Porady Prawne przez internet

Masz problem ze spadkiem?
Opisz swój problem i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Walka o spadek z siostrą

Autor: Marek Gola • Opublikowane: 2019-04-19

Od śmierci mojej mamy (którą tylko ja się opiekowałam) minęło już 7 lat. Mama nie zostawiła testamentu. Mam dwie siostry – jedna chce się zrzec spadku na moją korzyść, druga chce walczyć o spadek, czyli o część domu, chociaż wcześniej twierdziła, że niczego nie będzie się domagać. Problem w tym, że przez ostatnie lata zrobiłam generalny remont tego domu i uważam, że równy podział między nas byłby niesprawiedliwy. Walka o spadek z własną siostrą jest dla mnie nie do zaakceptowania. Co mogę zrobić?

Podstawę prawną niniejszej opinii stanowią przepisy Kodeksu cywilnego zwanego dalej K.c. oraz przepisy Kodeksu postępowania cywilnego.

Z treści Pani pytania wynika, że przed 7 laty zmarła Pani mama, którą tylko Pani się opiekowała. Mama nie pozostawiła testamentu. Prócz Pani mama miała jeszcze dwie córki, z których jedna chce swój udział w spadku po matce przekazać Pani bez obowiązku spłaty, a druga wskazuje, iż będzie domagała się spadku. Dom, który pozostał po mamie został przez Panią wyremontowany. Zastanawia się Pani, co w tej sytuacji uczynić.

W pierwszej kolejności podkreślić należy, iż jeżeli Pani mama nie pozostawiła po sobie testamentu to dziedziczenie odbędzie się na zasadach ustawy.

Zgodnie z art. 931 § 1 K.c. w pierwszej kolejności powołane są z ustawy do spadku dzieci spadkodawcy oraz jego małżonek; dziedziczą oni w częściach równych. Jednakże część przypadająca małżonkowi nie może być mniejsza niż jedna czwarta całości spadku. Innymi słowy, o ile Pani ojciec nie pozostaje już przy życiu, każda z Pań nabędzie po 1/3 części. Dla wielkości udziału nie ma znaczenia, czy któraś z Pań opiekowała się mamą, czy też nie. O ile żadna z Pań nie została wydziedziczona, nie ma podstaw do pozbawienia którejkolwiek z Pań udziału w spadku po matce.

Czym innym jest jednak udział w spadku, a czym innym ustalenie wartości udziału w spadku. Wskazuje Pani bowiem, że po matce pozostał dom, który po jej śmierci został wyremontowany z Pani środków. Powyższe ma istotne dla sprawy znaczenie, albowiem wycena nieruchomości, o ile nie dojdzie do porozumienia, będzie dokonywana na dzień jej sporządzenia, ale według stanu na dzień śmierci mamy. Innymi słowy, każdy nakład na nieruchomość, który zwiększa jej wartość nie będzie brany pod uwagę przez sąd.

W pierwszej kolejności w razie otrzymania ewentualnego odpisu wniosku o dział spadku winna Pani wskazywać, że dział spadku został przeprowadzony przed 7 laty, kiedy doszło do pozasądowego podziału spadku, na mocy którego Pani pozostała w domu, albowiem opiekowała się Pani matką, a pozostałe rodzeństwo nie domagało się żadnej spłaty. Co prawda w tym przypadku dział spadku winien być przeprowadzony w formie sądowej lub notarialnej z uwagi na nieruchomość, która wchodzi w skład schedy spadkowej, ale nie oznacza to, że oświadczenie siostry nie ma żadnej mocy wiążącej.

Po drugie zasadnym jest powoływanie się na treść art. 5 K.c., zgodnie z którym nie można czynić ze swego prawa użytku, który by był sprzeczny ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem tego prawa lub z zasadami współżycia społecznego. Takie działanie lub zaniechanie uprawnionego nie jest uważane za wykonywanie prawa i nie korzysta z ochrony. W mojej ocenie bowiem, zachowanie Pani siostry wskazuje, iż mamy do czynienia z zachowaniem naruszającym zasady współżycia społecznego.

