Odrzucenie spadku z USA przez pełnomocnika

Kto dziedziczy po ojcu i dlaczego brak kontaktu nie wyłącza dziedziczenia?

Jeżeli spadkodawca nie zostawił testamentu albo testament nie zmienia kolejności dziedziczenia, w pierwszej kolejności dziedziczą jego dzieci oraz małżonek. Dziedziczą w częściach równych, przy czym udział małżonka nie może być mniejszy niż jedna czwarta spadku.

Brak kontaktu z ojcem, nawet wieloletni, nie powoduje automatycznie utraty prawa do spadku. Z punktu widzenia prawa nadal jest Pani dzieckiem spadkodawcy, a więc osobą powołaną do dziedziczenia. Inaczej sytuacja wygląda przy przysposobieniu, o czym piszemy w tekście o tym, jak adopcja a spadek po biologicznym ojcu wpływa na dziedziczenie. Jeżeli spadek obejmuje wyłącznie długi albo istnieje ryzyko zadłużenia, praktycznym rozwiązaniem może być odrzucenie spadku. Warto wtedy sprawdzić, kto musi odrzucić spadek po krewnym, aby uniknąć dziedziczenia długów.

Trzeba jednak pamiętać, że odrzucenie spadku przez rodzica powoduje, że jest on traktowany tak, jakby nie dożył otwarcia spadku. W konsekwencji do dziedziczenia mogą zostać powołane jego dzieci, czyli wnuki spadkodawcy. Dlatego nie wystarczy zadbać wyłącznie o własne oświadczenie, lecz trzeba również ustalić dalsze kroki dotyczące małoletnich.

Termin 6 miesięcy na odrzucenie spadku

Oświadczenie o przyjęciu albo odrzuceniu spadku składa się w terminie 6 miesięcy od dnia, w którym spadkobierca dowiedział się o tytule swojego powołania. W praktyce najczęściej jest to dzień, w którym dana osoba dowiedziała się o śmierci spadkodawcy i o tym, że należy do kręgu spadkobierców albo została wskazana w testamencie.

Jeżeli więc śmierć ojca nastąpiła wcześniej, ale informację o niej uzyskała Pani dopiero niedawno, termin należy liczyć od momentu uzyskania tej wiedzy. W razie sporu trzeba będzie jednak wykazać, kiedy faktycznie dowiedziała się Pani o powołaniu do spadku. Dlatego warto zachować korespondencję, wiadomości, dokumenty z sądu albo inne dowody potwierdzające datę uzyskania informacji.

Nie należy zostawiać sprawy na ostatnie dni. Przy działaniu z zagranicy trzeba uwzględnić czas na wizytę w konsulacie, przygotowanie pełnomocnictwa, przesyłkę dokumentów do Polski, tłumaczenia oraz ewentualne braki formalne.

Odrzucenie spadku z USA przed konsulem

Oświadczenie o odrzuceniu spadku może być złożone przed sądem albo notariuszem w Polsce. Osoba mieszkająca za granicą może natomiast przygotować pisemne oświadczenie i złożyć pod nim podpis poświadczony urzędowo. W praktyce dla obywateli polskich i osób załatwiających sprawę w polskim obrocie prawnym najwygodniejszym rozwiązaniem bywa wizyta w polskim konsulacie. Podobnie wygląda to w innych krajach, na przykład przy temacie odrzucenie spadku w niemczech a długi.

Konsul może poświadczyć własnoręczność podpisu pod oświadczeniem albo pod pełnomocnictwem. Poświadczenie podpisu nie oznacza jeszcze, że cała sprawa spadkowa została zakończona. Dokument trzeba następnie doręczyć do właściwego sądu spadku w Polsce albo przekazać pełnomocnikowi, który złoży go w odpowiednim postępowaniu.

Zgodnie z art. 641 K.p.c. oświadczenie powinno zawierać między innymi imię i nazwisko spadkodawcy, datę i miejsce jego śmierci, ostatnie miejsce zamieszkania, tytuł powołania do spadku oraz treść oświadczenia. Należy również wskazać znanych spadkobierców ustawowych oraz znane testamenty, nawet jeżeli składający uważa je za nieważne.

