Porady Prawne przez internet

Masz problem ze spadkiem?
Opisz swój problem i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Jak odrzucić przyjęty spadek?

Autor: Tomasz Krupiński • Opublikowane: 2015-10-16

Czy mogę odrzucić przyjęty już spadek? Moja mama zmarła rok temu, sprawa o stwierdzenie spadku (z wniosku mojej siostry) odbyła się niedawno. Spadek podzielono na mnie, siostrę i naszego ojca, z którym od 2004 r. nie utrzymujemy kontaktu. Od początku twierdziłem, że mieszkanie rodziców ma przypaść siostrze, nie ukrywałem tego faktu. Co mogę teraz zrobić?

Z Pana relacji wynika, że Pana matka zmarła rok temu, zaś sprawa o stwierdzenie nabycia spadku odbyła się niedawno.

Dodaje Pan, że nie złożył Pan w terminie 6 miesięcy od otwarcia spadku oświadczenia o odrzuceniu spadku, ale Pana siostra złożyła w sądzie wniosek o stwierdzenie nabycia spadku po zmarłej matce. Pan z braku wiedzy nie złożył takiego oświadczenia o odrzuceniu spadku. Spadek został podzielony na Pana i na siostrę oraz ojca, z którym od 2004 roku nie utrzymujecie Państwo kontaktu.

Siostra złożyła ten wniosek, aby ubiegać się o wpis na listę członków spółdzielni. Rodzice nie mieli formalnego rozwodu. Pan od początku informował siostrę, że nie rości sobie żadnych praw i rezygnuje ze spadku. Na rozprawie również to Pan powtórzył.

Wobec powyższego pyta Pan, co trzeba zrobić, aby zrezygnować z przyjętego spadku. Pana sytuacja jest bardzo ciężka, o ile nie beznadziejna, gdyż po pierwsze dokładnie wiedział Pan, kiedy Pana matka zmarła, a poza tym podobne stanowisko zajął Pan na rozprawie o stwierdzenie nabycia spadku.

Oświadczenie o odrzuceniu spadku musiał Pan złożyć w terminie 6 miesięcy albo przed sądem, albo przed notariuszem. Przekroczenie tego terminu powoduje automatycznie przyjęcie spadku wprost, czyli bez ograniczenia odpowiedzialności ze ewentualne długi.

Oczywiście może Pan spróbować złożyć oświadczenie o uchyleniu się skutków niezłożenia w terminie oświadczenia. Aby cofnąć upływ tego terminu do ważnego złożenia oświadczenia, konieczna jest specjalna procedura polegająca na złożeniu przez Pana pisemnego oświadczenia o uchyleniu się przez Pana od skutków prawnych niezłożenia w terminie oświadczenia o odrzuceniu spadku z jednoczesnym złożeniu oświadczenia w przedmiocie odrzucenia spadku oraz złożeniu wniosku do sądu spadku o zatwierdzenie oświadczenia tego oświadczenia.

Instytucję uchylenia się od skutków prawnych złożenia bądź niezłożenia oświadczenia o odrzuceniu spadku reguluje art. 1019 Kodeksu cywilnego, zgodnie z którym:

„§ 1. Jeżeli oświadczenie o przyjęciu lub o odrzuceniu spadku zostało złożone pod wpływem błędu lub groźby, stosuje się przepisy o wadach oświadczenia woli z następującymi zmianami:

1) uchylenie się od skutków prawnych oświadczenia powinno nastąpić przed sądem;

2) spadkobierca powinien jednocześnie oświadczyć, czy i jak spadek przyjmuje, czy też go odrzuca.

§ 2. Spadkobierca, który pod wpływem błędu lub groźby nie złożył żadnego oświadczenia w terminie, może w powyższy sposób uchylić się od skutków prawnych niezachowania terminu.

§ 3. Uchylenie się od skutków prawnych oświadczenia o przyjęciu lub o odrzuceniu spadku wymaga zatwierdzenia przez sąd”.

