Sąd żąda adresu krewnego w sprawie spadkowej

Jak odpowiedzieć na zobowiązanie sądu?

W opisanej sytuacji najważniejsze jest to, aby nie pozostawić pisma z sądu bez odpowiedzi. Jeżeli sąd zobowiązał Państwa do wskazania miejsca zamieszkania albo miejsca pobytu krewnego, należy wykonać zobowiązanie w takim zakresie, w jakim jest to realnie możliwe. Jeżeli nie znają Państwo adresu, nie należy go zgadywać ani podawać niepewnych danych jako pewnych.

W odpowiedzi do sądu można napisać, że od wielu lat nie utrzymywali Państwo kontaktu z krewnym, nie znają Państwo jego aktualnego miejsca zamieszkania ani pobytu, a z posiadanych informacji wynika, że mógł być osobą bezdomną. Warto podać ostatnie znane informacje, na przykład miejscowość, dzielnicę, schronisko, noclegownię, ośrodek pomocy społecznej, szpital, miejsce zgonu albo inną instytucję, z którą mógł mieć kontakt.

Jeżeli zobowiązanie dotyczy babci, a Pan ma ją wspierać w korespondencji z sądem, można rozważyć udzielenie Panu pełnomocnictwa. W sprawach cywilnych pełnomocnikiem może być między innymi określony członek najbliższej rodziny, a wnuk może co do zasady występować jako pełnomocnik babci. Trzeba jednak sprawdzić dokładnie, kto jest uczestnikiem postępowania i do kogo sąd skierował wezwanie.

Miejsce zamieszkania, adres i miejsce pobytu to nie zawsze to samo

Trzeba uważnie przeczytać wezwanie sądu. Jeżeli sąd żąda wskazania „miejsca zamieszkania”, nie zawsze oznacza to obowiązek podania pełnego adresu z ulicą i numerem domu. Zgodnie z art. 25 K.c. miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu.

W przypadku osoby bezdomnej albo osoby, z którą rodzina od wielu lat nie ma kontaktu, ustalenie takiego miejsca może być bardzo trudne lub niemożliwe. Wtedy należy sądowi wyjaśnić, że nie jest znany ani aktualny adres, ani miejscowość stałego pobytu. Jeżeli znana jest jedynie ostatnia dzielnica, gmina, miasto albo okolica, w której krewny przebywał, warto to wskazać jako informację niepełną, ale potencjalnie pomocną.

Jeżeli dysponują Państwo odpisem aktu zgonu, warto sprawdzić, gdzie nastąpił zgon i czy dokument zawiera dane, które mogą pomóc w ustaleniu ostatniego miejsca pobytu. Nie przesądza to jeszcze o ostatnim miejscu zamieszkania, ale może być praktycznym punktem wyjścia dla dalszych ustaleń.

Zobacz również: dział spadku a spłata spadkobierców

Jakie czynności warto wykonać przed odpowiedzią do sądu?

Przed wysłaniem pisma dobrze jest zebrać informacje, które można racjonalnie uzyskać. Nie chodzi o prowadzenie profesjonalnego śledztwa, ale o wykazanie, że uczestnik postępowania działał starannie. Pomocne mogą być między innymi rozmowy z rodziną, sprawdzenie dokumentów po zmarłym, kontakt z ostatnio znaną gminą, ośrodkiem pomocy społecznej, schroniskiem dla osób bezdomnych, noclegownią albo inną instytucją, z którą krewny mógł mieć kontakt.

Jeżeli sprawa dotyczy osoby bezdomnej, przydatne może być wskazanie sądowi, że według informacji rodzinnych korzystała ona z pomocy społecznej, przebywała w określonej miejscowości, była widywana w konkretnej dzielnicy albo mogła być znana lokalnym służbom. Często sąd ma szersze możliwości zwrócenia się o informacje do instytucji publicznych niż osoba prywatna.

W piśmie do sądu warto wymienić podjęte działania, na przykład: „skontaktowano się z członkami rodziny”, „sprawdzono posiadane dokumenty”, „ustalono, że ostatnią znaną miejscowością pobytu była…”, „nie udało się ustalić aktualnego adresu”. Taki opis jest bardziej przekonujący niż samo zdanie, że adres jest nieznany.

Wniosek o przedłużenie terminu

Jeżeli nie zdążą Państwo ustalić danych w terminie wskazanym przez sąd, można przed jego upływem złożyć wniosek o przedłużenie terminu. Wniosek powinien być krótki i konkretny. Należy podać sygnaturę sprawy, wskazać, jakiego zobowiązania dotyczy pismo, oraz wyjaśnić, dlaczego potrzebny jest dodatkowy czas.

Przykładowo można napisać, że uczestnik nie zna aktualnego miejsca pobytu krewnego, ponieważ od wielu lat nie utrzymuje z nim kontaktu, a z posiadanych informacji wynika, że krewny był osobą bezdomną. Następnie można wskazać, że uczestnik podjął próby ustalenia informacji i potrzebuje dodatkowego czasu na uzyskanie odpowiedzi od rodziny albo instytucji.

Pismo najlepiej złożyć w biurze podawczym sądu z potwierdzeniem wpływu albo wysłać listem poleconym. Trzeba zachować dowód nadania. W korespondencji z sądem zawsze należy podawać sygnaturę akt, ponieważ ułatwia to przypisanie pisma do właściwej sprawy.

Czy sąd może sam ustalać miejsce pobytu albo ustanowić kuratora?

