Egzekucja ze spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu po śmierci dłużnika, jakie prawa mają spadkobiercy i domownicy?
• Data: 2026-02-14 • Autor: Tomasz Ciasnocha
Mój wuj dostał wyrok – miał spłacić zadłużenie wobec wspólnika. Wuj posiadał własnościowe mieszkanie spółdzielcze, w którym jestem zameldowany i mieszkam do dnia dzisiejszego. W pewnym momencie wuj postanowił darować mieszkanie swojej matce (a mojej babce). W 2007 r. zmarła moja babka. Na mocy orzeczenia sądu prawo do lokalu po zmarłej odziedziczyli: wuj, ciotka oraz moja matka. Miesiąc temu zmarł wuj. Nie zdążył przed śmiercią spłacić swojego długu. Czy komornik może prowadzić egzekucję ze spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu? Czy mogę zostać eksmitowany? Co będzie ze spadkiem po wuju?
Egzekucja z wchodzącego do masy spadkowej udziału w prawie do mieszkania
Z informacji przedstawionych w pytaniu wynika, że od dnia śmierci Pana babki do momentu śmierci wuja mieszkanie było przedmiotem własności trzech osób: wuja, ciotki i Pana matki. Każda z tych osób posiadała udział w prawie do mieszkania w wysokości 1/3 części.
Z chwilą śmierci wuja owe długi przechodzą na spadkobierców zmarłego. Jeżeli wuj miał żonę i dzieci, to długi przeszły na żonę i dzieci – spadek przechodzi na nich na podstawie art. 931 § 1 Kodeksu cywilnego (K.c.).
„Art. 931. § 1. W pierwszej kolejności powołane są z ustawy do spadku dzieci spadkodawcy oraz jego małżonek; dziedziczą oni w częściach równych. Jednakże część przypadająca małżonkowi nie może być mniejsza niż jedna czwarta całości spadku.
§ 2. Jeżeli dziecko spadkodawcy nie dożyło otwarcia spadku, udział spadkowy, który by mu przypadał, przypada jego dzieciom w częściach równych. Przepis ten stosuje się odpowiednio do dalszych zstępnych”.
Jeżeli istnieją wymienieni w art. 931 K.c. spadkobiercy, to komornik od nich będzie dochodził nieściągniętych zobowiązań wuja.
W przypadku gdy wuj nie miał dzieci i żony lub miał tylko żonę, to spadek – z mocy ustawy – dziedziczy również rodzeństwo wuja, tj. Pana matka i ciotka. W tej sytuacji komornik również do nich będzie kierował żądanie spłaty zadłużenia.
Spadkobiercy – poza długami – dziedziczą po wuju również jego udział w prawie do mieszkania. Jeżeli spadkobiercy nie będą spłacać długów wuja, to komornik może prowadzić egzekucję z wchodzącego do masy spadkowej udziału w prawie do mieszkania.
Możliwość prowadzenia egzekucji z udziału
Możliwość prowadzenia egzekucji z udziału wynika z art. 172 ust. 1 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o spółdzielniach mieszkaniowych:
„Art. 172. 1. Spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu jest prawem zbywalnym, przechodzi na spadkobierców i podlega egzekucji. Jest ono ograniczonym prawem rzeczowym”.
Jak wskazał Sąd Apelacyjny w Warszawie w wyroku z dnia 9 listopada 2004 r. (I ACa 348/04): „Dopuszczalna jest egzekucja z ułamkowej części spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego”.
W praktyce egzekucja z ułamka w prawie do mieszkania spółdzielczego jest rzadko spotykana, gdyż komornikom niezwykle trudno jest znaleźć kupca na taki udział. Teoretycznie, gdyby znalazł się kupiec, zostałby on jedynie współuprawnionym do mieszkania z udziałem 1/3. Nie dawałoby mu to prawa do żądania Pana eksmisji wbrew woli pozostałych udziałowców, tj. Pana matki i ciotki. Nie wierzę, by egzekucja z udziału przyniosła komornikowi pozytywny rezultat.
Co do samego spadku – dla spadkobierców najkorzystniejszym rozwiązaniem byłoby złożyć oświadczenia o przyjęciu spadku z dobrodziejstwem inwentarza. Oświadczenie takie należy złożyć w terminie 6 miesięcy od daty śmierci wuja. Ponieważ wuj zmarł miesiąc temu, istnieje jeszcze taka możliwość. Przyjęcie spadku z dobrodziejstwem inwentarza pozwala ograniczyć odpowiedzialność za zobowiązania zmarłego do wysokości wartości nabytego spadku. Oświadczenie należy złożyć przed notariuszem lub sądem spadku, tj. sądem rejonowym właściwym ze względu na ostatnie miejsce zamieszkania wuja.
Przykłady
Pan Andrzej odziedziczył po bracie 1/3 udziału w spółdzielczym własnościowym prawie do lokalu. Brat miał długi wobec wierzyciela, który wkrótce po śmierci złożył wniosek o wszczęcie egzekucji z udziału w tym prawie. Choć komornik formalnie zajął ten udział, nie znalazł nabywcy – nikt nie chciał kupować udziału w mieszkaniu, w którym mieszkała matka pana Andrzeja i siostra z rodziną. Ostatecznie egzekucja została umorzona jako bezskuteczna, ale stres związany z wizytą komornika na długo zapadł rodzinie w pamięć.