Odrzucenie spadku przez pełnomocnika

Jeżeli nie chce Pani prowadzić korespondencji z sądem samodzielnie, może Pani ustanowić pełnomocnika w Polsce. Pełnomocnikiem może być w szczególności adwokat albo radca prawny, ale w niektórych sytuacjach również osoba bliska, jeżeli spełnia warunki procesowe do występowania w danej sprawie.

Pełnomocnictwo do odrzucenia spadku powinno być pełnomocnictwem szczególnym. Nie wystarczy ogólne upoważnienie do prowadzenia wszystkich spraw. W dokumencie należy wyraźnie wskazać, że pełnomocnik jest uprawniony do złożenia w imieniu mocodawcy oświadczenia o odrzuceniu spadku po konkretnym spadkodawcy.

Podpis pod takim pełnomocnictwem powinien być urzędowo poświadczony. Jeżeli dokument jest sporządzany w USA przed miejscowym notariuszem, w praktyce mogą pojawić się dodatkowe wymogi, takie jak apostille i tłumaczenie przysięgłe na język polski. Z tego względu często prostsze jest podpisanie dokumentu przed polskim konsulem, o ile jest to możliwe organizacyjnie.

Co z małoletnimi dziećmi po odrzuceniu spadku przez rodzica?

Po odrzuceniu spadku przez Panią do dziedziczenia po dziadku mogą zostać powołane Pani dzieci. Nie ma decydującego znaczenia sam fakt, że dzieci nie mają obywatelstwa polskiego. Istotne jest to, czy w konkretnej sprawie są traktowane jako spadkobiercy po polskim spadkodawcy i jaki sąd prowadzi lub będzie prowadził sprawę spadkową.

W typowej sytuacji, gdy małoletnie dziecko dochodzi do dziedziczenia wyłącznie dlatego, że jego rodzic wcześniej odrzucił spadek, aktualne przepisy przewidują ułatwienie: odrzucenie spadku w imieniu dziecka może nie wymagać zezwolenia sądu opiekuńczego, jeżeli działają rodzice posiadający władzę rodzicielską albo jeden z nich za zgodą drugiego. Trzeba jednak każdorazowo sprawdzić, czy w sprawie nie występują okoliczności wyłączające to uproszczenie.

Zgoda sądu opiekuńczego może być nadal potrzebna między innymi wtedy, gdy między rodzicami nie ma zgody, jeden z rodziców nie może skutecznie wyrazić stanowiska, istnieje konflikt interesów, sytuacja rodzinna jest nietypowa albo sprawa ma element zagraniczny wymagający dodatkowej oceny. Jeżeli dzieci stale mieszkają w USA, mogą pojawić się również pytania o dokumenty potwierdzające władzę rodzicielską, zgodę drugiego rodzica oraz sposób uznania dokumentów w Polsce. Zbliżone wątpliwości opisujemy w materiale dziecko w anglii a odrzucenie spadku.

Dla dzieci termin 6 miesięcy należy co do zasady liczyć od chwili, gdy ich przedstawiciel ustawowy dowiedział się o powołaniu dziecka do spadku. W praktyce będzie to często moment odrzucenia spadku przez rodzica albo uzyskania informacji, że po takim odrzuceniu dziecko wchodzi do kręgu spadkobierców. Nie warto jednak opierać się na domysłach, ponieważ przekroczenie terminu może prowadzić do poważnych komplikacji.

Czy brak odrzucenia zawsze oznacza pełną odpowiedzialność za długi?

Jeżeli spadkobierca nie złoży oświadczenia w terminie, co do zasady dochodzi do przyjęcia spadku z dobrodziejstwem inwentarza. Oznacza to ograniczenie odpowiedzialności za długi spadkowe do wartości aktywów spadku ustalonych w wykazie albo spisie inwentarza. Nie jest to jednak to samo co pełne bezpieczeństwo.

