Porady Prawne przez internet

Masz problem związany z zachowkiem?
Opisz swój problem i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Wznowienie postępowania spadkowego po latach

Autor: Tomasz Krupiński • Opublikowane: 2017-11-20

Moja babcia zmarła 25 lat temu, miała dwójkę dzieci (mojego ojca i jego siostrę). Babcia była jedyną właścicielką mieszkania własnościowego, nie spisała testamentu, a jedynie przed śmiercią w szpitalu wyraziła ustną wolę w obecności mojego ojca i dwóch innych pacjentek, żeby mieszkanie po jej śmierci przypadło wnukowi (synowi ciotki). Po śmierci babci przeprowadzono postępowanie spadkowe. Mój ojciec i jego siostra zrzekli się prawa do dziedziczenia mieszkania i dodatkowo ojciec w moim imieniu (gdyż miałem wtedy 11 lat) zrzekł się również tego prawa na rzecz syna swojej siostry. Czy w zaistniałej sytuacji, obecnie mam prawo do wznowienia postępowania spadkowego i domagania się części prawa do mieszkania?

Ustawodawca przewidział w art. 679 Kodeksu postępowania cywilnego (K.p.c.) szczególny sposób zmiany takiego postanowienia, wyłączając w tym zakresie możliwość wznowienia postępowania. Postępowanie unormowane w art. 679 K.p.c., chociaż autonomiczne, ma charakter „wznowieniowy”. Uwidacznia się on w szczególności w tym, że zainteresowany, który był uczestnikiem postępowania o stwierdzenie nabycia spadku, winien wykazać – jak przy wznowieniu – szczególne przesłanki swego żądania, czyli podstawę, której nie mógł powołać w poprzednim postępowaniu oraz zachowanie rocznego terminu, który biegnie od chwili, w której uzyskał możliwość powołania się na nią. Artykuł 679 K.p.c. przewiduje więc uprawnienie polegające na żądaniu zmiany postanowienia spadkowego, zarazem poważnie je ograniczając – w zakresie wymaganych podstaw żądania i terminu – w stosunku do osób uczestniczących w pierwszym postępowaniu. Ograniczenia dotyczące tego kręgu zainteresowanych polegają na wyłączeniu uprawnienia do zgłaszania jako podstawy żądania zmiany postanowienia, twierdzeń i wniosków dowodowych, które mogły być, a nie zostały, zgłoszone w postępowaniu o stwierdzenie nabycia spadku. Celem ograniczenia jest to, by uczestnik poprzedniego postępowania nie mógł się domagać zmiany postanowienia na podstawie, którą mógł poprzednio powołać. Ograniczenie to traktuje się jako prekluzję uprawnienia (por. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 21 marca 2001 r., III CZP 4/01, OSNC 2001, nr 13, poz. 670 oraz postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 13 grudnia 2001 r., IV CKN 566/00, OSNC 2002, nr 10, poz. 127 i z dnia 14 października 2009 r., V CSK 118/09, niepublikowane). Jest ono podyktowane potrzebą ochrony stabilności stwierdzonego prawomocnym orzeczeniem porządku dziedziczenia.

Z tego też względu oraz z uwagi na wyjątkowy charakter uregulowania zawartego w art. 679 K.p.c., przepis podlega wykładni ścisłej, gdyż dopuszczenie możliwości zmiany prawomocnego postanowienia powinno być ograniczone, zwłaszcza gdy z wnioskiem występuje osoba, która była uczestnikiem wcześniejszego postępowania (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 27 października 2006 r., I CSK 167/07, niepublikowane). W zakresie, w którym żądanie zmiany postanowienia nie jest oparte na dopuszczonej przez ustawę podstawie, wniosek nie podlega merytorycznemu badaniu (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 14 października 2009 r., V CSK 118/09 i postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 13 października 2004 r., III CK 82/03, niepublikowane). Z art. 679 K.p.c. wynika jednoznacznie ścisłe powiązanie uprawnienia żądania zmiany postanowienia z podstawą, która nie mogła być powołana przez zainteresowanego w poprzednim postępowaniu, w którym brał udział. Tak samo restrykcyjnie ustawa traktuje uchybienie terminowi złożenia wniosku (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 2 czerwca 2000 r., II CKN 981/98, niepublikowane). Zakreślony w art. 679 § 1 K.p.c. termin roczny do złożenia wniosku ma bowiem charakter terminu zawitego. Jest to utrwalona linia orzecznictwa, która zyskała aprobatę w doktrynie (np. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 26 stycznia 2001 r., II CKN 784/00, i uchwała SN z dnia 21 marca 2001 r., III CZP 4/01).