Pani Marta przyjęła spadek po zmarłej ciotce, nie sprawdzając dokładnie stanu jej majątku. Dopiero po kilku miesiącach odezwał się komornik, żądając zapłaty długu ciotki wobec spółdzielni mieszkaniowej. Komornik zajął 1/3 udziału w prawie do lokalu, który pani Marta odziedziczyła wraz z innymi krewnymi. Nie mając środków na spłatę zadłużenia, była zmuszona sprzedać swój udział za ułamek wartości – kupującym był inny członek rodziny, który chciał uchronić lokal przed wejściem w ręce osoby trzeciej.
Pan Krzysztof od lat mieszkał w mieszkaniu, które formalnie należało do jego wuja. Po śmierci wuja okazało się, że część lokalu odziedziczyli kuzyni z różnych części kraju. Komornik zgłosił się do spadkobierców z informacją o zaległych długach wuja i możliwością zajęcia udziału w lokalu. Dzięki temu, że wszyscy spadkobiercy w terminie złożyli oświadczenia o przyjęciu spadku z dobrodziejstwem inwentarza, ich odpowiedzialność za długi była ograniczona. Udało się rozłożyć zobowiązanie na raty i zachować mieszkanie w rodzinie.
Podsumowanie
Egzekucja z udziału w spółdzielczym własnościowym prawie do lokalu jest prawnie dopuszczalna, choć w praktyce trudna do skutecznego przeprowadzenia. Spadkobiercy osoby zadłużonej dziedziczą zarówno majątek, jak i długi, dlatego tak ważne jest rozważenie przyjęcia spadku z dobrodziejstwem inwentarza. Choć komornik może zająć udział w lokalu, nie oznacza to automatycznej eksmisji pozostałych współwłaścicieli czy osób zamieszkujących mieszkanie. Odpowiedzialne i świadome podejście do spraw spadkowych pozwala uniknąć wielu problemów i chronić interesy rodziny.
Oferta porad prawnych
Potrzebujesz pomocy w sprawach spadkowych, egzekucji komorniczej lub prawie do lokalu? Skorzystaj z naszych porad prawnych online – szybko, wygodnie i bez wychodzenia z domu. Opisz swoją sytuację, a doświadczony prawnik przeanalizuje sprawę i przygotuje dla Ciebie jasną i praktyczną odpowiedź. Pomagamy zrozumieć Twoje prawa i podjąć najlepszą decyzję. Wejdź na eporady24.pl i zamów poradę już dziś.
Źródła:
1. Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz.U. 1964 nr 16 poz. 93
2. Ustawa z dnia 15 grudnia 2000 r. o spółdzielniach mieszkaniowych - Dz.U. 2001 nr 4 poz. 27
3. Wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 9 listopada 2004 r. I ACa 348/04
Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.
Zapytaj prawnika - porady prawne online
O autorze: Tomasz Ciasnocha
Prawnik, absolwent Wydziału Prawa, Prawa Kanonicznego i Administracji na Katolickim Uniwersytecie Lubelskim Jana Pawła II w Lublinie. Studia ukończył w 2015 roku obroną pracy magisterskiej w Katedrze Prawa Pracy o temacie „Zakaz konkurencji w trakcie i po ustaniu stosunku pracy”. Podczas studiów praktykował w kancelariach adwokackich i radcowskich oraz w prokuraturze, udzielał również porad prawnych w Uniwersyteckiej Poradni Prawnej głównie z zakresu prawa cywilnego oraz rodzinnego. Ukończył aplikację komorniczą w Izbie Komorniczej przy Sądzie Apelacyjnym w Lublinie. W 2018 roku uzyskał pozytywny wynik z egzaminu komorniczego i został powołany na stanowisko asesora komorniczego przez Prezesa Sądu Apelacyjnego w Lublinie. Nieprzerwanie od 2015 roku pracuje jako asystent komornika, aplikant, a teraz jako asesor komorniczy i kierownik kancelarii. W 2018 roku ukończył także projekt edukacyjny „Pracownia Liderów Prawa” – program naukowy pod patronatem Ministerstwa Sprawiedliwości. Specjalizuje się głównie w prawie cywilnym, rodzinnym, postępowaniu cywilnym oraz egzekucyjnym. Interesuje się również prawem pracy, nieruchomości i ich obrotem, a także prawem nowych technologii i rynkiem e-commerce.
prawnicy z dużym doświadczeniem
Zapytaj prawnika
NAJNOWSZE
Zadaj pytanie »
» Egzekucja ze spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu po śmierci dłużnika, jakie prawa mają spadkobiercy i domownicy?
» Darowizna działki, zachowek i odwołanie darowizny, najważniejsze kwestie prawne
» Odrzuciłam spadek po mamie, ale wcześniej dostałam mieszkanie w darowiźnie, konsekwencje wobec spadkobierców i wierzycieli
» Brak oświadczenia o spadku i co dalej, możliwości i konsekwencje dla spadkobierców
» Odrzucenie spadku przez dzieci a termin sześciu miesięcy, co, jeśli sąd nie zdąży?
