Kategoria: Odpowiedzialność za długi

Porady Prawne przez internet

Masz problem z długami spadkowymi? Opisz swój problem i zadaj pytania.
(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Jak odrzucić spadek z długami?

Autor: Iryna Kowalczuk • Opublikowane: 2013-02-11

Moja mama zmarła ponad rok temu, zaś tata – 5 tygodni temu. Wiem, że rodzice byli zadłużeni w paru bankach. Jak odrzucić spadek z długami? Czy nie jest za późno na odrzucenie spadku po mamie, skoro nie żyje ona od ponad roku?

Iryna Kowalczuk

»Wybrane opinie klientów

Uzyskałam wyczerpujące wyjaśnienia na temat interesującego mnie zagadnienia prawnego i wyczerpujące odpowiedzi na dodatkowe pytania.
Małgorzata, ekonomista, 50 lat
Bardzo szybka i konkretna odpowiedz, która rozwiała moje wątpliwości co do stanu prawnego. Dodatkowym atutem jest możliwość zadawania w razie wątpliwości dodatkowych pytań.
Janusz, 62 lata
Dziękuję za szybką i konkretną odpowiedź na moje pytania. Sprawa nie była może zbyt skomplikowana dla prawnika ale budziła mój niepokój. Na pytanie zadane późnym wieczorem odpowiedź otrzymałam już rano następnego dnia, a potem na kolejne pytania udzielano mi prawie natychmiast trafnych odpowiedzi. 
Bogda
Porada była przygotowana bardzo szybko i napisana w sposób przystępny, językiem zrozumiałym dla osoby która nie używa języka prawniczego.
Wiesław
Szybka i profesjonalna porada. 
Paulina, architekt wnętrz, 31 lat
Bardzo wyczerpująca odpowiedź , wyjaśniona bardzo zrozumiale . W przyszłości na pewno skorzystam z tego serwisu gdyż jest bardzo dobrym rozwiązaniem kontaktu z prawnikiem bez wychodzenia z domu.
Agnieszka, 31 lat
Dzień dobry, jestem zadowolona z wyczerpującej odpowiedzi na moje pytanie. 
Krystyna
Odpowiedź jest dla mnie w pełni zadawalająca.
Iwona
Bardzo wyczerpująca odpowiedź.
Magdalena
Odpowiedź na moje pytanie była szybka, konkretna i wyczerpująca. Cena za usługę przystępna. 
Maria, nauczyciel
szybka odpowiedź, nie mam uwag
Anna
Jestem bardzo zadowolona z wyczerpujących odpowiedzi. W razie potrzeby na pewno ponownie skorzystam z usług.
Anna
Dziękuję za profesjonalizm
Lidia
Szybkość .Od zadania pytania do odpowiedzi jasnej i przejrzystej upłyneło nie wiele czasu.Prawnik który udzielił mi wyczerpującej odpowiedzi sporządził mi też profesjonalnie napisane pismo co myślę że ja sama tego nie potrafiła bym napisać .Dziękuję P. Markowi Gola .W przyszłości jeżeli zajdzie potrzeba na pewno skorzystam z Państwa usług.
HELENA
Odpowiedź nie w pełni dotyczyła sedna mojego pytania.
Janusz, 60 lat
Przystępna cena za usługę. Krótki czas oczekiwania na odpowiedź.
Małgorzata, Nauczyciel
wszystko ok
Jan, 53 lata, kelner
Jesteście najlepsi pozdrowiłam. Polecam wszystkim na 10 punktów skali.... Daję 10.
Marek
Rzetelna firma prawnicza. Uzyskałam odpowiedź na zadane pytanie. Zadałam dodatkowe pytania w sprawie i bez problemu uzyskałam odpowiedzi. Polecam tę firmę w przypadku problemów i wątpliwości zawiłości przepisów prawnych, bowiem opinie prawne w tej samej sprawie są różne.
Anna
Pani Marta Handzlik bardzo profesjonalnie i cierpliwie rozwiązała mój problem. Jestem jej bardzo wdzięczna. Polecam serdecznie serwis osobom, które nie mają czasu na wizytę u prawnika czyli tak jak było w moim przypadku.
Anna
szybkość usługi, osoba udzielająca porady (fachowa kadra), cena
Aldona, nauczyciel

Teresa
Polecam ja uzyskałem poradę i sprawa ruszyła. Nieraz warto dać parę złotych niż samemu dłubać i szukać rozwiązania.
 