Przyjęcie z dobrodziejstwem inwentarza może nadal wymagać kontaktu z wierzycielami, udziału w postępowaniach, ustalenia składu spadku i pilnowania prawidłowego wykazu lub spisu inwentarza. Zdarza się nawet wezwanie mimo odrzucenia spadku, na które trzeba prawidłowo zareagować. Jeżeli spadek jest oczywiście zadłużony i nie ma powodów, aby go przyjmować, odrzucenie spadku bywa rozwiązaniem prostszym, ale musi być przeprowadzone w odpowiedniej kolejności także wobec dzieci. Trzeba też liczyć się z tym, że może pojawić się wezwanie do sądu w sprawie spadku.

Jakie dokumenty przygotować?

Do sprawy warto przygotować przede wszystkim odpis aktu zgonu spadkodawcy, dokument potwierdzający pokrewieństwo, dane ostatniego miejsca zamieszkania zmarłego, informacje o znanych spadkobiercach, ewentualne informacje o testamencie oraz dokument tożsamości osoby składającej oświadczenie. Jeżeli działa pełnomocnik, potrzebne będzie również szczególne pełnomocnictwo z urzędowo poświadczonym podpisem.

W sprawie dzieci mogą być potrzebne dodatkowo akty urodzenia, dokumenty potwierdzające władzę rodzicielską, zgoda drugiego rodzica albo dokumenty wyjaśniające, dlaczego zgoda nie jest możliwa. Dokumenty zagraniczne mogą wymagać apostille i tłumaczenia przysięgłego, chyba że przepisy szczególne lub praktyka danego organu pozwalają na inne rozwiązanie.

FAQ

Czy mogę odrzucić spadek po ojcu bez przyjazdu do Polski?

Tak. Można przygotować oświadczenie z podpisem urzędowo poświadczonym, na przykład przez polskiego konsula, albo ustanowić pełnomocnika w Polsce. Trzeba jednak dopilnować właściwej treści dokumentu i terminu 6 miesięcy.

Czy pełnomocnik może sam odrzucić za mnie spadek?

Tak, ale tylko wtedy, gdy ma szczególne pełnomocnictwo do odrzucenia konkretnego spadku. Ogólne pełnomocnictwo do prowadzenia spraw może nie wystarczyć.

Czy dzieci muszą odrzucać spadek, jeżeli ja go odrzucę?

Jeżeli po Pani odrzuceniu spadku dzieci wchodzą do kręgu spadkobierców, ich sytuację trzeba uregulować osobno. W przeciwnym razie mogą zostać uznane za spadkobierców, zwykle z dobrodziejstwem inwentarza.

Czy zawsze potrzebna jest zgoda sądu opiekuńczego na odrzucenie spadku przez dziecko?

Nie zawsze. W typowej sytuacji, gdy dziecko dziedziczy wskutek wcześniejszego odrzucenia spadku przez rodzica, przepisy przewidują ułatwienie. Jeżeli jednak brakuje zgody drugiego rodzica, istnieje konflikt interesów albo sprawa jest nietypowa, zgoda sądu może być konieczna.

Od kiedy liczyć termin dla dziecka?

Termin dla małoletniego liczy się od momentu, w którym jego przedstawiciel ustawowy dowiedział się o powołaniu dziecka do spadku. Często będzie to chwila odrzucenia spadku przez rodzica, ale dokładna ocena zależy od dokumentów i przebiegu sprawy.

Podsumowanie

Odrzucenie spadku z USA jest możliwe bez podróży do Polski. Najbezpieczniej działać szybko: ustalić datę, od której biegnie termin 6 miesięcy, przygotować oświadczenie albo szczególne pełnomocnictwo, poświadczyć podpis i przekazać dokument do sądu spadku lub pełnomocnika w Polsce.

Jeżeli spadkobierca ma małoletnie dzieci, trzeba pamiętać, że po jego odrzuceniu spadku dzieci mogą wejść w jego miejsce. Wtedy należy ustalić, czy można skorzystać z uproszczonego trybu odrzucenia spadku w imieniu dziecka, czy potrzebna będzie zgoda sądu opiekuńczego lub dodatkowe dokumenty z USA.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz.U. 1964 nr 43 poz. 296

2. Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny.

3. Ustawa z dnia 25 czerwca 2015 r. - Prawo konsularne.

Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej  ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.