Porady Prawne przez internet

Masz problem związany z zachowkiem?
Opisz swój problem i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Umowa darowizny a zachowek

Autor: Monika Cieszyńska • Opublikowane: 2014-04-01

Kilka lat temu babcia przepisała na mnie dom poprzez umowę darowizny (akt notarialny bez wpisu wiecznego użytkowania na rzecz babci). Dodatkowo babcia sporządziła testament, w którym powołała mnie do dziedziczenia. Babcia ma jeszcze dwoje dzieci. Czy należy im się zachowek? Chcę wybudować nowy dom. Czy wtedy wartość zachowku wzrośnie?

Dzieciom spadkodawcy jako spadkobiercom ustawowym należy się zachowek – po pierwsze wtedy, kiedy nic od zmarłego rodzica nie otrzymały, czy to w drodze dziedziczenia, zapisu czy darowizny; po drugie, jeżeli to, co od niego otrzymały, nie pokrywa należnego im zachowku.

Powyższe potwierdzają następujące przepisy. Zgodnie z art. 991 § 1 Kodeksu cywilnego (K.c.) zstępnym, małżonkowi oraz rodzicom spadkodawcy, którzy byliby powołani do spadku z ustawy, należą się, jeżeli uprawniony jest trwale niezdolny do pracy albo jeżeli zstępny uprawniony jest małoletni – dwie trzecie wartości udziału spadkowego, który by mu przypadał przy dziedziczeniu ustawowym, w innych zaś wypadkach – połowa wartości tego udziału (zachowek).

Natomiast w myśl art. 991 § 2 K.c., jeżeli uprawniony nie otrzymał należnego mu zachowku bądź w postaci uczynionej przez spadkodawcę darowizny, bądź w postaci powołania do spadku, bądź w postaci zapisu, przysługuje mu przeciwko spadkobiercy roszczenie o zapłatę sumy pieniężnej potrzebnej do pokrycia zachowku albo do jego uzupełnienia.

Przykładowo, jeśli spadkodawca pozostawił dwoje dorosłych i zdolnych do pracy dzieci, to zachowek każdego z nich wynosi 1/4 tzw. czystej wartości spadku.

Podstawę ustalenia zachowku stanowi czysta wartość spadku (korzyści spadkowe), po odjęciu długów spadkowych. Przykładowo do długów spadkowych zalicza się koszty leczenia i opieki w czasie ostatniej choroby spadkodawcy, jeżeli nie zostały pokryte za jego życia i z jego majątku, koszty pogrzebu spadkodawcy i nagrobka, jeżeli nie zostały pokryte z majątku spadkodawcy, z zasiłku pogrzebowego lub nie zostały zwrócone w innej formie, koszty postępowania spadkowego, wynagrodzenie wykonawcy testamentu, obowiązki wykonania zapisów i poleceń zamieszczonych w testamencie oraz wypłaty z tytułu zachowku. Powyższe wyliczenie nie jest wyliczeniem wyczerpującym. Do długów spadkowych można zaliczyć inne pieniężne roszczenia cywilnoprawne związane z przedmiotem spadku.

Natomiast do wartości spadku dolicza się wartość uczynionych przez spadkodawcę za życia darowizn, z wyjątkiem darowizn zwyczajowo w danych stosunkach przyjętych (chodzi tu o drobne darowizny, np. prezenty z okazji świąt, urodzin, imienin) i dokonanych przed więcej niż dziesięcioma laty, licząc wstecz od otwarcia spadku, darowizn na rzecz osób niebędących spadkobiercami albo uprawnionymi do zachowku. Niekiedy może być tak, że spadkodawca nie pozostawił żadnego spadku. Wówczas podstawą ustalenia zachowku będzie tylko wartość darowizny.

Tym samym zobowiązanym do wypłaty zachowku może być zarówno spadkobierca, jak i obdarowany.

Jeśli interesuje Pana, kiedy mógłby Pan odpowiadać za ewentualny zachowek przysługujący dzieciom babci, to sprawa wygląda następująco.

