. Podobne zasady dotyczą sytuacji, gdy następuje darowizna z USA a SD-3. Termin wynosi miesiąc od dnia powstania obowiązku podatkowego.

Przy zapisie testamentowym moment powstania obowiązku podatkowego może zależeć od charakteru przysporzenia i dokumentów. W przypadku zapisu zwykłego zasadniczo istotne jest wykonanie zapisu, czyli faktyczne spełnienie świadczenia, na przykład przelew pieniędzy. Jeżeli jednak sprawa ma element zagraniczny, dokumenty są niepełne albo nie wiadomo, czy w prawie obcym przysporzenie odpowiada polskiemu zapisowi, warto potraktować sprawę ostrożnie i nie odkładać kontaktu z urzędem.

Do SD-3 należy wpisać dane znane podatnikowi. Jeśli spadkodawca był obcokrajowcem i nie posiadał polskiego numeru PESEL ani NIP, brak tych numerów nie powinien blokować złożenia zeznania. W praktyce można pozostawić pole niewypełnione, wpisać informację o braku polskiego identyfikatora, a w załączniku opisać, że spadkodawca był obywatelem innego państwa i podatnik nie dysponuje takim numerem.

Zobacz również: jeśli interesuje Cię zgłoszenie nabycia spadku w innych okolicznościach, pomocny może być artykuł o braku zgłoszenia SD-Z2 o nabyciu spadku.

Jak przeliczyć euro i ustalić wartość nabycia?

Podatek od spadków i darowizn rozlicza się w złotych. Kwotę zapisaną w euro trzeba więc przeliczyć na PLN. W praktyce należy zachować potwierdzenie przelewu oraz wydruk lub zapis tabeli kursowej, na podstawie której przyjęto przeliczenie. Jeżeli urząd będzie miał wątpliwości, może wezwać do wyjaśnień lub korekty.

Podstawą opodatkowania jest czysta wartość nabytych rzeczy i praw majątkowych, czyli wartość po potrąceniu długów i ciężarów, o ile w danej sprawie rzeczywiście występują i można je wykazać. Przy prostym zapisie pieniężnym najczęściej punktem wyjścia jest kwota faktycznie otrzymana albo należna z testamentu. Inaczej liczona jest wartość innych praw, na przykład gdy w grę wchodzi służebność mieszkania w testamencie a podatek.

W III grupie podatkowej podatek jest obliczany według skali. Stawki są progresywne i wynoszą 12%, 16% oraz 20% od nadwyżki ponad kwotę wolną, zależnie od wysokości podstawy opodatkowania. Podatku nie wpłaca się samodzielnie z góry. Po złożeniu SD-3 urząd wydaje decyzję ustalającą wysokość podatku, a termin zapłaty wynika z doręczonej decyzji.

Jakie dokumenty może żądać urząd skarbowy?

Do zeznania SD-3 warto dołączyć lub przygotować na wypadek wezwania dokumenty potwierdzające nabycie. Mogą to być w szczególności: fragment testamentu potwierdzający zapis, pismo od wykonawcy testamentu albo stowarzyszenia realizującego zapisy, korespondencja e-mail, potwierdzenie przelewu, dane spadkodawcy oraz informacja o dacie śmierci.

Urząd skarbowy może żądać dodatkowych dowodów, jeżeli przedłożone dokumenty nie pozwalają ustalić tytułu nabycia, wartości albo daty powstania obowiązku podatkowego. Nie zawsze musi być potrzebna cała ostatnia wola zmarłego, zwłaszcza gdy fragment dokumentu jednoznacznie potwierdza zapis określonej kwoty na Pana rzecz. Trzeba jednak liczyć się z tym, że urząd może poprosić o szerszy dokument albo o wyjaśnienie, dlaczego podatnik nim nie dysponuje.

Jeżeli dokument jest w języku niemieckim, urząd może zażądać tłumaczenia na język polski. W sprawach podatkowych bezpieczne jest tłumaczenie przysięgłe, szczególnie gdy dokument ma być podstawą ustalenia podatku. Jeżeli kwota zapisu jest niewielka, można najpierw złożyć posiadane dokumenty i krótkie wyjaśnienie, a tłumaczenie wykonać dopiero wtedy, gdy organ o nie poprosi.

Czy lepiej nie zgłaszać niewielkiego spadku?

Jeżeli wartość nabycia nie przekracza kwoty wolnej, brak SD-3 zwykle nie jest problemem, bo zeznanie składa się przy nabyciu ponad kwotę wolną. Warto jednak zachować dokumenty, aby w razie pytania banku lub urzędu móc wykazać pochodzenie przelewu.

