Postępowanie spadkowe w Austrii

Kiedy sprawa spadkowa będzie prowadzona w Austrii?

Jeżeli zmarły miał ostatnie zwykłe miejsce pobytu w Austrii, postępowanie spadkowe najczęściej będzie prowadzone przez właściwy sąd austriacki. Wynika to z zasad unijnego rozporządzenia spadkowego nr 650/2012, które w sprawach transgranicznych wiąże jurysdykcję przede wszystkim z ostatnim zwykłym miejscem pobytu spadkodawcy. Ostateczna ocena zależy jednak od dokumentów, miejsca położenia majątku oraz ewentualnego wyboru prawa w testamencie.

Austriackie postępowanie spadkowe nosi nazwę Verlassenschaftsverfahren. Jest to postępowanie niesporne, uregulowane przede wszystkim w ustawie federalnej o sądowym postępowaniu w sprawach niespornych, czyli Außerstreitgesetz. W praktyce sąd korzysta z pomocy notariusza działającego jako komisarz sądowy, który kontaktuje się ze spadkobiercami, przyjmuje oświadczenia, zbiera dokumenty i przygotowuje sprawę do rozstrzygnięcia.

W opisanej sytuacji istotne jest to, że jeden ze spadkobierców mieszka w Polsce i nie zna języka niemieckiego. Nie wyłącza to udziału w sprawie, ale wpływa na sposób komunikacji z sądem, notariuszem i pozostałymi spadkobiercami. Warto od początku ustalić, czy pisma będą wymagały tłumaczenia, czy można działać przez pełnomocnika oraz jakie dokumenty trzeba złożyć.

Czy w Austrii potrzebny jest pełnomocnik?

W austriackim postępowaniu niespornym co do zasady uczestnik może występować sam, ale nie zawsze jest to praktycznie bezpieczne. Zgodnie z § 4 Außerstreitgesetz, jeżeli uczestnik nie potrafi skutecznie i zrozumiale działać ustnie lub pisemnie, sąd może wyznaczyć mu termin do ustanowienia przedstawiciela. Jeżeli uczestnik tego nie zrobi, sąd może ustanowić odpowiedniego przedstawiciela na koszt i ryzyko uczestnika.

W sprawach spadkowych znaczenie ma również wartość aktywów spadku i rodzaj czynności. Przy majątku o wyższej wartości, w szczególności gdy w skład spadku wchodzi mieszkanie, należy liczyć się z wymogiem działania przez profesjonalnego pełnomocnika przy określonych czynnościach albo przynajmniej z praktyczną potrzebą skorzystania z pomocy adwokata lub notariusza. W razie wątpliwości trzeba potwierdzić ten wymóg u notariusza prowadzącego czynności jako komisarz sądowy.

Pełnomocnik jest szczególnie przydatny, gdy spadkobierca mieszka w Polsce, nie zna niemieckiego, nie może stawić się osobiście w Austrii albo między spadkobiercami istnieje spór co do udziałów, długów, sprzedaży mieszkania lub rozliczeń. Pełnomocnictwo powinno być przygotowane w formie wymaganej przez organ prowadzący sprawę, a dokumenty z Polski mogą wymagać tłumaczenia na język niemiecki.

Jakie oświadczenie składa spadkobierca?

Spadkobierca w austriackim postępowaniu spadkowym składa oświadczenie, czy chce przyjąć spadek, czy go odrzucić. Termin na złożenie oświadczenia powinien wynosić co najmniej cztery tygodnie i co do zasady nie powinien przekraczać roku. Osoba działająca bez adwokata lub notariusza powinna zostać pouczona o skutkach prawnych swojego oświadczenia.

Oświadczenie powinno zawierać dane spadkobiercy, podstawę powołania do spadku oraz jasne wskazanie, czy spadkobierca spadek przyjmuje, czy odrzuca. Jeżeli spadek jest przyjmowany, trzeba rozważyć, czy ma to być przyjęcie wprost, czy przyjęcie warunkowe, nazywane często przyjęciem z dobrodziejstwem inwentarza.

Przyjęcie wprost może wiązać się z szerszą odpowiedzialnością za długi spadkowe. Przyjęcie warunkowe prowadzi zwykle do sporządzenia inwentarza i wydłużenia postępowania, ale może ograniczać ryzyko odpowiedzialności spadkobiercy. Decyzji nie należy podejmować automatycznie, zwłaszcza gdy nie wiadomo, czy zmarły pozostawił zobowiązania, kredyty, zaległości podatkowe lub inne długi.

Co oznacza Einantwortung?

Kluczowym rozstrzygnięciem w austriackiej sprawie spadkowej jest Einantwortung, czyli postanowienie o przekazaniu spadku spadkobiercom. Dopiero po jego uprawomocnieniu spadkobiercy mogą w pełni wykonywać prawa do majątku spadkowego, a w przypadku nieruchomości podejmować działania zmierzające do wpisu w księdze wieczystej.

Jeżeli wszyscy spadkobiercy są znani, prawidłowo reprezentowani, złożą wymagane oświadczenia i nie ma sporu co do dziedziczenia, postępowanie może przebiec sprawnie. Jeżeli jednak ktoś odrzuca spadek, przyjmuje go warunkowo, kwestionuje testament, nie odpowiada na pisma albo nie zgadza się na sprzedaż mieszkania, sprawa może się przedłużyć.