Nadto zważyć należy, że Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 4 lutego 2000 r. (...) (nie publ.), wskazał, że „przez uczestnictwo w postępowaniu o stwierdzenie nabycia spadku, w rozumieniu art. 679 K.p.c., należy rozumieć formalny udział w tym postępowaniu, a nie stopień aktywności, bierność, czy nawet całkowitą bezczynność zainteresowanego. Nawet zatem wówczas, gdy K. W. (1) reprezentując w omawianym postępowaniu o stwierdzenie nabycia spadku swojego syna, nie zadbał należycie o jego interesy i poprzez swoją bierną postawę nie doprowadził do złożenia w jego imieniu oświadczenia o odrzuceniu spadku po swoim ojcu J.W., to nie zmienia to oceny, iż małoletni był uczestnikiem takiego postępowania w rozumieniu art. 679 k.p.c. i odnoszą się do niego ograniczenia przewidziane w tym przepisie”.

W toku postępowania spadkowego z udziałem małoletniego przyjmuje się fikcję prawną, iż interesy małoletniego były należycie reprezentowane.

Niestety nie ma możliwości wzruszenia postanowienia sądu.

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>


Podobne materiały

Przedawnienie zachowku od darowizny

Dziadkowie przepisali na mnie pole i dom 12 lat temu. Rodzeństwo mamy nic nie dostało (nie chcieli). Dziadek zmarł 8 lat temu, babcia żyje. Teraz wujek...

Sprawa w sądzie o zachowek

Cztery lata temu otrzymałam darowiznę (dom) od babci. Babcia miała dwoje dzieci – moją mamę, która już nie żyje i ciocię, która zrzekła się...

Wydziedziczenie córki w testamencie a prawo jej dzieci do zachowku

Żona została wydziedziczona w testamencie przez swojego ojca. W testamencie jest zapis, że „(…) powołuje do całego spadku swojego...

Jak zabezpieczyć się przed roszczeniami córki męża?

Mąż ma córkę z poprzedniego związku małżeńskiego, która od rozwodu mieszka z matką, ale oboje posiadają pełnię władzy rodzicielskiej. Mąż...

Przedawniony zachowek

Sprawa dotyczy przedawnionego zachowku. Przed 26 laty umową darowizny otrzymałem od rodziców dom w zamian za ich dożywocie w tym domu. Dom...

Przepisanie gospodarstwa bratu a zachowek po śmierci ojca

Za dwa miesiące minie 5 lat od śmierci ojca. Mama nadal żyje i cieszy się dobrym zdrowiem. Ile mam jeszcze czasu, by wnioskować o zachowek, skoro nie...

Zachowek dla dziecka z pierwszego małżeństwa od darowizny dla dziecka z drugiego małżeństwa

Mój przyjaciel jest synem z pierwszego małżeństwa swojego ojca. Jego ojciec zmarł w 2015 r., ale dużo wcześniej rozwiódł się z jego...

Zaspokojenie zachowku

Dwa lata temu mój ojciec sśdził się ze swoją przyrodnią siostrą o zachowek po ich ojcu (w skład spadku wchodziło mieszkanie). W trakcie...

Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy
wizytówka Zadaj pytanie »