Porady Prawne przez internet

Masz problem związany z działem spadku?
Opisz swój problem i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Sprawa o zapłatę za bezumowne użytkowanie części nieruchomości przy dziale spadku

Autor: Michał Soćko • Opublikowane: 2019-06-28

Czy w trakcie sprawy o dział spadku (mieszkania) można jednocześnie w pozwie lub wnioskach procesowych uwzględnić wniosek o zapłatę z tytułu bezumownego użytkowania części nieruchomości i utraconych zysków z tytułu uniemożliwienia wynajmu innego lokalu? Czy konieczne jest wszczęcie odrębnej sprawy o zapłatę za bezumowne użytkowanie części nieruchomości i utratę zysków?

Masz podobny problem? Kliknij tutaj i zadaj pytanie.

Sprawa o zapłatę za bezumowne użytkowanie części nieruchomości przy dziale spadku

Pyta Pan, czy w trakcie sprawy o dział spadku (mieszkania) można jednocześnie uwzględnić wniosek o zapłatę z tytułu bezumownego użytkowania części nieruchomości i utraconych zysków z tytułu uniemożliwienia wynajmu innego lokalu lub czy konieczne jest wszczęcie odrębnej sprawy o zapłatę za bezumowne użytkowanie i utratę zysków.

Przede wszystkim należy zaznaczyć, że postępowanie o dział spadku jest postępowaniem nieprocesowym, w którym występuje wnioskodawca i uczestnicy postępowania. Co do zasady w postępowaniu tym nie ma sporu. Postępowanie tego rodzaju wszczynane jest przeważnie na wniosek zainteresowanego wynikiem postępowania. Jedną z cech tego postępowania jest mocniej niż w postępowaniu procesowym akcentowany interes publiczny.

Nie wiem dokładne o jakie konkretnie roszczenie Panu chodzi w sprawie o dział spadku. Nie będzie możliwe bowiem żądanie w tym postępowaniu odszkodowania od osoby, która nie ma legitymacji do występowania w tym procesie (nie jest jednym ze spadkobierców lokalu, który ma by podzielony). Należy podkreślić, że wzajemne roszczenia z tytułu posiadania rzeczy wspólnej mogą być dochodzone w postępowaniu o zniesienie współwłasności tylko między współwłaścicielami. Nie mogą więc być rozpoznawane w tym postępowaniu spory dotyczące roszczeń między współwłaścicielami a osobami trzecimi (por. np. orzeczenie SN z dnia 15 kwietnia 1960 r., 4 CR 102/60, NP 1960, nr 10, s. 1375).

Jeżeli jednak jeden ze spadkobierców wbrew przepisom użytkował lokal z wyłączeniem pozostałych spadkobierców można żądać od niego w tym postępowaniu (o dział spadku) także rozliczenia za korzystanie z lokalu ponad przysługujący mu udział.

Zgodnie z art. 688 Kodeksu postępowania cywilnego (K.p.c.) – do działu spadku stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące zniesienia współwłasności, a w szczególności art. 618 § 2 i 3.

Według zaś art. 618 K.p.c.:

„§ 1. W postępowaniu o zniesienie współwłasności sąd rozstrzyga także spory o prawo żądania zniesienia współwłasności i o prawo własności, jak również wzajemne roszczenia współwłaścicieli z tytułu posiadania rzeczy. Rozstrzygając spór o prawo żądania zniesienia współwłasności lub o prawo własności, sąd może wydać w tym przedmiocie postanowienie wstępne.

§ 2. Z chwilą wszczęcia postępowania o zniesienie współwłasności odrębne postępowanie w sprawach wymienionych w paragrafie poprzedzającym jest niedopuszczalne. Sprawy będące w toku przekazuje się do dalszego rozpoznania sądowi prowadzącemu postępowanie o zniesienie współwłasności. Jeżeli jednak postępowanie o zniesienie współwłasności zostało wszczęte po wydaniu wyroku, przekazanie następuje tylko wówczas, gdy sąd drugiej instancji uchyli wyrok i sprawę przekaże do ponownego rozpoznania. Postępowanie w sprawach, które nie zostały przekazane, sąd umarza z chwilą zakończenia postępowania o zniesienie współwłasności.

§ 3. Po zapadnięciu prawomocnego postanowienia o zniesieniu współwłasności uczestnik nie może dochodzić roszczeń przewidzianych w paragrafie pierwszym, chociażby nie były one zgłoszone w postępowaniu o zniesienie współwłasności.”