Sprzedaż mieszkania po zakończeniu postępowania

Jeżeli w skład spadku wchodzi mieszkanie w Austrii, sprzedaż wymaga przede wszystkim ustalenia, kto jest spadkobiercą i w jakich udziałach. Po uprawomocnieniu Einantwortung spadkobiercy powinni doprowadzić do odpowiedniego ujawnienia swoich praw w księdze wieczystej, jeżeli jest to potrzebne do dalszych czynności.

Gdy wszyscy spadkobiercy chcą sprzedać mieszkanie i podzielić pieniądze, najprostsza sytuacja występuje wtedy, gdy są zgodni co do ceny, pośrednika, kosztów, terminu sprzedaży i sposobu rozliczenia. Wcześniej można także zawrzeć porozumienie dotyczące podziału spadku lub korzystania z przedmiotów spadkowych. Takie porozumienie może zostać sporządzone przed notariuszem pełniącym funkcję komisarza sądowego i mieć znaczenie podobne do ugody sądowej.

Jeżeli choć jeden ze spadkobierców nie zgadza się na sprzedaż albo żąda innego rozliczenia, sama decyzja większości może nie wystarczyć. Wtedy trzeba ustalić, jakie środki przewiduje prawo austriackie dla zniesienia wspólności, podziału majątku lub rozliczenia udziałów.

Udział spadkobiercy mieszkającego w Polsce

Spadkobierca mieszkający w Polsce powinien zadbać o aktualny adres do doręczeń, odbiór korespondencji z Austrii i terminową reakcję na pisma. Brak odpowiedzi może powodować opóźnienia, dodatkowe koszty albo konieczność ustanowienia przedstawiciela.

W praktyce potrzebne mogą być: akt zgonu, dokumenty potwierdzające pokrewieństwo, dokument tożsamości, ewentualny testament, pełnomocnictwo, tłumaczenia przysięgłe oraz informacje o majątku i długach zmarłego. Zakres dokumentów zależy od tego, co znajduje się już w aktach austriackiej sprawy i czego zażąda sąd lub notariusz.

Nieznajomość języka niemieckiego nie pozbawia spadkobiercy praw, ale utrudnia samodzielne działanie. Jeżeli uczestnik chce występować osobiście, powinien liczyć się z potrzebą udziału tłumacza. Jeżeli nie chce jechać do Austrii, może rozważyć ustanowienie pełnomocnika, który będzie prowadził korespondencję, składał oświadczenia i pilnował terminów.

Na co uważać przy spadku w Austrii?

• Nie podpisuj oświadczenia bez zrozumienia skutków. Przyjęcie spadku i sposób przyjęcia mogą wpływać na odpowiedzialność za długi.
• Sprawdź, czy w spadku są zobowiązania. Samo istnienie mieszkania nie oznacza, że spadek jest wolny od obciążeń.
• Ustal, kto reprezentuje pozostałych spadkobierców. Przyrodni bracia mieszkający w Austrii mogą działać szybciej, ale ich interes nie zawsze musi być identyczny z Twoim.
• Zadbaj o tłumaczenia. Dokumenty z Polski i pisma z Austrii powinny być zrozumiałe przed upływem terminów.
• Nie odkładaj decyzji o pełnomocniku. Jeżeli sąd wyznaczy termin na ustanowienie przedstawiciela, jego przekroczenie może wywołać niekorzystne konsekwencje kosztowe.

FAQ

Czy muszę jechać do Austrii na sprawę spadkową?

Nie zawsze. W wielu sytuacjach spadkobierca może działać przez pełnomocnika, ale zależy to od wymaganych czynności, formy pełnomocnictwa i stanowiska organu prowadzącego sprawę. Przy braku znajomości niemieckiego pełnomocnik często jest rozwiązaniem praktyczniejszym niż osobisty udział.

Czy mogę odrzucić spadek po ojcu w Austrii?

Tak, spadkobierca może złożyć oświadczenie o odrzuceniu spadku, jeżeli mieści się w wyznaczonym terminie i zachowa wymaganą formę. Przed decyzją należy ustalić skutki odrzucenia dla dalszych krewnych, zwłaszcza dzieci spadkobiercy.

Czy przyjęcie spadku z dobrodziejstwem inwentarza jest możliwe w Austrii?

Tak, w austriackim postępowaniu spadkowym można złożyć oświadczenie o warunkowym przyjęciu spadku. Taki wybór zwykle powoduje konieczność sporządzenia inwentarza i może wydłużyć postępowanie, ale bywa korzystny, gdy nie ma pewności co do długów zmarłego.

Kiedy można sprzedać mieszkanie odziedziczone w Austrii?

Najbezpieczniej planować sprzedaż po prawomocnym zakończeniu postępowania spadkowego i uregulowaniu kwestii księgi wieczystej. Jeżeli spadkobierców jest kilku, potrzebna jest także zgoda co do sprzedaży, ceny i podziału środków.

Czy pisma z Austrii muszą być tłumaczone?

Jeżeli spadkobierca nie zna niemieckiego, powinien zapewnić sobie tłumaczenie pism przed podjęciem decyzji. Dokumenty składane z Polski mogą wymagać tłumaczenia na język niemiecki, szczególnie gdy są przedstawiane sądowi, notariuszowi lub urzędowi.

Źródła

• Bundesgesetz über das gerichtliche Verfahren in Rechtsangelegenheiten außer Streitsachen - Außerstreitgesetz, RIS - Bundesrecht konsolidiert
• Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 650/2012 z dnia 4 lipca 2012 r. w sprawach dotyczących dziedziczenia transgranicznego
• Allgemeines bürgerliches Gesetzbuch - austriacki kodeks cywilny, przepisy prawa spadkowego

Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej  ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.