Porady Prawne przez internet

Masz problem związany z zachowkiem?
Opisz swój problem i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Czy obdarowana wnuczka jest zobowiązana do wypłaty zachowku?

Autor: Iryna Kowalczuk • Opublikowane: 2017-09-13

Przeszło 7 lat temu moja matka przekazała aktem darowizny swoje mieszkanie wnuczce (mojej córce). Na mocy służebności cały czas mieszka w tym lokalu. Czy sporządzenie wniosku o wyłączenie nieruchomości z masy spadkowej zagwarantuje wnuczce prawo do darowanej nieruchomości po śmierci babci? Czy inni spadkobiercy (ja, moja siostra i nasze dzieci – jej dwoje i jeszcze mój syn) mogą domagać się spadku (zachowku?)? Oprócz tej nieruchomości moja matka nie posiada żadnych wartościowych rzeczy, które mogłyby być włączone do spadku.

Zgodnie z art. 991 Kodeksu cywilnego: „zstępnym, małżonkowi oraz rodzicom spadkodawcy, którzy byliby powołani do spadku z ustawy, należą się, jeżeli uprawniony jest trwale niezdolny do pracy albo jeżeli zstępny uprawniony jest małoletni – dwie trzecie wartości udziału spadkowego, który by mu przypadał przy dziedziczeniu ustawowym, w innych zaś wypadkach – połowa wartości tego udziału (zachowek).

Jeżeli uprawniony nie otrzymał należnego mu zachowku bądź w postaci uczynionej przez spadkodawcę darowizny, bądź w postaci powołania do spadku, bądź w postaci zapisu, przysługuje mu przeciwko spadkobiercy roszczenie o zapłatę sumy pieniężnej potrzebnej do pokrycia zachowku albo do jego uzupełnienia”.

Z opisu wynika, że mieszkanie, które było przedmiotem darowizny, wyczerpuje lub prawie wyczerpuje cały spadek. W takiej sytuacji można żądać zachowku od obdarowanego w całości, zaś jeżeli spadkobierca nie otrzymał po spadkodawcy kwoty, która nie jest równa kwocie zachowku – to przysługuje mu roszczenie o jego uzupełnienie.

Zgodnie z art. 993 Kodeksu cywilnego: „przy obliczaniu zachowku nie uwzględnia się zapisów zwykłych i poleceń, natomiast dolicza się do spadku, stosownie do przepisów poniższych, darowizny oraz zapisy windykacyjne dokonane przez spadkodawcę”.

Jednak stosownie do art. 994 § 1 K.c.: „przy obliczaniu zachowku nie dolicza się do spadku drobnych darowizn, zwyczajowo w danych stosunkach przyjętych, ani dokonanych przed więcej niż dziesięciu laty, licząc wstecz od otwarcia spadku, darowizn na rzecz osób niebędących spadkobiercami albo uprawnionymi do zachowku”.

Wartość przedmiotu darowizny oblicza się według stanu z chwili jej dokonania, a według cen z chwili ustalania zachowku.

Darowizna mieszkania dla wnuczki uczyniona przez babcię będzie zaliczana do spadku, jeżeli nie jest to drobna darowizna, zwyczajowo w danych stosunkach przyjęta (oczywiście darowizna nieruchomości taką nie jest) i jeżeli zostanie dokonana mniej niż przed 10 laty, licząc od dnia śmierci babci (dnia otwarcia spadku). A więc jeśli od daty dokonania darowizny do chwili śmierci babci minie więcej niż 10 lat, to taka darowizna nie będzie doliczana do spadku. W takiej sytuacji wnuczka nie będzie zobowiązana do zapłaty zachowku od tej darowizny.

Oświadczenie darczyńcy, że zwalnia darowiznę z obowiązku zaliczenia jej na poczet schedy spadkowej nie ma znaczenia dla kwestii zachowku. W szczególności zwolnienie z obowiązku zaliczenia na schedę spadkową nie powoduje, że darowizny tej nie dolicza się do spadku przy obliczaniu zachowku należnego uprawnionym.

Zaliczanie darowizn na schedę spadkową i zaliczanie darowizn do spadku przy ustalaniu zachowku to dwie różne kwestie.

Jak wskazał Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 24 stycznia 2002 r., sygn. akt. III CKN 503/2000 (LexPolonica nr 388013), zaliczenie korzyści uzyskanej przez spadkobiercę od spadkodawcy na schedę spadkową, stanowi jedynie pewną operację rachunkową wpływającą na sposób dokonania działu spadku, nie zmienia zaś stanowiska prawnego spadkobiercy w stosunku do osób trzecich. Jest ono przeprowadzane tylko między spadkobiercami i nie działa na zewnątrz.

Należy wyraźnie podkreślić, iż Kodeks cywilny nie przewiduje możliwości zwolnienia darowizny z zaliczania do spadku przy obliczaniu zachowku.

Zgodnie z art. 991 Kodeksu cywilnego: „zstępnym, małżonkowi oraz rodzicom spadkodawcy, którzy byliby powołani do spadku z ustawy, należą się, jeżeli uprawniony jest trwale niezdolny do pracy albo jeżeli zstępny uprawniony jest małoletni – dwie trzecie wartości udziału spadkowego, który by mu przypadał przy dziedziczeniu ustawowym, w innych zaś wypadkach – połowa wartości tego udziału (zachowek).

