Porady Prawne przez internet

Masz problem związany z testamentem?
Opisz swój problem i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Jakich formalności należy dopełnić po śmierci rodzica?

Autor: Iryna Kowalczuk • Opublikowane: 2016-04-25

Jakich formalności należy dopełnić po śmierci rodzica? Przed miesiącem zmarła moja mama i nie wiem, jak po kolei wszystko załatwić. Po mamie zostało mieszkanie warte ok. 30 tys. zł. Mama była wdową, dziedziczę ja i moja siostra. Mama zostawiła testament sporządzony u notariusza, powołując jako spadkobiercę do całego spadku mnie. Z siostrą chcemy sprzedać mieszkanie, ale ona mieszka za granicą i będzie jej trudno przyjechać. Czy może udzielić mi pełnomocnictwa w sprawie ewentualnej sprzedaży mieszkania?

W opisanej sprawie w pierwszej kolejności należy przeprowadzić sprawę spadkową po mamie.

Stwierdzenia nabycia spadku można dokonać w sądzie lub przed notariuszem (wtedy otrzymuje się tzw. akt poświadczenia dziedziczenia).

Postępowanie przed sądem

Postępowanie mające doprowadzić do stwierdzenia nabycia spadku wszczyna się poprzez złożenie w sądzie rejonowym, właściwym ze względu na ostatnie miejsce zamieszkania spadkodawcy (czyli Pana mamy), wniosku o stwierdzenie nabycia spadku.

Do wniosku należy dołączyć:

  • odpis wniosku w tylu kopiach, ilu jest uczestników postępowania;
  • odpis skrócony aktu urodzenia dla mężczyzn i kobiet niezamężnych;
  • odpis skrócony aktu małżeństwa dla kobiet zamężnych;
  • odpis skrócony aktu zgonu spadkodawcy;
  • testament (o ile został sporządzony);
  • oświadczenia o przyjęciu, odrzuceniu spadku lub zrzeczeniu się dziedziczenia (jeśli były składane).

Generalnie wnosząc do sądu sprawę o ustalenie praw do spadku, trzeba wymienić wszystkich spadkobierców, którzy dziedziczą.

Cała procedura stwierdzenia nabycia spadku kończy się wydaniem przez sąd postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku, w którym sąd stwierdzi, kto dziedziczy spadek po spadkodawcy.

Od wniosku o stwierdzenie nabycia spadku należy wnieść opłatę. Opłata ta jest stała i wynosi 50 zł.

Spadkobiercy mogą także ustanowić pełnomocnika, który będzie ich reprezentował przed sądem.

Art. 86 Kodeksu postępowania cywilnego (K.p.c.) wskazuje, iż strony i ich organy lub przedstawiciele ustawowi mogą działać przed sądem osobiście lub przez pełnomocników.

W myśl art. 87 § 1 K.p.c. pełnomocnikiem może być adwokat lub radca prawny, a w sprawach własności przemysłowej także rzecznik patentowy, a ponadto osoba sprawująca zarząd majątkiem lub interesami strony oraz osoba pozostająca ze stroną w stałym stosunku zlecenia, jeżeli przedmiot sprawy wchodzi w zakres tego zlecenia, współuczestnik sporu, jak również rodzice, małżonek, rodzeństwo lub zstępni strony oraz osoby pozostające ze stroną w stosunku przysposobienia.

Postępowanie przed notariuszem

Od marca 2009 r. drugim sposobem na potwierdzenie przez spadkobiercę prawa do spadku jest notarialne poświadczenie dziedziczenia. Taki dokument ma taką samą moc prawną jak prawomocne postanowienie sądu o stwierdzeniu nabycia spadku.

Warto pamiętać, że akt poświadczenia dziedziczenia może sporządzić każdy notariusz i nie ma tutaj znaczenia ostatnie miejsce zamieszkania spadkodawcy (jak to jest w postępowaniu sądowym).

Spadkobiercy nie muszą składać żadnych wniosków oraz pism procesowych. Muszą jednak spełnić następujące warunki:

  • do kancelarii notarialnej przychodzą wszystkie osoby, które mogą być brane pod uwagę jako spadkobiercy ustawowi i testamentowi (czyli Pan i Pana siostra);
  • nie może być żadnych sporów między nimi w kwestii podziału spadku – czyli tego, kto jest spadkobiercą (gdy spadkobiercy sprzeczają się w tej sprawie, to spór rozstrzyga się na drodze sądowej);
  • spadek musi być otwarty po 1 lipca 1984 roku (otwarcie następuje z chwilą śmierci spadkodawcy).

Wybór notariusza zapewnia sprawne, szybkie, łatwiejsze, a przede wszystkim mniej sformalizowane przeprowadzenie sprawy spadkowej.

Na początek należy umówić się na spotkanie z notariuszem. Można to zrobić osobiście lub telefonicznie. Notariusz informuje o tym, jakie dokumenty trzeba ze sobą zabrać, aby móc poświadczyć dziedziczenie (m.in. akt zgonu spadkodawcy, akty urodzenia i małżeństwa potencjalnych spadkobierców, testament, gdy dziedziczenie jest na podstawie testamentu).

W kancelarii notarialnej spotykają się wszystkie osoby, które mogą być brane pod uwagę jako spadkobiercy.