Wreszcie stosownie do art. 686 K.p.c. – „w postępowaniu działowym sąd rozstrzyga także o istnieniu zapisów zwykłych, których przedmiotem są rzeczy lub prawa należące do spadku, jak również o wzajemnych roszczeniach pomiędzy współspadkobiercami z tytułu posiadania poszczególnych przedmiotów spadkowych, pobranych pożytków i innych przychodów, poczynionych na spadek nakładów i spłaconych długów spadkowych”.

Powyższy przepis nakazuje rozstrzygać wszystkie sporne stosunki pomiędzy uczestnikami (ich katalog jest tu wyczerpujący i nie podlega wykładni rozszerzającej), istniejące do chwili działu spadku, w ramach postępowania o dział spadku (por. postanowienie SN z dnia 6 marca 1967 r., II CR 76/67, OSNC 1967, nr 7-8, poz. 145).

Zgodnie ze stanowiskiem judykatury po uprawomocnieniu się postanowienia o dziale spadku uczestnicy postępowania działowego nie mogą dochodzić roszczeń wymienionych w art. 686, choćby nie zostały one zgłoszone w postępowaniu o dział spadku (art. 618 § 3 w zw. z art. 688).

Prekluzja ta nie dotyczy innych roszczeń (por. postanowienie SN z dnia 8 września 1964 r., I CR 428/64, OSNC 1965, nr 7-8, poz. 123; zob. także uzasadnienie uchwały z dnia 27 listopada 2003 r., III CZP 80/03, OSNC 2005, nr 2, poz. 20; odmiennie jednakże uchwała SN z dnia 25 czerwca 1971 r., III CZP 34/71, OSNCP 1972, nr 4, poz. 62 oraz glosa A. Stempniaka do uchwały SN z dnia 27 listopada 2003 r., III CZP 80/03, PS 2007, nr 7-8, s. 189, i M. Lemkowskiego do uchwały SN z dnia 27 listopada 2003 r., III CZP 80/03, M. Praw. 2005, nr 1, s. 48).

Generalnie więc roszczenie o bezumowne korzystanie z części nieruchomości (przyjmuję, że chodzi Panu o odszkodowanie za używanie rzeczy ponad udział) należy zgłosić w tym postępowaniu o dział spadku.

Co do utraconych zysków z tytułu uniemożliwienia wynajmu innego lokalu, nie rozumiem tego roszczenia, proszę więc o dokładne wyjaśnienie na czym to roszczenie miałoby polegać i wobec kogo miałoby być wytoczone.

Jeśli masz podobny problem prawny, zadaj pytanie naszemu prawnikowi (przygotowujemy też pisma) – link do formularza z indywidualną pomocą prawną »


Podobne materiały

Żądanie spłaty odziedziczonej części domu

Mój ojciec zmarł 12 lat temu. Spadek po nim, czyli połowa domu rodzinnego, został podzielony po równo na 3 osoby: mamę, mnie i brata. Nie mieszkam...

 

Udział w spadku nieletniego dziecka

Współwłaściciel samochodu zmarł, jego rodzina poświadczyła u notariusz nabycie spadku. Spadek został podzielony na 4 osoby: żonę zmarłego...

 

Dom, samochody i oszczędności wchodzące w skład spadku - jak podzielić?

W skład spadku wchodzą: dom, samochody i oszczędności na koncie bankowym. Było przeprowadzone nabycie spadku u notariusza (protokół dziedziczenia...

 

Podział nieruchomości ze spadku

Podział nieruchomości ze spadku

Przed 5 miesiącami notariusz sporządził akt dziedziczenia na rzecz spadkobierców, którymi są: mąż zmarłej i dwaj synowie. Następnie geodeta...

Spłata w zamian za zrzeczenie się spadku

Spłata w zamian za zrzeczenie się spadku

Dwoje z czworga rodzeństwa zrzekło się spadku na korzyść najmłodszego brata, więc on wystąpił do sądu o dokonanie działu spadku. W skład...

Brak zgody spadkobierców na podział spadku

Brak zgody spadkobierców na podział spadku

Jest na pięcioro rodzeństwa, posiadamy akt dziedziczenia po zmarłej mamie, w którym to należy nam się po 3/20 części oraz tacie 1/4 z całości....

Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy
wizytówka Zadaj pytanie »