Wojciech, elektromonter, 37 lat
Na temat i konkretnie.
Krzysztof, Inżynier, 48 lat
Udzielona porada była bardzo profesjonalna, wymagała dużego wkładu pracy i znajomości wielu przepisów prawnych. Otrzymałam odpowiedź w wyznaczonym czasie (pomimo długiego weekendu). Serdecznie dziękuję za pomoc i zaangażowanie w sprawę. Kasia
Kasia
Bardzo dokładna i wyczerpująca odpowiedź, polecam wszystkim. 
Daniel
Otrzymana opinia była precyzyjna i wyczerpująca
Jan
Opinia prawna, którą uzyskałam bardzo mi pomogła w napisaniu pisma do właściciela małego osiedla.
Barbara, finansista
Profesjonalna porada, wyczerpująca zadany temat.
Mirek, 55 lat
Rzetelna fachowa informacja, szybkie odpowiedzi.Super
Piotr, inż. elektyk

Zgodnie z art. 1012 Kodeksu cywilnego (w skrócie K.c.) spadkobierca może przyjąć spadek bez ograniczenia odpowiedzialności za długi (przyjęcie proste) bądź przyjąć spadek z ograniczeniem tej odpowiedzialności (przyjęcie z dobrodziejstwem inwentarza), bądź też spadek odrzucić.

Co jednak ważne, oświadczenie o przyjęciu lub o odrzuceniu spadku może być złożone tylko w ciągu sześciu miesięcy od dnia, w którym spadkobierca dowiedział się o tytule swego powołania (w opisanej przez Pana sprawie – zasadniczo od chwili śmierci każdego ze spadkodawców: matki oraz ojca). Brak oświadczenia spadkobiercy w powyższym terminie jest jednoznaczny z prostym przyjęciem spadku.

Jednakże gdy spadkobiercą jest osoba niemająca pełnej zdolności do czynności prawnych albo osoba, co do której istnieje podstawa do jej całkowitego ubezwłasnowolnienia, albo osoba prawna, brak oświadczenia spadkobiercy w terminie jest jednoznaczny z przyjęciem spadku z dobrodziejstwem inwentarza (art. 1015 K.c.).

Przeanalizujmy najpierw sytuację po śmierci Pana matki.

Jeżeli Pan jako spadkobierca ustawowy nie złożył w ciągu sześciu miesięcy od śmierci mamy oświadczenia o odrzuceniu spadku – odpowiada Pan za długi zmarłej całym swoim majątkiem, o ile w chwili śmierci mamy był Pan pełnoletni. Ów – zgadzam się, że niekiedy niesprawiedliwy – skutek wynika niestety wprost z przepisu prawa, choć przygotowywana jest jego zmiana; trudno jednak powiedzieć, kiedy miałaby ona wejść w życie. Jeżeli w chwili śmierci mamy był Pan małoletni, to odziedziczył Pan spadek po niej z dobrodziejstwem inwentarza, czyli za długi zmarłej odpowiada Pan nie całym swoim majątkiem, ale tylko do wysokości majątku spadkowego, który pozostawiła po sobie Pana mama.

Interesuje Cię ten temat i chcesz wiedzieć więcej? kliknij tutaj >>

Interesuje Cię ten temat i chcesz wiedzieć więcej? kliknij tutaj >>

Ponieważ termin sześciomiesięczny, o którym mówi przytoczony wyżej przepis art. 1015 K.c., jest tzw. terminem zawitym – nie podlega on przywróceniu.

