Porady Prawne przez internet

Masz problem związany z długami spadkowymi?
Opisz swój problem i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Czy żeby odrzucić spadek trzeba stawić się osobiście u notariusza?

Autor: Iryna Kowalczuk • Opublikowane: 2017-09-11

Mam 15-procentowy udział w spadku po babci. Od jej śmierci nie minęło jeszcze 6 miesięcy. Jaka jest procedura odrzucenia spadku przeze mnie i przez moje 2-letnie dziecko? Czy muszę stawić się osobiście u notariusza, czy mogę upoważnić brata, aby podpisał za mnie dokument? Czy mogę odrzucić spadek na rzecz jednego ze spadkobierców?

Odpowiednio do przepisów Kodeksu cywilnego (K.c.) najbliżsi krewni zostają powołani do spadku z mocy ustawy w następującej kolejności:

  1. Najpierw dzieci i małżonek spadkodawcy;
  2. Dalej małżonek spadkodawcy, dzieci, wnuki, prawnuki spadkodawcy;
  3. Następnie małżonek i rodzice spadkodawcy (gdy nie ma dzieci i wnuków);
  4. W dalszej kolejności rodzice spadkodawcy (gdy nie ma małżonka, dzieci i wnuków);
  5. Dalej jeden rodzic i rodzeństwo spadkodawcy (ich zstępni) – gdy nie ma małżonka, dzieci i wnuków, a drugi rodzic nie żyje;
  6. Następnie dziadkowie (gdy nie ma innych bliższych krewnych). Udział spadkowy przypadający któremuś z dziadków przechodzi (jeśli nie może on lub nie chce dziedziczyć) na jego zstępnych.
  7. Pasierbowie (gdy nie żyją dziadkowie spadkodawcy);
  8. Na samym końcu gmina lub Skarb Państwa (gdy nie ma nawet pasierbów).

Odrzucenie spadku powoduje wyłączenie spadkobiercy z dziedziczenia, tak jakby spadkobierca nie dożył otwarcia spadku, i do spadku zostają powołani spadkobiercy w dalszej kolejności. Nie ma możliwości odrzucenia spadku tylko na rzecz wybranego lub wybranych spadkobierców.

Zatem ma Pani 6 miesięcy, żeby złożyć stosowne oświadczenie dotyczące spadku (czy go Pani przyjmuje, czy też odrzuca).

Oświadczenie o przyjęciu lub odrzuceniu spadku może zostać złożone w terminie sześciu miesięcy od dnia, w którym spadkobierca dowiedział się o tytule swego powołania (art. 1015 § 1 K.c.). Dotyczy to zarówno spadkobiercy ustawowego, jak i testamentowego.

Dla spadkobierców ustawowych dziedziczących w pierwszej kolejności chwilą dowiedzenia się o tytule swojego powołania jest zazwyczaj chwila dowiedzenia się o śmierci spadkodawcy. Dla spadkobierców branych pod uwagę w dalszej kolejności chwilą dowiedzenia się o tytule powołania do spadku będzie moment, w którym dowiedzieli się oni o odrzuceniu spadku przez spadkobierców branych pod uwagę w pierwszej kolejności.

Jak wskazuje art. 641 § 2 Kodeksu postępowania cywilnego (K.p.c.), oświadczenie o przyjęciu lub odrzuceniu spadku powinno zawierać wymienienie wszelkich wiadomych składającemu oświadczenie osób należących do kręgu spadkobierców ustawowych, jak również wszelkich testamentów, chociażby składający oświadczenie uważał je za nieważne, oraz danych dotyczących treści i miejsca przechowania testamentów.

Z kolei stosownie do art. 643 K.p.c. – o przyjęciu lub odrzuceniu spadku zawiadamia się wszystkie osoby, które według oświadczenia i przedstawionych dokumentów są powołane do dziedziczenia, choćby w dalszej kolejności.

Stanie się tak nawet jeżeli oświadczenia o odrzuceniu spadku zostaną złożone u notariusza.

Art. 640 § 1 K.p.c. wskazuje, że: „Oświadczenie o prostym przyjęciu spadku lub z dobrodziejstwem inwentarza albo o odrzuceniu spadku może być złożone przed notariuszem lub w sądzie rejonowym, w którego okręgu znajduje się miejsce zamieszkania lub pobytu składającego oświadczenie. Notariusz lub sąd prześle niezwłocznie oświadczenie wraz z załącznikami do sądu spadku”.

Jeżeli zatem oświadczenia o odrzuceniu spadku zostaną złożone w innym sądzie lub przed notariuszem, to zostaną one przesłane do sądu spadku (sądu rejonowego ostatniego miejsca zamieszkania spadkodawcy).