W postępowaniu spadkowym sąd musi ustalić krąg uczestników oraz osoby, które mogą być zainteresowane wynikiem sprawy. Jeżeli dana osoba jest nieznana z miejsca pobytu, sąd może podejmować czynności zmierzające do ustalenia danych, a w określonych sytuacjach przepisy postępowania cywilnego przewidują możliwość ustanowienia kuratora dla osoby nieznanej z miejsca pobytu. To, czy będzie to właściwe rozwiązanie, zależy od rodzaju postępowania i etapu sprawy.

W piśmie można więc nie tylko poinformować o braku wiedzy, ale także wnieść, aby sąd rozważył zwrócenie się o informacje do właściwych organów lub instytucji, jeżeli uczestnik nie ma realnej możliwości samodzielnego uzyskania danych. Nie należy jednak żądać od sądu określonego rozstrzygnięcia bez podstawy faktycznej. Bezpieczniej jest opisać problem i wskazać, jakie źródła informacji mogą być pomocne.

Dlaczego miejsce zamieszkania spadkodawcy ma znaczenie?

W sprawach spadkowych miejsce zwykłego pobytu albo miejsce zamieszkania spadkodawcy może mieć znaczenie dla właściwości sądu i dla ustalenia, jaka gmina mogłaby dziedziczyć w dalszej kolejności, jeżeli nie ma innych spadkobierców ustawowych albo wszyscy odrzucili spadek. Polskie prawo nie zna praktycznie „spadku bez spadkobiercy”. W ostateczności spadek może przypaść gminie albo Skarbowi Państwa, zgodnie z zasadami dziedziczenia ustawowego.

Jeżeli Państwo odrzucili spadek, sąd może potrzebować informacji o kolejnych osobach z kręgu spadkobierców ustawowych. Odrzucenie spadku powoduje, że osoba odrzucająca jest traktowana tak, jakby nie dożyła otwarcia spadku. W praktyce może to oznaczać konieczność ustalenia dalszych krewnych, a w niektórych sytuacjach także zstępnych osoby, która spadek odrzuciła.

Warto zachować dokumenty potwierdzające odrzucenie spadku, odpisy aktów stanu cywilnego oraz korespondencję z sądem. Jeżeli w rodzinie są małoletni albo osoby, które nie złożyły jeszcze oświadczenia spadkowego, termin i sposób działania trzeba ocenić odrębnie.

Co powinno zawierać pismo do sądu?

Odpowiedź na zobowiązanie sądu powinna być uporządkowana. Najlepiej zamieścić w niej: oznaczenie sądu, sygnaturę akt, imię i nazwisko uczestnika, wskazanie, którego wezwania dotyczy odpowiedź, oraz rzeczowe wyjaśnienie sytuacji. Nie trzeba pisać długiego życiorysu krewnego, ale należy podać wszystkie informacje, które mogą mieć znaczenie dla sprawy.

W piśmie można użyć następującej konstrukcji: „W odpowiedzi na zobowiązanie sądu informuję, że nie jest mi znane aktualne miejsce zamieszkania ani pobytu wskazanej osoby. Od około 25 lat nie utrzymuję z nią kontaktu. Z informacji posiadanych w rodzinie wynika, że osoba ta mogła pozostawać bez stałego miejsca zamieszkania. Ostatnie znane informacje to…”. Następnie warto wymienić podjęte próby ustalenia danych i ewentualnie złożyć wniosek o przedłużenie terminu albo o podjęcie ustaleń przez sąd.

FAQ

Czy muszę wskazać adres, którego nie znam?

Nie. Trzeba odpowiedzieć sądowi zgodnie z prawdą i w granicach posiadanej wiedzy. Jeżeli adres jest nieznany, należy to jasno napisać i podać ostatnie znane informacje.

Czy brak odpowiedzi na wezwanie sądu może zaszkodzić?

Tak, brak reakcji może utrudnić postępowanie i zostać negatywnie oceniony przez sąd. Bezpieczniej jest złożyć choćby krótką odpowiedź, w której wyjaśnia się brak wiedzy i wskazuje podjęte działania.

Czy mogę poprosić sąd o więcej czasu?

Tak. Wniosek o przedłużenie terminu najlepiej złożyć przed upływem terminu wskazanego w wezwaniu. Trzeba podać, dlaczego dodatkowy czas jest potrzebny i jakie czynności są podejmowane.

Czy sąd może ustalić dane przez instytucje?

W określonych sytuacjach sąd może zwracać się o informacje do właściwych organów lub instytucji. Uczestnik może wskazać sądowi, które instytucje mogą dysponować pomocnymi danymi, zwłaszcza gdy chodzi o osobę bezdomną.

Czy po odrzuceniu spadku nadal trzeba odpowiadać sądowi?

Tak, jeżeli sąd kieruje do Państwa wezwanie jako do uczestników albo osób posiadających informacje potrzebne do sprawy. Odrzucenie spadku nie zwalnia automatycznie z obowiązku udzielenia sądowi odpowiedzi na konkretne zobowiązanie.

Podsumowanie

Jeżeli sąd żąda wskazania miejsca zamieszkania albo pobytu krewnego, z którym od dawna nie ma kontaktu, należy odpowiedzieć w terminie i podać wyłącznie informacje zgodne z rzeczywistą wiedzą. Warto opisać brak kontaktu, ostatnie znane okoliczności oraz czynności podjęte w celu ustalenia danych.

Gdy ustalenie adresu jest niemożliwe, można poprosić o przedłużenie terminu, wskazać instytucje mogące posiadać informacje albo zasugerować sądowi rozważenie dalszych czynności procesowych. Najważniejsze jest wykazanie staranności i zachowanie dowodów wysłania korespondencji.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny, t.j. Dz.U. 1964 nr 16 poz. 93

2. Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego, Dz.U. 1964 nr 43 poz. 296

Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej  ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.