Gdy będzie Pan jednocześnie spadkobiercą babci (w treści pytania wspomniał Pan o testamencie babci), to będzie Pan odpowiadał za ewentualny zachowek bez względu na to, kiedy zawarta została umowa darowizny.

Jeśli zaś będzie Pan jedynie obdarowanym, to Pana odpowiedzialność za ewentualny zachowek będzie zależała od tego, czy sam Pan będzie uprawniony do zachowku po babci oraz od czasu, kiedy umowa darowizny została zawarta.

Co do zasady wnuki nie są uprawnione do zachowku po swoich dziadkach, chyba że matka/ ojciec wnuka, tj. rodzic będący dzieckiem zmarłego dziadka, zmarł przed nim. To znaczy, że Pan jako wnuk byłby uprawniony do zachowku po babci, jeśli dziecko babci, będące Pana rodzicem, zmarło przed babcią.

Obdarowany niebędący ani spadkobiercą, ani uprawnionym do zachowku odpowiada za ewentualny zachowek, jeśli darowizna została uczyniona przed mniej niż 10 lat, licząc wstecz od śmierci spadkodawcy.

Jeśli nie będzie Pan ani spadkobiercą babci, ani osobą uprawnioną do zachowku po babci, to nie będzie Pan odpowiadał za zachowek, jeśli od daty zawarcia umowy darowizny do zgonu babci minęło 10 lat.

Wartość przedmiotu darowizny doliczanej do spadku oblicza się według stanu z chwili jej dokonania (data aktu notarialnego), a według cen z chwili ustalania zachowku. Inaczej mówiąc, wartość darowizn doliczanych do spadku będzie obliczana na dzień ustalania zachowku, z tym jednak zastrzeżeniem, że cena ta dotyczyć powinna takiego stanu nieruchomości, w jakim była w chwili dokonywania darowizny. Zatem nakłady poniesione przez Pana na nieruchomość (np. wybudowanie domu na gruncie) nie zwiększą czystej wartości spadku, gdyż sąd weźmie pod uwagę stan darowizny z chwili jej dokonania.

 

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>


Podobne materiały

Czy należy się zachowek po partnerce?

Przez ponad dziesięć lat byłem w związku z wdową. Niedawno moja partnerka zmarła. W testamencie zapisała mi jedynie 10 tys. zł (podobno, bo nawet nie...

Zachowek po matce

Niedawno zmarła moja matka . Pozostawiła dom, w którym żyła przez wiele lat ze swoim partnerem (nigdy nie rozwiodła się z moim ojcem,...

Jak zabezpieczyć otrzymany od rodziców dom przed zachowkiem po ich śmierci?

Moi rodzice chcą mi zapisać dom z działką; nie chcę, aby po śmierci rodziców mój brat domagał się zachowku . Co...

Zachowek po ojcu a darowizna

Dwa lata temu zmarł mój ojciec. Razem z mamą sporządził testament, według którego po śmierci jednego z rodziców ich wspólne mieszkanie ma się...

Zachowek od siostry

Niedawno zmarł mój ojciec. Matka nie żyje już od jakiegoś czasu. Ojciec zapisał mieszkanie w testamencie mojej siostrze. Mam zamiar ubiegać się...

Niesprawiedliwe domaganie się zachowku przez brata

Dziewięć lat temu sprzedaliśmy dom moich rodziców. Spadek przypadł mamie, mi i bratu. Mama zamieszkała ze mną. Wspólnie kupiłyśmy małe mieszkanko...

Zasiedzenie mieszkania po ojcu a zachowek

Po śmierci ojca została po nim kawalerka. Ojciec zapisał ją w testamencie mojej siostrze, która mieszka tam przez 22 lata. Czy nastąpiło zasiedzenie...

Komu przysługuje roszczenie o zachowek?

Brat mojego taty zmarł bezdzietnie 5 lat temu, dziadkowie oraz mój tata zmarli wiele lat przed nim. Stryj przed śmiercią sporządził testament, na podstawie...

Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy
wizytówka Zadaj pytanie »