Jest jednak inna możliwość. Zgodnie z art. 1019 K.c., jeżeli oświadczenie o przyjęciu lub o odrzuceniu spadku zostało złożone pod wpływem błędu lub groźby, stosuje się przepisy o wadach oświadczenia woli z następującymi zmianami:

  1. uchylenie się od skutków prawnych oświadczenia powinno nastąpić przed sądem;
  2. spadkobierca powinien jednocześnie oświadczyć, czy i jak spadek przyjmuje, czy też go odrzuca.

Spadkobierca, który pod wpływem błędu lub groźby nie złożył żadnego oświadczenia w terminie, może w powyższy sposób uchylić się od skutków prawnych niezachowania terminu. Uchylenie się od skutków prawnych oświadczenia o przyjęciu lub o odrzuceniu spadku wymaga zatwierdzenia przez sąd.

Innymi słowy, okoliczność błędu, pod wpływem którego Pan pozostawał, polegającego na braku wiedzy o składzie spadku (w tym zwłaszcza o jego długach), jeżeli tylko zachował Pan obiektywnie wymaganą staranność w ustaleniu, co składa się na spadek, może stanowić podstawę uchylenia się przez Pana przed sądem od skutków przyjęcia spadku przez upływ terminu 6 miesięcy, o którym mówi art. 1015 K.c. (tak też postanowienie Sądu Najwyższego – Izba Cywilna z dnia 30 czerwca 2005 r., IV CK 799/2004).

Sąd Najwyższy w wyżej wymienionym orzeczeniu wyjaśnił, że prawnie doniosłym błędem pozwalającym na uchylenie się spadkobiercy od skutków prawnych niezłożenia w terminie oświadczenia co do spadku może być brak wiedzy o rzeczywistym stanie spadku, jednak błąd ten musi być „usprawiedliwiony okolicznościami sprawy” (post. SN z 30 czerwca 2005 r., IV CK 799/2004, „LexPolonica” nr 394638, OSNC 2006, nr 5, poz. 94).

Innymi słowy, chodzi o ogół okoliczności faktycznych sprawy usprawiedliwiających Pana, że nie złożył Pan oświadczenia o odrzuceniu spadku ze względu np. na podeszły wiek, choroby utrudniające pełne rozeznanie w sprawie, brak kontaktu z mamą, co byłoby istotne dla oceny, czy Pana mama zatajała przed Panem swoje długi, czy o nich mówiła itd.

Trudno tu wskazać wszystkie okoliczności, które mogłyby mieć znaczenie dla sądu. Chodzi po prostu o uprawdopodobnienie sądowi, że uwzględniając wszystkie okoliczności sprawy, postarał się Pan, aby zbadać, co składało się na spadek po matce oraz czy obiektywnie mógł mieć Pan jakieś podejrzenia co do długów.

Prawo do uchylenia się od skutków złożonego oświadczenia o przyjęciu lub odrzuceniu spadku wygasa, w przypadku błędu, po upływie roku od jego wykrycia. Nie ma natomiast znaczenia, czy jest ono wykonywane po stwierdzeniu nabycia spadku lub po dziale spadku, czy też przed tymi zdarzeniami. Wskazane jest zatem możliwie szybkie wystąpienie do sądu w tej sprawie.

Przypominam, że uchylenie się od skutków prawnych oświadczenia powinno nastąpić przed sądem, przy czym spadkobierca powinien jednocześnie oświadczyć, czy i jak spadek przyjmuje, czy też go odrzuca. Sądem właściwym jest sąd spadku, czyli sąd rejonowy ostatniego miejsca zamieszkania spadkodawcy, a jeżeli jego miejsca zamieszkania w Polsce nie da się ustalić, sąd miejsca, w którym znajduje się majątek spadkowy lub jego część (sąd spadku). W braku powyższych podstaw sądem spadku jest sąd rejonowy dla m.st. Warszawy (art. 628 Kodeksu postępowania cywilnego).