Jeżeli uprawniony nie otrzymał należnego mu zachowku bądź w postaci uczynionej przez spadkodawcę darowizny, bądź w postaci powołania do spadku, bądź w postaci zapisu, przysługuje mu przeciwko spadkobiercy roszczenie o zapłatę sumy pieniężnej potrzebnej do pokrycia zachowku albo do jego uzupełnienia”.

Z opisu wynika, że mieszkanie, które było przedmiotem darowizny, wyczerpuje lub prawie wyczerpuje cały spadek. W takiej sytuacji można żądać zachowku od obdarowanego w całości, zaś jeżeli spadkobierca nie otrzymał po spadkodawcy kwoty, która nie jest równa kwocie zachowku – to przysługuje mu roszczenie o jego uzupełnienie.

Zgodnie z art. 993 Kodeksu cywilnego: „przy obliczaniu zachowku nie uwzględnia się zapisów zwykłych i poleceń, natomiast dolicza się do spadku, stosownie do przepisów poniższych, darowizny oraz zapisy windykacyjne dokonane przez spadkodawcę”.

Jednak stosownie do art. 994 § 1 K.c.: „przy obliczaniu zachowku nie dolicza się do spadku drobnych darowizn, zwyczajowo w danych stosunkach przyjętych, ani dokonanych przed więcej niż dziesięciu laty, licząc wstecz od otwarcia spadku, darowizn na rzecz osób niebędących spadkobiercami albo uprawnionymi do zachowku”.

Wartość przedmiotu darowizny oblicza się według stanu z chwili jej dokonania, a według cen z chwili ustalania zachowku.

Darowizna mieszkania dla wnuczki uczyniona przez babcię będzie zaliczana do spadku, jeżeli nie jest to drobna darowizna, zwyczajowo w danych stosunkach przyjęta (oczywiście darowizna nieruchomości taką nie jest) i jeżeli zostanie dokonana mniej niż przed 10 laty, licząc od dnia śmierci babci (dnia otwarcia spadku). A więc jeśli od daty dokonania darowizny do chwili śmierci babci minie więcej niż 10 lat, to taka darowizna nie będzie doliczana do spadku. W takiej sytuacji wnuczka nie będzie zobowiązana do zapłaty zachowku od tej darowizny.

Oświadczenie darczyńcy, że zwalnia darowiznę z obowiązku zaliczenia jej na poczet schedy spadkowej nie ma znaczenia dla kwestii zachowku. W szczególności zwolnienie z obowiązku zaliczenia na schedę spadkową nie powoduje, że darowizny tej nie dolicza się do spadku przy obliczaniu zachowku należnego uprawnionym.

Zaliczanie darowizn na schedę spadkową i zaliczanie darowizn do spadku przy ustalaniu zachowku to dwie różne kwestie.

Jak wskazał Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 24 stycznia 2002 r., sygn. akt. III CKN 503/2000 (LexPolonica nr 388013), zaliczenie korzyści uzyskanej przez spadkobiercę od spadkodawcy na schedę spadkową, stanowi jedynie pewną operację rachunkową wpływającą na sposób dokonania działu spadku, nie zmienia zaś stanowiska prawnego spadkobiercy w stosunku do osób trzecich. Jest ono przeprowadzane tylko między spadkobiercami i nie działa na zewnątrz.

Należy wyraźnie podkreślić, iż Kodeks cywilny nie przewiduje możliwości zwolnienia darowizny z zaliczania do spadku przy obliczaniu zachowku.

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>


Podobne materiały

Czy można uniknąć zachowku?

Moja mama postanowiła, że przepisze w testamencie cały dom na mnie. Czy można uniknąć wypłacenia zachowku na rzecz brata...

Jakie mam prawa w razie śmierci rodziców?

Moi żyjący rodzice przekazali umową darowizny mojej jedynej siostrze mieszkanie, połowę domu i działkę. Inwestorem i właścicielem drugiej połowy...

Kiedy można żądać zachowku od obdarowanego?

Przed 6 laty teściowa przepisała żonie aktem notarialnym atrakcyjną działkę. Żona ma jeszcze dwie siostry, które mają też dzieci. Czy szwagierki, jak...

Zachowek dla pominiętego w testamencie małżonka

Zmarła przed 3 laty żona zostawiła testament, w którym do swojego majątku powołała dwoje dzieci z pierwszego małżeństwa. Ja zostałem pominięty...

Darowizna mieszkania wnukom a zachowek dla córki

W 1999 r.* rodzice w akcie darowizny podarowali dwóm wnukom mieszkanie. Cztery lata temu zmarła mama, rok temu zmarł tata. Miałam dwóch braci, obaj nie...

Sprawa w sądzie o zachowek

Cztery lata temu otrzymałam darowiznę (dom) od babci. Babcia miała dwoje dzieci – moją mamę, która już nie żyje i ciocię, która zrzekła się...

Wydziedziczenie córki w testamencie a prawo jej dzieci do zachowku

Żona została wydziedziczona w testamencie przez swojego ojca. W testamencie jest zapis, że „(…) powołuje do całego spadku swojego...

Dochodzenia zachowku przez pominięte dziecko

Mój mąż ma córkę z pierwszego małżeństwa, z którą nie jesteśmy w najlepszych stosunkach. Z naszego związku mamy dwoje dzieci. Czy...

Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy
wizytówka Zadaj pytanie »