Istnieje również możliwość złożenia takiego oświadczenia przez pełnomocnika. W takiej sytuacji pełnomocnictwo musi być jednak udzielone na piśmie z urzędowym poświadczeniem podpisów. Wynika to z art. 1018 ust. 3 K.c. Nie widzę potrzeby ustanawiać brata pełnomocnikiem, bo musi i tak Pani udać się do notariusza.

Jeżeli zatem odrzuci Pani spadek po śmierci babci, a ma Pani niepełnoletnie dziecko – to również trzeba będzie odrzucić spadek w jego imieniu w ciągu 6 miesięcy od dnia, kiedy Pani odrzuci spadek.

Co się tyczy odrzucenia spadku przez nieletnie dzieci (także wnuki), to stwierdzić należy, że odrzucenie spadku przez osobę niepełnoletnią jest czynnością przekraczającą zwykły zarząd, w konsekwencji czego rodzice nie mogą bez zgody sądu opiekuńczego dokonać takiej czynności ani wyrażać zgody na jej wykonanie (art. 101 § 3 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego).

Tym samym rodzice muszą wystąpić do sądu opiekuńczego (którym jest wydział rodzinny i nieletnich sądu rejonowego, w którego okręgu mieszka dziecko) z wnioskiem o zezwolenie na dokonanie czynności przekraczającej zakres zwykłego zarządu majątkiem dziecka. Jeśli z wnioskiem wystąpi tylko jedno z rodziców, drugie i tak musi zostać wysłuchane.

Sąd, rozpatrując sprawę, ocenia między innymi legalność czynności (odrzucenie spadku zwykle jest zgodne z obowiązującym prawem) i jej celowość, to znaczy, czy na odrzuceniu spadku nie ucierpi majątek dziecka. Ważne jest zatem dostarczenie dowodów, że spadek jest bardzo zadłużony i dla dziecka nie będzie korzystne jego przyjęcie.

Tak więc we wniosku należy uprawdopodobnić, że przyjęcie spadku pozostaje w sprzeczności z dobrem i interesem dziecka.

Wniosek musi być opłacony – opłatą stałą w wysokości 40 zł. Potwierdzenie uiszczenia opłaty należy załączyć do wniosku.

Jeżeli postępowanie przed sądem rodzinnym przedłuża się, to należy w ciągu 6 miesięcy od odrzucenia spadku przez Panią złożyć do sądu spadku oświadczenie o odrzuceniu spadku również w imieniu małoletniego dziecka, zaznaczając jednocześnie, że postępowanie przed sądem rodzinnym o wyrażenie zgody na odrzucenie spadku w imieniu dziecka wciąż się toczy (można w sądzie rodzinnym uzyskać stosowne zaświadczenie o tym, że sprawa jest w toku). Przerwie to wówczas bieg 6-miesięcznego terminu na złożenie stosownego oświadczenia do czasu wydania zgody przez sąd rodzinny.

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>


Podobne materiały

Jak i kiedy należy złożyć oświadczenie o odrzuceniu spadku?

Jak i kiedy należy złożyć oświadczenie o odrzuceniu spadku? Jeżeli nie zrobię tego w ciągu 6 miesięcy od śmierci spadkodawcy, mogę zrobić...

Długi ojca biologicznego

Otrzymałam pismo od firmy windykacyjnej w sprawie zaspokojenia wierzytelności (spłacenie długu) po zmarłym biologicznym ojcu. Z ojcem nie miałam...

Kiedy złożyć wniosek do sądu o odrzucenie spadku?

Moja zmarła niedawno siostra pozostawiła długi. Jej dzieci złożyły przed notariuszem oświadczenie o odrzuceniu spadku, o czym zostałam...

Nieważność oświadczenia o odrzuceniu spadku

W maju 2016 r.* dowiedziałam się o powołaniu do spadku po zmarłym w 2013 r. kuzynie mojego nieżyjącego męża. Spadek jest obciążony długiem,...

Żądanie przez firmę windykacyjną zwrotu długu po zmarłym bracie

Mój brat umarł w 2001 r. Ostatnio jakaś firma windykacyjna zadzwoniła do nas, że zmarły ma u nich dług w wysokości 60 tys. zł...

Odrzucenie spadku w kolejności dziedziczenia

Przed 3 miesiącami zmarła moja babcia. Miała dwie córki: moją mamę i ciotkę. Czy mogę złożyć u notariusza wniosek o odrzucenie spadku po...

Zabezpieczenie się przed dziedziczeniem długów

Jakie są możliwości zabezpieczenia się przed dziedziczeniem długów? Jestem jednym z trzech współwłaścicieli mieszkania. Rodzice mają 2/3 udziałów,...

Niespłacona karta kredytowa w spadku

W 2015 roku zmarła moja mama, nie pozostawiając mi żadnego majątku. Dwa tygodnie temu okazało się, że ma niespłaconą kartę kredytową na kwotę kilku...

Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy
wizytówka Zadaj pytanie »