Nie można czynić ze swego prawa użytku sprzecznego z zasadami współżycia społecznego, które należy rozumieć jako oceny etyczne wyrażane w odniesieniu do norm moralnych – a więc reguł postępowania jednych osób wobec innych. Ocena ta polega na udzieleniu aprobaty lub dezaprobaty jakiemuś zachowaniu ze względu na to, czy w jego wyniku spotkało innych jakieś dobro, lub niesprawiedliwie spotkało ich jakieś zło. Dla oceny tej nie ma znaczenia nastawienie psychiczne podmiotu korzystającego z prawa. W myśl tzw. zasady czystych rąk, na nadużycie prawa nie może powoływać się podmiot, który sam zachowuje się w sposób sprzeczny z zasadami współżycia społecznego. Dla potrzeb niniejszej opinii przyjmuję jednak, że Pani nie można zarzucić niczego.

Stosowanie art. 5 K.c. znajduje uzasadnienie w sytuacjach, gdy wydane rozstrzygnięcie, mimo że zgodne z prawem, musiałoby jednocześnie zostać negatywnie ocenione na podstawie norm pozaprawnych, regulujących zasady moralne funkcjonujące w społeczeństwie. W odniesieniu do instytucji przedawnienia, ocena czy powołanie się na nie przez pozwanego narusza zasady współżycia społecznego powinna być dokonywana z dużą ostrożnością, przy uwzględnieniu postawy prezentowanej zarówno przez każdą ze stron postępowania, jak i przyczyn wcześniejszego zaniechania dochodzenia swoich roszczeń przez powoda. Innymi słowy, jak wskazałem, co prawda dział spadku winien mieć formę sądową lub notarialną, ale mniemam, że przed 7 laty nie miała Pani takiej świadomości i była przekonana, że dział przeprowadzony z siostrami jest skuteczny i wiążący, stąd czynione na nieruchomości nakłady.

Z art. 5 K.c. nie wynika, aby jego stosowanie było w pewnym rodzaju spraw cywilnych wyłączone. Klauzule generalne, w tym zasady współżycia społecznego, ujęte w art. 5 K.c. należy traktować jako ogólne normy społeczne, odnoszące się do wszystkich możliwych przypadków, w których powoływanie się na prawo podmiotowe nie stanowi jego wykonywania, lecz nadużywanie, co nie jest społecznie aprobowane i w związku z tym nie korzysta z ochrony.

Reasumując, nie będzie Pani w stanie pozbawić siostry jej udziału, ale wartość tego udziału może Pani zmniejszać, nie tylko wykazując, iż to Pani czyniła nakłady na dom, ale także wskazując na art. 5 K.c. odnoszący się do zasad współżycia społecznego.

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>


Podobne materiały

Jaką część spadku dziedziczy żona?

W czasie trwania małżeństwa sporządziliśmy intercyzę małżeńską w formie aktu notarialnego. Mąż zmarł, nie mieliśmy dzieci. W sprawie...

Dzieci z poprzedniego małżeństwa i ponowne wyjście za mąż - jak będzie wyglądać dziedziczenie?

Z poprzedniego małżeństwa mam dwoje dzieci. Rozwieliśmy się przed laty. Zostało mieszkanie własnościowe, dwie działki. On zmarł, dzieci przeprowadziły...

Jak najprościej i najszybciej przeprowadzić stwierdzenie nabycia spadku i dział spadku?

Jak najprościej i najszybciej przeprowadzić stwierdzenie nabycia spadku i dział spadku? 5 miesięcy temu umarła moja żona. Nie żyje jej matka, nie...

Wykupienie części mieszkania po mamie

We wrześniu 2017 r. zmarła mama, pozostawiła do podziału 1/2 mieszkania spółdzielczego własnościowego, bez testamentu, na podstawie oświadczenia ustnego....

Zabezpieczenie majątku wspólnego z drugim mężem

Mam drugiego męża, z którym zamierzamy kupić dom. Mąż ma dwoje dzieci z pierwszego małżeństwa. Czy istnieje możliwość zabezpieczenia się...

Majątek spadkowy dla siostrzenicy, nieuzasadnione żądania pasierba

Ciocia (siostra mojego taty) owdowiała w 2002 r. Zmarły wujek miał z pierwszego małżeństwa dwoje dzieci. Jedno z tych dzieci mieszkało do...

Czy trzeba zakładać sprawę spadkową, gdy jest się jedynym spadkobiercą?

Przed 3 tygodniami zmarła moja mama, z którą mieszkałam w jej mieszkaniu. Byłam jedynaczką, nie ma żadnych innych spadkobierców. Mama mimo to mama...

Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy
wizytówka Zadaj pytanie »