Zgodnie z art. 690 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego w razie uchylenia się od skutków prawnych oświadczenia o przyjęciu lub odrzuceniu spadku sąd przeprowadza rozprawę. Przeprowadzenie rozprawy ma na celu ustalenie, czy w konkretnej sprawie oświadczenie zostało złożone pod wpływem błędu lub groźby. Ciężar dowodu spoczywa na spadkobiercy. W razie gdy przekona Pan sąd, zatwierdzi on uchylenie się spadkobiercy od skutków prawnych złożonego oświadczenia (lub oświadczenia niezłożonego ze skutkami z art. 1015 K.c.).

Ponownie podkreślam w tym miejscu, że nie można mówić o przywróceniu terminu do odrzucenia spadku (ten termin, jak pisałam, nie podlega przywróceniu) – art. 1019 Kodeksu cywilnego pozwala jedynie uchylić się od skutków braku w terminie 6 miesięcy od otwarcia spadku oświadczenia o odrzuceniu spadku na skutek Pana błędu.

Co się tyczy śmierci Pana ojca, to ma Pan jeszcze czas, żeby złożyć stosowne oświadczenie o odrzuceniu spadku u notariusza lub w sądzie. W tym miejscu pragnę zwrócić Pana uwagę na fakt, że jeśli złoży Pan oświadczenie o odrzuceniu spadku, to zostanie Pan wyłączony od dziedziczenia i Pana dzieci będą brane pod uwagę jako spadkobiercy ustawowi, o ile posiada Pan dzieci. Termin na złożenie oświadczenia o odrzuceniu spadku upłynie dla Pana dzieci po 6 miesiącach od dnia złożenia przez Pana oświadczenia o odrzuceniu spadku.

Należy zaznaczyć, że odrzucenie spadku w imieniu dzieci (przez rodzica) wymaga uzyskania zezwolenia sądu rodzinnego. Art. 101 § 3 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego wskazuje bowiem, że rodzice nie mogą bez zezwolenia sądu opiekuńczego dokonywać czynności przekraczających zakres zwykłego zarządu ani wyrażać zgody na dokonywanie takich czynności przez dziecko.

Złożenie oświadczenia o odrzuceniu spadku jest z pewnością czynnością przekraczającą zwykły zarząd i dlatego wymagana jest zgoda sądu na złożenie takiego oświadczenia w imieniu dziecka.

Sąd – oprócz kwestii prawnych – będzie rozważał celowość odrzucenia spadku z gospodarczego punktu widzenia, z uwagi na dobro dziecka. W postępowaniu przed sądem opiekuńczym będzie trzeba wskazać powody, dla których ma nastąpić odrzucenie spadku.

W samym oświadczeniu o odrzuceniu spadku nie ma już natomiast potrzeby wskazania ważnych powodów. Sąd udziela zezwolenia zgodnie z art. 583 Kodeksu postępowania cywilnego na wniosek jednego z rodziców. Wniosek składa się do sądu rejonowego właściwego dla miejsca zamieszkania osoby, której postępowanie dotyczy (czyli dzieci) – art. 569 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego, do wydziału rodzinnego i nieletnich. Opłata od wniosku wynosi 40 zł.

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj >>

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj >>

Prezentowana opinia prawnika nie zawiera odpowiedzi na dodatkowe pytania klienta i dlatego może nie wyczerpywać w pełni omawianego zagadnienia. Często dopiero dzięki dodatkowym pytaniom i odpowiedziom można uzyskać kompletną poradę prawną. Podkreślamy, że w naszym serwisie można zadawać dodatkowe pytania bez ograniczeń czasowych i ilościowych.

Indywidualne Porady Prawne specjalistów

Masz problem z długami spadkowymi? Opisz swój problem i zadaj pytania.
(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Podobne materiały

Kłopotliwy spadek

Moja mama odziedziczyła długi po zmarłym w wypadku bracie. Nie wiedziała, że powinna odrzucić kłopotliwy spadek w ciągu 6 miesięcy. Sprawa jeszcze się toczy. Co robić?

