Porady Prawne przez internet

Masz problem związany z zachowkiem?
Opisz swój problem i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Wycofanie się z ustaleń odnośnie spadku

Autor: Iryna Kowalczuk • Opublikowane: 2017-01-18

W umowie ustnej ustaliłem z bratem, iż zrzeknie się praw do spadku, a ja w rekompensacie w akcie darowizny przekażę mu moje mieszkanie kawalerkę oraz 10 tysięcy złotych. Notarialne w akcie darowizny oddałem mieszkanie bratu, a on zrzekł się praw do spadku. Matka notarialne przepisała domek na mnie, gdyż wymaga on dużego remontu, a inwestycja ta oznacza zainwestowanie wszystkich moich oszczędności. W tej chwili brat chce ode mnie dodatkowych pieniędzy, a jeśli ich nie otrzyma, zamierza namówić matkę na notarialne wycofanie się z zrzeczenia się spadku. Czy mogę w jakiś sposób zabezpieczyć się przed taką ewentualnością i wycofaniem się brata z danego już słowa?

Zrzeczenie się dziedziczenia jest co do zasady trwałe i skutkuje wyłączeniem od dziedziczenia również zstępnych, a więc dzieci, wnuki i prawnuki rezygnującego ze spadku. Należy jednak zaznaczyć, że można uchylić skutki takiej umowy poprzez zawarcie kolejnej umowy między tymi samymi stronami lub umieszczenie przez spadkodawcę zrzekającego się w testamencie (zob. uchwała SN z 15.5.1972 r., sygn. akt III CZP 26/72, OSNC Nr 11/1972, poz. 197). Ponadto osoba, która zrzekła się dziedziczenia, podnosząc zarzuty braku świadomości albo swobody, błędu co do skutków umowy, zastosowania podstępu lub groźby, a więc wady oświadczeń woli, może zgodnie z art. 88 Kodeksu cywilnego uchylić się od skutków prawnych oświadczenia woli, które zostało złożone innej osobie pod wpływem błędu lub groźby, co następuje przez oświadczenie złożone tej osobie na piśmie. Przy czym uprawnienie do uchylenia się wygasa:

  • w razie błędu – z upływem roku od jego wykrycia,
  • a w razie groźby – z upływem roku od chwili, kiedy stan obawy ustał.

Tak więc Pana brat może niejako „unieważnić” umowę o zrzeczenie się dziedziczenie po pierwsze wtedy, gdy zawrze z Pana mamą kolejną umowę anulującą umowę o zrzeczeniu się dziedziczenia (musi być tutaj zgoda Pana mamy), po drugie wtedy gdy mama powoła Pana brata do dziedziczenia w testamencie, wreszcie po trzecie wówczas, gdy Pana brat udowodni, że zawarł umowę o zrzeczeniu się dziedziczenia pod wpływem błędu lub groźby.

Nie ma niestety żadnej innej umowy, która sprawiałaby że zrzeczenie się dziedziczenia byłoby nieodwracalne. Co zatem jeszcze można zrobić w Pana sytuacji, aby uchronić się przed ewentualnym unieważnieniem przez brata umowy o zrzeczeniu się dziedziczenia? W obecnej sytuacji niewiele, prawo nie przewiduje bowiem innej umowy, która wywoływałaby takie skutki jak umowa o zrzeczeniu się dziedziczenia. Pana mama może jeszcze, dopóki żyje, wydziedziczyć Pana brata w testamencie, czyli pozbawić go prawa do dziedziczenia i zachowku, pod warunkiem, że występują ku temu przyczyny.

Według art. 1008 K.c. „spadkodawca może w testamencie pozbawić zstępnych, małżonka i rodziców zachowku (wydziedziczenie), jeżeli uprawniony do zachowku:

1) wbrew woli spadkodawcy postępuje uporczywie w sposób sprzeczny z zasadami współżycia społecznego;

2) dopuścił się względem spadkodawcy albo jednej z najbliższych mu osób umyślnego przestępstwa przeciwko życiu, zdrowiu lub wolności albo rażącej obrazy czci;

3) uporczywie nie dopełnia względem spadkodawcy obowiązków rodzinnych”.

Wydziedziczenie z innych przyczyn niż wyżej wymienione jest niedopuszczalne. Przyczynę wydziedziczenia należy wskazać w testamencie. Aby wydziedziczenie było skuteczne, spadkodawca nie musi używać specjalnych, ściśle określonych wyrażeń, z tym jednak zastrzeżeniem, że te sformułowania nie mogą nasuwać wątpliwości co do istnienia zamiaru pozbawienia uprawnionego należnego mu, z mocy ustawy, zachowku.

Artykuł 1008  zawiera szczegółowe oraz wyczerpujące wyliczenie przyczyn wydziedziczenia. Tak więc, jeżeli któraś z tych przyczyn wydziedziczenia zachodzi w przypadku Pana brata, to mama może go wydziedziczyć. Będzie to dodatkowe zabezpieczenie na wypadek, gdyby bratu udało się podważyć umowę o zrzeczeniu się dziedziczenia.

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>


Podobne materiały

Połowa lub 2/3 wartości udziału spadkowego

Dwa lata temu rodzice aktem notarialnym darowali mi mieszkanie, zachowując sobie prawo mieszkania w nim do śmierci. W chwili przekazywania wartość...

Testament bezdzietnej ciotki a zachowek

Czy mam prawo do zachowku jako córka jednego z trójki rodzeństwa, w sytuacji gdy moja bezdzietna ciotka (jedna z sióstr) zostawiła testament...

Pozbawienie dziecka spadku łącznie z zachowkiem

Jestem właścicielem mieszkania, domku letniskowego, działki rolnej; mam dwóch synów. Po śmierci mojej żony został dokonany notarialnie dział spadku...

Zachowek bez postępowania sądowego

Mam otrzymać pewną kwotę pieniężną od drugiej żony mojego dziadka. Jest to część kwoty otrzymanej przez drugą żonę mojego dziadka ze sprzedaży...

Mieszkanie dla syna, a dla córki pieniądze

5 lat temu matka przepisała synowi mieszkanie w formie darowizny. Zmarła w zeszłym roku. Córka o fakcie darowizny dowiedziała się dopiero po...

Testament babci i ubezwłasnowolniony dziadek

Sąd uznał testament zmarłej babci, który odnalazła synowa po śmierci męża (syna babci). Pozbawia to obecnie chorego dziadka (męża babci) połowy jego...

Jak obliczyć części majątku po zmarłym?

Ojciec się rozwiódł z matką dawno temu i poślubił nową żonę. Jest nas 5 dzieci z tego małżeństwa. Ojciec się znów ożenił...

Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy
wizytówka Zadaj pytanie »