Jeżeli kwota przekracza limit, rezygnacja ze zgłoszenia może być ryzykowna. Urząd może dowiedzieć się o przelewie z informacji bankowych, z czynności sprawdzających albo przy innej kontroli. Wtedy podatnik może zostać wezwany do złożenia wyjaśnień, zapłaty podatku z odsetkami, a w poważniejszych przypadkach może pojawić się odpowiedzialność na podstawie Kodeksu karnego skarbowego.

Brak pełnej treści testamentu, brak numeru PESEL lub NIP spadkodawcy oraz zagraniczny charakter sprawy nie są same w sobie argumentem za niezgłaszaniem nabycia. Są to raczej okoliczności, które należy opisać w formularzu, piśmie przewodnim albo odpowiedzi na wezwanie urzędu.

Zobacz również: w sprawach spadkowych z elementem niemieckim praktyczne znaczenie może mieć także odrzucenie spadku w imieniu dziecka w Niemczech.

Co zrobić krok po kroku?

1. Ustal, jaką dokładnie kwotę otrzymałeś i od kogo pochodzi przelew.
2. Zgromadź dokumenty: skan testamentu lub jego fragmentu, korespondencję, potwierdzenie przelewu, dane zmarłego i informacje od stowarzyszenia realizującego testament.
3. Przelicz kwotę na złote i sprawdź, czy przekracza 5733 zł, uwzględniając ewentualne wcześniejsze darowizny od tej samej osoby.
4. Jeżeli limit jest przekroczony, przygotuj SD-3 oraz krótkie pismo wyjaśniające brak polskiego identyfikatora spadkodawcy i brak pełnej treści testamentu.
5. W razie wezwania uzupełnij dokumenty lub przedstaw tłumaczenie. Jeżeli urząd wyda decyzję podatkową, zapłać podatek w terminie wskazanym w decyzji.

FAQ

Czy spadek z Niemiec trzeba zgłosić w Polsce?

Tak, jeżeli nabywca był obywatelem polskim albo miał stały pobyt w Polsce, a wartość nabycia przekracza kwotę wolną. Nie ma znaczenia, że spadkodawca był cudzoziemcem.

Czy przy niewielkiej kwocie trzeba składać SD-3?

Jeżeli wartość nabycia od jednej osoby nie przekracza kwoty wolnej właściwej dla danej grupy podatkowej, co do zasady SD-3 się nie składa. Dla osoby niespokrewnionej jest to III grupa podatkowa.

Co wpisać w SD-3, jeśli spadkodawca nie miał PESEL ani NIP?

Należy podać dane, które są znane, a brak polskiego identyfikatora wyjaśnić w formularzu lub piśmie przewodnim. Brak PESEL lub NIP zagranicznego spadkodawcy nie powinien być powodem rezygnacji ze zgłoszenia.

Czy urząd może żądać całego testamentu?

Może żądać dokumentów potrzebnych do wyjaśnienia sprawy. Jeżeli fragment testamentu wystarczająco potwierdza zapis, warto go złożyć wraz z wyjaśnieniem, dlaczego podatnik nie ma dostępu do całości. Organ może jednak poprosić o dodatkowe dokumenty.

Czy dokument z Niemiec musi być przetłumaczony przez tłumacza przysięgłego?

Nie zawsze od razu, ale urząd może tego zażądać. Jeżeli dokument ma być kluczowym dowodem w sprawie podatkowej, tłumaczenie przysięgłe jest najbezpieczniejszym rozwiązaniem.

Podsumowanie

Zagraniczny zapis testamentowy otrzymany przez polskiego obywatela lub osobę stale mieszkającą w Polsce może podlegać polskiemu podatkowi od spadków i darowizn. W przypadku osoby niespokrewnionej najczęściej zastosowanie ma III grupa podatkowa i kwota wolna 5733 zł. Jeżeli wartość zapisu przekracza ten limit, należy złożyć SD-3, nawet jeśli spadkodawca był cudzoziemcem i nie miał polskiego numeru identyfikacyjnego.

Najrozsądniejsze postępowanie to zebranie dostępnych dokumentów, przeliczenie kwoty na złote, ocena czy przekroczono kwotę wolną i złożenie wyjaśnień tam, gdzie formularz nie pasuje do zagranicznego stanu faktycznego. Unikanie zgłoszenia tylko dlatego, że dokumenty są niepełne, może stworzyć większe ryzyko niż uporządkowane rozliczenie sprawy.

Źródła

• Ustawa z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn, t.j. Dz.U. 2024 poz. 596 ze zm.
• Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.
• Ustawa z dnia 10 września 1999 r. - Kodeks karny skarbowy.

Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej  ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.