Notariusz w obecności spadkobierców, a także osób, które mogą być brane pod uwagę jako spadkobiercy ustawowi, sporządza protokół dziedziczenia (będzie to akt notarialny).

Stanie się tak tylko wtedy, gdy pomiędzy spadkobiercami nie będzie sporu o spadek (o to, kto jest spadkobiercą, a nie – jak podzielić poszczególne składniki spadku – to rozstrzyga inny akt, dotyczący działu spadku.

Gdy spadkodawca pozostawił po sobie testament, to notariusz go otwiera i ogłasza. W przypadku poświadczenia dziedziczenia, które następuje przed upływem sześciu miesięcy od daty śmierci spadkodawcy, spadkobiercy składają oświadczenia o przyjęciu lub odrzuceniu spadku.

Notariusz na podstawie protokołu dziedziczenia sporządzi akt poświadczenia dziedziczenia. Określi on krąg spadkobierców oraz ich udziały w dziedziczonym majątku. Ów dokument nabierze jednak mocy prawnej dopiero, gdy zostanie zarejestrowany w elektronicznym rejestrze poświadczeń dziedziczenia.

Poświadczenie dziedziczenia u notariusza kosztuje 150 zł (100 zł za protokół dziedziczenia, 50 zł za sporządzenie aktu poświadczenia). Cena jest taka sama bez względu na liczbę osób, które biorą udział w tej czynności. Do tej sumy należy dodać jeszcze 23% podatku VAT.

Opłaty nie obejmują jednak kosztów, które są związane z wypisem aktów poświadczenia dziedziczenia. Każdy spadkobierca, którego dotyczy sprawa, może żądać wypisów aktu w dowolnej ilości. Taki wypis kosztuje 6 złotych netto od każdej strony dokumentu.

Po stwierdzeniu nabycia spadku, musi Pan zgłosić nabycie spadku do urzędu skarbowego. Zgodnie z art. 4a ustawy o podatku od spadków i darowizn, zwalnia się od podatku nabycie własności rzeczy lub praw majątkowych przez m.in. zstępnych, małżonka jeżeli: zgłoszą nabycie własności rzeczy lub praw majątkowych właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego, w przypadku nabycia w drodze dziedziczenia w terminie 6 miesięcy od dnia uprawomocnienia się orzeczenia sądu stwierdzającego nabycie spadku.

Jeżeli zatem złoży Pan właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego zgłoszenie SD-Z2 w terminie 6 miesięcy od dnia zarejestrowania aktu poświadczenia dziedziczenia lub od dnia uprawomocnienia się orzeczenia sądu stwierdzającego nabycie spadku, to nie będzie Pan musiał płacić żadnego podatku. Jeśli nie złoży Pan takiego oświadczenia w terminie, to trzeba będzie się liczyć z zapłatą podatku.

Co się tyczy kwestii dziedziczenia, to zaznaczę, że jeśli Pana mama pozostawiła testament, powołując jedynie Pana do spadku, to Pana siostra nic w spadku nie dziedziczy i nie jest Panu potrzebna zgoda siostry, żeby sprzedać nieruchomość. Obecność Pana siostry może być potrzebna przy poświadczeniu dziedziczenia u notariusza. Jednakże jeśli Pan nie otrzyma zgody od siostry, żeby poświadczyć spadek u notariusza, to będzie Pan musiał przeprowadzić sprawę spadkową w sądzie. Obecność siostry nie będzie konieczna, chyba że sąd wezwie ją do osobistego stawiennictwa, co w praktyce ma miejsce wyjątkowo rzadko.

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>


Podobne materiały

Testament ustny jako szczególna forma testamentu

Moja ciocia zmarła kilka lat temu. Przy jej śmierci byłam ja, moja siostra oraz brat mojego męża. Ciocia sporządziła testament ustny w obecności wyżej...

Konsekwencje nałożenia na spadkobiercę polecenia

Przed 15 laty spadkodawca sporządził testament, w którym uczynił nas spadkobiercami i równocześnie ustanowił fundację. Obciążył nas poleceniem...

Babcia zostawiła 2 testamenty, jak je ogłosić?

Trzy lata temu zmarła moja babcia, która była wdową; jej mąż, mój dziadek zmarł w 1997 r., po jego śmierci przeprowadzono postępowanie spadkowe....

Testament po sąsiedzie

Opiekowałem się sąsiadem którego żona zmarła w 2006 roku, a syn bezdzietny rozwodnik zmarł w 2009 roku, innych dzieci nie miał. Sąsiad...

Testament notarialny – najpewniejsze rozwiązanie

Moja żona, wraz ze swoim rodzeństwem (siostra i brat) jest współwłaścicielem mieszkania własnościowego po zmarłych rodzicach. Trzy lata temu, gdy...

Drugie małżeństwo z Anglikiem – jak zabezpieczyć jedyne dziecko?

Mieszkam w Anglii i za 4 miesiące wychodzę ponownie za mąż za Anglika. Mam jedynego syna, a cały mój majątek to mieszkanie w Polsce. Rok...

Spadek od obcej osoby

Niespokrewniona ze mną osoba w testamencie zapisała mi swój majątek, nie miała dzieci ani żony. Rodzice i rodzeństwo tej osoby już nie żyją....

Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy
wizytówka Zadaj pytanie »