Dziedziczenie długów przez małoletniego z podwójnym obywatelstwem, jak i gdzie zrzec się spadku po krewnej z Polski?

Kto dziedziczy po ciotecznym dziadku – kolejność dziedziczenia

Zgodnie z art. 922 § 1 Kodeksu cywilnego (K.c.): Prawa i obowiązki majątkowe zmarłego przechodzą z chwilą jego śmierci na jedną lub kilka osób stosownie do przepisów księgi niniejszej (księga czwarta K.c.). W Polsce spadkobranie odbywa się na dwa sposoby:

1) na podstawie pozostawionego przez spadkodawcę testamentu,

2) na zasadach określonych w K.c.

Jeśli spadkobierca nie pozostawi testamentu, wówczas dziedziczenie odbędzie się w kolejności i według przepisów K.c. Dziedziczenie odbywa się na zasadach pokrewieństwa, co oznacza, że jeśli osoba, która zgodnie z przepisami K.c. nie może dziedziczyć spadku (ponieważ np. nie dożyła otwarcia spadku lub spadek odrzuciła, co traktowanie jest równoznacznie), na jej miejsce wchodzą kolejne osoby.

Kolejność dziedziczenia została określona w art. 931 i kolejne K.c.:

1. małżonek spadkodawcy oraz jego dzieci,
2. małżonek spadkodawcy, dzieci i wnuki spadkodawcy – w przypadku, w którym dzieci spadkodawcy nie dożyły otwarcia spadku lub spadek odrzuciły,
3. małżonek i rodzice spadkodawcy – w przypadku, w którym spadkodawca nie miał dzieci i wnuków,
4. rodzice spadkodawcy – w przypadku, w którym spadkodawca nie miał małżonka, dzieci ani wnuków,
5. żyjący rodzic spadkodawcy i jego rodzeństwo albo dzieci/wnuki rodzeństwa – w przypadku, gdy spadkodawca nie miał małżonka, dzieci ani wnuków, a jeden z rodziców nie żyje,
6.  dziadkowie spadkodawcy albo ich zstępni.

Jeśli spadkodawca nie ma żadnych spadkobierców albo ich ustalenie jest niemożliwe, wówczas w ostateczności spadek zostanie odziedziczony przez gminę ostatniego miejsca zamieszkania spadkodawcy w Polsce albo Skarb Państwa (gdy miejsce zamieszkania jest niemożliwe do ustalenia albo znajdowało się za granicą).

Odrzucenie spadku – terminy i zasady składania oświadczenia

Zgodnie z art. 1020 K.c. spadkobierca, który spadek odrzucił, zostaje wyłączony od dziedziczenia, tak jakby nie dożył otwarcia spadku, a więc po krewnym, który spadek odrzucił udział spadkowy przechodzi na dalszych krewnych.

Zgodnie z art. 1015 § 1 Kodeksu cywilnego (K.c.) oświadczenie o przyjęciu lub o odrzuceniu spadku może być złożone w ciągu sześciu miesięcy od dnia, w którym spadkobierca dowiedział się o tytule swego powołania.

Jednocześnie, zgodnie z art. 1015 § 12 KC jeżeli złożenie oświadczenia o przyjęciu lub o odrzuceniu spadku wymaga zezwolenia sądu, bieg terminu do złożenia oświadczenia ulega zawieszeniu na czas trwania postępowania sądowego w tym przedmiocie.

Sześciomiesięczny termin także w przypadku dziecka

Co do zasady, termin sześciomiesięczny dotyczy zarówno dorosłych, jak i małoletnich spadkobierców. Niemniej jednak trzeba wiedzieć o spadku, ażeby go móc odrzucić.

Termin do złożenia oświadczenia o przyjęciu lub odrzuceniu spadku biegnie od dnia, w którym spadkobierca dowiedział się o tytule swojego powołania. Skuteczne oświadczenie może złożyć jedynie osoba powołana do dziedziczenia, nie można zrobić tego na wszelki wypadek.

Przyjmuje się, że w przypadku spadkobiercy ustawowego termin do odrzucenia spadku rozpoczyna bieg w dniu, gdy dowiedział się o otwarciu spadku. Dla spadkobiercy ustawowego dziedziczącego w dalszej kolejności przeważnie istotna będzie natomiast chwila, w której dowiedział się on o wyłączeniu od dziedziczenia spadkobiercy dziedziczącego we wcześniejszej kolejności (np. chwila powzięcia wiadomości o odrzuceniu spadku albo o uznaniu za niegodnego spadkobiercy powołanego przed nim). To oznacza, że dalsi krewni zawsze będą mieli sześć miesięcy na złożenie oświadczenia od chwili, w której dowiedzieli się o tytule swojego powołania do spadku, czyli w praktyce od momentu, w którym dowiedzieli się, że uprawnieni do dziedziczenia przed nimi już spadek odrzucili.

Orzecznictwo sądowe wskazuje, że termin 6 miesięcy nie może skończyć się przed zakończeniem sprawy o udzielenie zgody na odrzucenie spadku w imieniu małoletniego. Jednak w sytuacji, w której w czasie trwania postępowania sądowego dochodzi do przekroczenia terminu 6-miesięcznego od daty śmierci spadkodawcy, należy niezwłocznie po jego prawomocnym zakończeniu złożyć przed sądem, notariuszem lub konsulem oświadczenie o odrzuceniu spadku w imieniu małoletniego.

Mamy dwa sposoby na odrzucenie spadku: przed sądem i przed notariuszem (po uzyskaniu zgody sądu rodzinnego na odrzucenie spadku).

Nowelizacja 2023: łatwiej odrzucić spadek w imieniu dziecka

Obecnie procedura odrzucenia spadku w imieniu małoletniego została znacznie uproszczona — możliwe jest jej przeprowadzenie nawet bez konieczności wszczynania postępowania przed sądem opiekuńczym. Nowelizacja przepisów obowiązująca od 2023 roku zniosła wymóg uzyskiwania zgody sądu rodzinnego na odrzucenie spadku w imieniu dziecka, jeżeli dziecko zostało powołane do dziedziczenia wskutek wcześniejszego odrzucenia spadku przez swojego rodzica. W takiej sytuacji rodzic może odrzucić spadek w imieniu dziecka bez zgody sądu, o ile: drugi rodzic, posiadający władzę rodzicielską, wyrazi na to zgodę, oraz spadek odrzucą również pozostali zstępni (dzieci) tego rodzica [art. 101 § 4 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego].

W mojej ocenie aktualnie to najszybsza opcja odrzucenia spadku w imieniu małoletniego przez rodzica, który uprzednio spadek odrzucił (przy zgodzie drugiego rodzica).

Czy można odrzucić spadek przed polskim konsulem w Wielkiej Brytanii?

Istnieje również możliwość odrzucenia spadku we właściwym terytorialnie urzędzie konsularnym RP, ale tutaj należałoby uprzednio zweryfikować, czy zmiana przepisów prawa polskiego w zakresie możliwości odrzucenia spadku w imieniu małoletniego bez zgody sądu opiekuńczego umożliwia dokonanie takiej czynności przed konsulem, czy jednak jak dotychczas potrzebna jest tu zgoda sądu opiekuńczego.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz.U. 1964 nr 16 poz. 93
2. Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy - Dz.U. 1964 nr 9 poz. 59

Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej  ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.