Przejęcie spadku

Przejęcie spadku po moim ojcu nastąpiło dwa miesiące temu. Mój udział w domu wynosi 1/4, reszta należy do innej osoby. Mimo że jesteśmy współwłaścicielami, druga osoba zagarnęła klucz do drzwi wejściowych. Potrzebuję dotrzeć do mieszkania ojca (wchodzi się dopiero z korytarza – mam klucz), ponieważ muszę spisać liczniki, chciałbym też pozbierać jego osobiste rzeczy. Nie wiem, jak załatwić tę sprawę z drugim właścicielem, który nie chce mi dobrowolnie otworzyć domu. Dodam, że posiadam poświadczenie dziedziczenia i księgę wieczystą (1/4 nieruchomości) bez wyszczególniania pomieszczeń. Co robić?

Kto dziedziczy?

Mój syn ożenił się ponownie. Ma dwoje dzieci z poprzedniego małżeństwa (jego druga żona nie ma dzieci). Przed zawarciem ślubu posiadał mieszkanie własnościowe i samochód. Czy w razie śmierci syna jego żona będzie uprawniona do dziedziczenia po nim majątku? Jak zabezpieczyć dzieci przed taką sytuacją?

Dziedziczenie zobowiązania podatkowego

Mój teść zmarł w tym roku. Został ukarany za niezapłacenie podatku od sprzedaży mieszkania. Był pewny, że skorzystał z ulgi meldunkowej na zakup mieszkania w innym mieście. Urzędy skarbowe w obydwóch miastach stwierdziły jednak, że teść nie złożył potrzebnego wniosku. Jest to nieprawda – ja, moja żona i pośrednik prowadzący sprzedaż mieszkania możemy potwierdzić, że wniosek został złożony. Czy moja żona, która dziedziczy jako jedyna po teściu, będzie musiała spłacać tę karę? Czy jest szansa na uniknięcie odpowiedzialności za to zobowiązanie podatkowe? Przesyłam dokumentację sprawy.

Odwołanie oświadczenia o odrzuceniu spadku

Po śmierci mojego brata szwagierka poprosiła mnie, żebym zrezygnowała ze spadku, ponieważ musi płacić wysokie odsetki w banku związane z lokatą. Zgodziłam się, ale szybko tego pożałowałam. Nie mogę teraz nawet odzyskać rzeczy po moich rodzicach. Czy mogę odwołać oświadczenie o odrzuceniu spadku?

Rezygnacja ze spadku

Zmarła siostra mojego ojca; miała męża i syna. Jej syn zrzekł się dziedziczenia. Mój ojciec chciałby także zrezygnować ze spadku, ale to spowodowałoby, że do dziedziczenia doszłybyśmy ja i moja siostra – odrzucenie spadku przez nas byłoby kłopotliwe (obie mieszkamy za granicą i mamy małe dzieci). Jak najprościej rozwiązać sprawę?

Czy ponoszę odpowiedzialność za długi matki?

Moja matka ma sporo długów (chodzi o kredyty). Komornik zajmuje część jej wypłaty. Boję się, że wierzyciele zażądają ode mnie spłaty tych długów. Czy ponoszę odpowiedzialność za długi matki? Jak sytuacja wygląda teraz, a jak będzie wyglądać po śmierci mojej matki? Jak uniknąć spłaty długów?

Przyjęcie spadku po siostrze i stary kredyt sprzed lat

Siostra zmarła w 2009 roku, spadek odziedziczyłem ja, moja druga siostra i mama. Dostałem teraz pismo o zapłacenie ponad 15 tys. zł za kredyt z 2003 roku, o którym nic nie wiedziałem. Co powinienem w tej sprawie zrobić? Nie stać mnie na taką spłatę w obecnej chwili.

Szukamy prawników » wizytówka Zadaj pytanie »