Dziedziczenie po ojczymie, odpowiedzialność za długi, krąg spadkobierców

Krąg spadkobierców ustawowych

Sprawy majątkowe w rodzinie często budzą wiele emocji i wątpliwości, jednak w opisanej sytuacji możliwe jest uporządkowanie zasad dziedziczenia na podstawie przepisów kodeksu cywilnego.

Zgodnie z art. 931 kodeksu cywilnego w pierwszej kolejności do dziedziczenia powołani są dzieci spadkodawcy oraz jego małżonek, którzy dziedziczą w częściach równych. Natomiast zgodnie z art. 932 kodeksu cywilnego, w braku zstępnych spadkodawcy, do spadku powołani są jego małżonek oraz rodzice.

Odrzucenie spadku i skutki prawne

Zgodnie z art. 1012 kodeksu cywilnego spadkobierca może spadek przyjąć, odrzucić albo przyjąć z dobrodziejstwem inwentarza. Oświadczenie w tym zakresie należy złożyć w terminie sześciu miesięcy od dnia, w którym dana osoba dowiedziała się o tytule swojego powołania do spadku. W przypadku braku złożenia oświadczenia w tym terminie, przyjmuje się, że spadek został przyjęty z dobrodziejstwem inwentarza. Oświadczenie można złożyć przed sądem albo notariuszem.

Odrzucenie spadku powoduje, że dana osoba traktowana jest tak, jakby nie dożyła otwarcia spadku.

Możliwość powołania dziecka małżonka do dziedziczenia

W opisanej sytuacji, skoro małżonka spadkodawcy odrzuciła spadek, a spadkodawca nie miał własnych dzieci, do dziedziczenia powołani są jego rodzice oraz rodzeństwo. Jeżeli rodzeństwo odrzuciło spadek, a jedyny żyjący rodzic również złoży takie oświadczenie, krąg spadkobierców ustawowych może się wyczerpać.

W takim przypadku zastosowanie może mieć art. 934¹ kodeksu cywilnego, zgodnie z którym w braku małżonka spadkodawcy oraz krewnych powołanych do dziedziczenia z ustawy, spadek przypada w częściach równych dzieciom małżonka spadkodawcy, których żadne z rodziców nie dożyło chwili otwarcia spadku. Odrzucenie spadku przez małżonka jest w świetle prawa równoznaczne z niedożyciem otwarcia spadku.

Należy również ustalić, czy rodzeństwo spadkodawcy miało dzieci, ponieważ w przypadku odrzucenia spadku przez rodzeństwo, ich udział przechodzi na zstępnych.

Kiedy powstaje obowiązek złożenia oświadczenia

Jeżeli wszyscy spadkobiercy ustawowi wyższego rzędu odrzucą spadek i nie będzie innych osób powołanych do dziedziczenia, możliwe jest, że dziecko małżonka spadkodawcy zostanie powołane do spadku. Dopiero w takim momencie powstaje obowiązek złożenia oświadczenia o przyjęciu lub odrzuceniu spadku. Termin sześciu miesięcy liczony jest od dnia, w którym dana osoba dowiedziała się o swoim powołaniu do dziedziczenia.