Zgodnie z orzecznictwem sądowym (postanowienie z dnia 30 czerwca 2005 r., sygn. akt IV CK 799/04) podstawę uchylenia się przez spadkobiercę od skutków prawnych niezłożenia w terminie oświadczenia o przyjęciu lub odrzuceniu spadku może stanowić błąd prawnie doniosły (art. 1019 § 2 w związku z art. 84 § 1 zdanie pierwsze i § 2 Kodeksu cywilnego). Błędem takim nie jest nieznajomość przedmiotu spadku pozostająca w związku przyczynowym z niedołożeniem przez spadkobiercę należytej staranności w ustalaniu rzeczywistego stanu majątku spadkowego.

Największym problemem w Pana sytuacji jest wykazanie, że zaistniały przesłanki określone w treści przepisu, to znaczy, że nie złożył Pan oświadczenia w terminie ustawowym pod wpływem błędu i że błąd ten był istotny, ale nie został wywołany Pana niestarannością. Nie może się Pan zatem powoływać na okoliczności takie jak nieznajomość prawa. Dodatkowo ten argument może być uznany za niewiarygodny z uwagi na fakt, że stawił się Pan na rozprawie i był Pan w kontakcie z siostrą.

W mojej ocenie nacisk należałoby położyć na błąd w rozumieniu art. 1019 § 2 w związku z art. 84 K.c., polegający na tym, że ze względu na rzadki kontakt z ojcem nie wiedział Pan, że spadek jest obciążony długami. Sąd rozstrzygnie, czy w Pana sytuacji zaistniały błąd „jest usprawiedliwiony okolicznościami sprawy” oraz nie wynika z braku dołożenia należytej staranności. Podstawę tezy o niedołożeniu należytej staranności powinna stanowić ocena uwzględniająca konkretne okoliczności sprawy, nieodzowne do ustalenia, jakich aktów staranności można było wymagać od strony.

Odrzucenie spadku przez Pana powinno być podstawą do wystąpienia do sądu rodzinnego o zgodę na odrzucenie spadku przez Pana małoletnie dzieci. W mojej opinii jednak uchylenie się od skutków niezłożenia w terminie oświadczenia o odrzuceniu spadku jest mało prawdopodobne.

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>


Podobne materiały

Dziedziczenie po byłym małżonku

Sześć lat temu rozwiodłem się bez orzeczenia o winie i bez podziału majątku. Jak przepisy regulują kwestię dziedziczenia po byłym...

Dzielenie spadku z uwzględnieniem darowizn

Zmarł mój mąż, majątek wspólny to dom z działką, poza tym mąż miał majątek odrębny – gospodarstwo rolne o znacznej wartości....

Podział spadku z uwzględnieniem darowizny

Jeśli podział spadku po babci nastąpi jeszcze za jej życia – w drodze darowizny majątku – czy będzie mi się należał zachowek, jako jej...

Wspólna lokata terminowa po śmierci wujka

Miałem wspólną lokatę terminową w banku PKO BP z osobą która zmarła. Po śmierci wujka, bo tą osobą był brat mojego ojca, stałem się jedynym...

Kto przejmie spadek po zmarłym?

Zmarł mój brat. Pozostało po nim mieszkanie. Nie zostawił testamentu. Był rozwiedziony, ale ma córkę. Córka nigdy nie interesowała się swoim ojcem. Nigdy...

Skomplikowane postępowania spadkowe

Mój mąż zmarł 9 lat temu. Mamy córkę, a mąż miał też syna z pierwszego małżeństwa. Mamy dom, który zbudowany został z pieniędzy...

Spadek po nagle zmarłym bracie

Ja i dwóch braci jesteśmy z jednego małżeństwa. Mama zmarła 20 lat temu, a tata jeszcze wcześniej. Ojciec po rozwodzie z mamą ponownie...

Co zrobić, gdy siostra sprzedała wspólny spadek?

Moja siostra sprzedała wspólny spadek – działkę z domem – bez mojej wiedzy. Postanowienie sądu stwierdza, że ojciec był właścicielem...

Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy
wizytówka Zadaj pytanie »